Kernmedicatielijst
MIDDELEN BIJ CYCLUSSTOORNISSEN (ANOVULATIE)
GnRH-agonist
Werkingsmechanisme/indicaties:
- Continue toediening desensitisatie van hypofyse daling FSH/LH
o Eigen cyclus platleggen bij IVF en ICSI
- Pulsatiele toediening stimulatie FSH/LH
o WHO1 anovulatie – als hypofyse nog goed werkt
Bijwerkingen: osteoporose (lange termijn), opvliegers, vaginale droogte
Clomifeen citraat (anti-oestrogenen)
Werkingsmechanisme: blokkeren oestrogeenreceptoren in hypothalamus minder negatieve
feedback toename GnRH stijging FSH/LH follikelrijping & ovulatie
Indicaties: WHO2 anovulatie (tweede keus na letrozol)
Bijwerkingen: meerlingzwangerschap, OHSS, opvliegers
FSH, LH (hCG)
Werkingsmechanisme: injecties
- FSH: stimuleert follikelgroei in ovaria
- HcG werkt als LH en triggert ovulatie & luteïnisatie
Indicaties:
- WHO2 als letrozol/clomifeencitraat niet werkt (FSH)
- WHO1 als hypofyse niet werkt (combinatie)
- IVF/ICSI: gecontroleerde hyperstimulatie (FSH voor rijpen & HcG voor ovulatie)
Bijwerkingen: meerlingzwangerschap, OHSS, ovariacysten
MIDDEL BIJ ERECTIESTOORNIS
Sildenafil
Werkingsmechanisme: PDE-5-remmer > cGMP in corpus cavernosum vaatverwijding corpus
cavernosum arteriën meer bloedinstroom erectie bij seksuele stimulatie (werkt alleen als er ook
seksuele prikkeling is: NO-afgifte – nodig voor vorming cGMP (en PDE-5 breekt normaal af, nu niet)
Indicaties: erectiestoornissen
Bijwerkingen: hoofdpijn, blozen, opvliegers
MIDDELEN BIJ GYNAECOLOGISCHE INFECTIES
Doxycycline
Werkingsmechanisme: Remt eiwitsynthese bacterie door binden ribosomale subunit
Indicaties: Chlamydia trachomatis (eerste keus), PID (icm metronidazol)
Bijwerkingen: candidiasis, stomatitis, vaginitis
Azitromycine
Werkingsmechanisme: Remt eiwitsynthese bacterie door binden ribosomale subunit
Indicaties: alternatief chlamydia als doxycyline niet kan (bv zwangerschap)
Bijwerkingen: misselijk, buikpijn, diarree
Clotrimazol & Miconazol
Werkingsmechanisme: rem ergosterolsynthese schimmelmembraan membraanschade dood
Indicaties: vaginale candidiasis (schimmelinfectie)
Bijwerkingen: irritatie huid, branderig, jeuk
- Miconazol iets breder ook antibacterieel (2) & clotrimazol schoner alleen schimmeltherapie (1)
Metronidazol
Werkingsmechanisme: intracellulaire reductie door anaerobe bacteriën reactieve radicalen die
DNA beschadigen
Indicaties: bacteriële vaginose (eerste keuze), trichomonas vaginalis, giardia lamblia, PID (icm
doxycyline),
Bijwerkingen: superinfectie candida, dysurie, asthenie (lichaamszwakte)
, WEEËNREMMERS – tocolytica
Nifedipine
Werkingsmechanisme: calciumantagonist – blokkeert L-type calciumkanalen myometrium minder
Ca in spiercel relaxatie uterus remmen weeën
Indicaties: dreigende vroeggeboorte (24-34 weken) – eerste keus
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
Indomethacine
Werkingsmechanisme: NSAID – remt COX-enzymen minder prostaglandines minder
uteruscontracties
Indicaties: dreigende vroeggeboorte (<32 weken) – daarna risico foetale complicaties – tweede keus
- Vroeg sluiten ductus arteriosus, oligohydramnion, nierfunctiestoornissen
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
WEEËNOPWEKKERS - uterotonica
Oxytocine
Werkingsmechanisme: bindt oxytocine receptoren myometrium verhoogd Ca & prostaglandine
uteruscontracties
Indicaties:
- Inductie partus – bij ingeleide bevalling (cervix is al rijp)
- Behandeling/preventie postpartum bloedverlies
- Stimulatie bij weeënzwakte
Bijwerkingen: hoofdpijn, misselijk, braken, bradycardie/tachycardie
Prostaglandinen (bv misoprostol, dinoproston)
Werkingsmechanisme: cervixrijping/ontsluiting & stimuleren uteruscontracties via
prostaglandinereceptoren
Indicaties:
- Inductie partus (cervix niet rijp)
- Medicamenteuze abortus (misoprostol)
- Inductie bij een IUVD
Bijwerkingen: misselijk, braken, hyperstimulatie uterus (lage Apgar neonaat)
ANTIHYPERTENSIVA TIJDENS ZWANGERSCHAP
Methyldopa
Werkingsmechanisme: sympathicolyticum – stimuleert a2 receptoren hersenstam < sympathische
tonus lage bloeddruk
Indicaties: zwangerschapshypertensie – 3e keus
Bijwerkingen: sufheid, slaperigheid, sedatie
Labetalol
Werkingsmechanisme: bètablokker & a1 blokker < bloeddruk
Indicaties: hypertensie zwangerschap & hypertensieve crisis zwangerschap (IV) – 1e keus
Bijwerkingen: hartfalen, duizeligheid, overgevoeligheid (huiduitslag)
Calciumantagonist (bv nifedipine)
Werkingsmechanisme: blokkade L-type calciumkanelen glad spierweefsel vasodilatatie lage
BD
Indicaties: hypertensie zwangerschap – 2e keus
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
MIDDELEN BIJ (PRE)ECLAMPSIE
Magnesiumsulfaat
Werkingsmechanisme
- Blokkade NMDA-receptoren stabiliseren zenuw & spiercellen voorkomen convulsies
- Lichte vasodilatatie doorbloeding placenta
Indicaties: preventie eclampsie bij pre-eclampsie, behandeling eclampsie
- Dreigende vroeggeboorte < 32 weken zwangerschap voor neuroprotectie baby
Bijwerkingen: misselijk, braken, hypotensie
MIDDELEN BIJ CYCLUSSTOORNISSEN (ANOVULATIE)
GnRH-agonist
Werkingsmechanisme/indicaties:
- Continue toediening desensitisatie van hypofyse daling FSH/LH
o Eigen cyclus platleggen bij IVF en ICSI
- Pulsatiele toediening stimulatie FSH/LH
o WHO1 anovulatie – als hypofyse nog goed werkt
Bijwerkingen: osteoporose (lange termijn), opvliegers, vaginale droogte
Clomifeen citraat (anti-oestrogenen)
Werkingsmechanisme: blokkeren oestrogeenreceptoren in hypothalamus minder negatieve
feedback toename GnRH stijging FSH/LH follikelrijping & ovulatie
Indicaties: WHO2 anovulatie (tweede keus na letrozol)
Bijwerkingen: meerlingzwangerschap, OHSS, opvliegers
FSH, LH (hCG)
Werkingsmechanisme: injecties
- FSH: stimuleert follikelgroei in ovaria
- HcG werkt als LH en triggert ovulatie & luteïnisatie
Indicaties:
- WHO2 als letrozol/clomifeencitraat niet werkt (FSH)
- WHO1 als hypofyse niet werkt (combinatie)
- IVF/ICSI: gecontroleerde hyperstimulatie (FSH voor rijpen & HcG voor ovulatie)
Bijwerkingen: meerlingzwangerschap, OHSS, ovariacysten
MIDDEL BIJ ERECTIESTOORNIS
Sildenafil
Werkingsmechanisme: PDE-5-remmer > cGMP in corpus cavernosum vaatverwijding corpus
cavernosum arteriën meer bloedinstroom erectie bij seksuele stimulatie (werkt alleen als er ook
seksuele prikkeling is: NO-afgifte – nodig voor vorming cGMP (en PDE-5 breekt normaal af, nu niet)
Indicaties: erectiestoornissen
Bijwerkingen: hoofdpijn, blozen, opvliegers
MIDDELEN BIJ GYNAECOLOGISCHE INFECTIES
Doxycycline
Werkingsmechanisme: Remt eiwitsynthese bacterie door binden ribosomale subunit
Indicaties: Chlamydia trachomatis (eerste keus), PID (icm metronidazol)
Bijwerkingen: candidiasis, stomatitis, vaginitis
Azitromycine
Werkingsmechanisme: Remt eiwitsynthese bacterie door binden ribosomale subunit
Indicaties: alternatief chlamydia als doxycyline niet kan (bv zwangerschap)
Bijwerkingen: misselijk, buikpijn, diarree
Clotrimazol & Miconazol
Werkingsmechanisme: rem ergosterolsynthese schimmelmembraan membraanschade dood
Indicaties: vaginale candidiasis (schimmelinfectie)
Bijwerkingen: irritatie huid, branderig, jeuk
- Miconazol iets breder ook antibacterieel (2) & clotrimazol schoner alleen schimmeltherapie (1)
Metronidazol
Werkingsmechanisme: intracellulaire reductie door anaerobe bacteriën reactieve radicalen die
DNA beschadigen
Indicaties: bacteriële vaginose (eerste keuze), trichomonas vaginalis, giardia lamblia, PID (icm
doxycyline),
Bijwerkingen: superinfectie candida, dysurie, asthenie (lichaamszwakte)
, WEEËNREMMERS – tocolytica
Nifedipine
Werkingsmechanisme: calciumantagonist – blokkeert L-type calciumkanalen myometrium minder
Ca in spiercel relaxatie uterus remmen weeën
Indicaties: dreigende vroeggeboorte (24-34 weken) – eerste keus
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
Indomethacine
Werkingsmechanisme: NSAID – remt COX-enzymen minder prostaglandines minder
uteruscontracties
Indicaties: dreigende vroeggeboorte (<32 weken) – daarna risico foetale complicaties – tweede keus
- Vroeg sluiten ductus arteriosus, oligohydramnion, nierfunctiestoornissen
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
WEEËNOPWEKKERS - uterotonica
Oxytocine
Werkingsmechanisme: bindt oxytocine receptoren myometrium verhoogd Ca & prostaglandine
uteruscontracties
Indicaties:
- Inductie partus – bij ingeleide bevalling (cervix is al rijp)
- Behandeling/preventie postpartum bloedverlies
- Stimulatie bij weeënzwakte
Bijwerkingen: hoofdpijn, misselijk, braken, bradycardie/tachycardie
Prostaglandinen (bv misoprostol, dinoproston)
Werkingsmechanisme: cervixrijping/ontsluiting & stimuleren uteruscontracties via
prostaglandinereceptoren
Indicaties:
- Inductie partus (cervix niet rijp)
- Medicamenteuze abortus (misoprostol)
- Inductie bij een IUVD
Bijwerkingen: misselijk, braken, hyperstimulatie uterus (lage Apgar neonaat)
ANTIHYPERTENSIVA TIJDENS ZWANGERSCHAP
Methyldopa
Werkingsmechanisme: sympathicolyticum – stimuleert a2 receptoren hersenstam < sympathische
tonus lage bloeddruk
Indicaties: zwangerschapshypertensie – 3e keus
Bijwerkingen: sufheid, slaperigheid, sedatie
Labetalol
Werkingsmechanisme: bètablokker & a1 blokker < bloeddruk
Indicaties: hypertensie zwangerschap & hypertensieve crisis zwangerschap (IV) – 1e keus
Bijwerkingen: hartfalen, duizeligheid, overgevoeligheid (huiduitslag)
Calciumantagonist (bv nifedipine)
Werkingsmechanisme: blokkade L-type calciumkanelen glad spierweefsel vasodilatatie lage
BD
Indicaties: hypertensie zwangerschap – 2e keus
Bijwerkingen: hoofdpijn, obstipatie, oedeem
MIDDELEN BIJ (PRE)ECLAMPSIE
Magnesiumsulfaat
Werkingsmechanisme
- Blokkade NMDA-receptoren stabiliseren zenuw & spiercellen voorkomen convulsies
- Lichte vasodilatatie doorbloeding placenta
Indicaties: preventie eclampsie bij pre-eclampsie, behandeling eclampsie
- Dreigende vroeggeboorte < 32 weken zwangerschap voor neuroprotectie baby
Bijwerkingen: misselijk, braken, hypotensie
