Omin grote informatiesysteem torrie
Check inleiding eerst in pdf/slides!
HOOFDSTUK 1 – INFORMATIE EN
INFORMATIESYSTEMEN
1. Inleiding: de digitale spiegel van de realiteit
Elke organisatie leeft in twee werelden: de reële wereld, waar klanten, producten en
werknemers bestaan, en de digitale wereld, waar gegevens over die realiteit zijn
opgeslagen.
Informatiesystemen vormen de brug tussen beide werelden. Ze zijn als een spiegel:
ze tonen de werkelijkheid, maar nooit volledig — enkel de relevante delen.
Dit hoofdstuk onderzoekt:
1. Wat “informatie” eigenlijk is.
2. Hoe data worden voorgesteld en verwerkt.
3. Wat de beperkingen zijn van informatiesystemen.
4. Wat informatiesystemen precies doen, hoe ze zijn opgebouwd en hoe ze
organisaties ondersteunen.
2. Wat is informatie?
Het DIKAR-model
Om informatie in een bedrijfscontext te begrijpen, wordt het DIKAR-model gebruikt:
• D – Data: de ruwe feiten zonder context.
Voorbeeld: het getal “18” zegt op zich niets.
• I – Informatie: data krijgen betekenis in een bepaalde context.
Voorbeeld: “18 is het aantal bestellingen dat klant X dit jaar heeft geplaatst.”
• K – Kennis: ervaring en inzicht om informatie te interpreteren.
Voorbeeld: “Bij 18 bestellingen verdient klant X een volumekorting.”
• A – Actie: de beslissing of handeling die volgt op basis van kennis.
Voorbeeld: korting aanbieden aan klant X.
• R – Resultaat (of feedback): het effect van de actie in de reële wereld.
Voorbeeld: klant X bestelt opnieuw, wat de gegevens in de digitale spiegel
aanpast.
,Het onderscheid tussen data en informatie is relatief. Wat voor de ene persoon ruwe
data is, kan voor een ander waardevolle informatie zijn — het hangt af van de
context en de beslissing die moet worden genomen.
Data, informatie, kennis en actie in één geheel
In bedrijven vormen deze elementen een kringloop:
1. De reële wereld genereert data (zoals bestellingen, leveringen).
2. Die data worden verwerkt tot informatie.
3. Medewerkers gebruiken hun kennis om beslissingen te nemen.
4. Ze ondernemen acties (zoals nieuwe bestellingen plaatsen).
5. De resultaten leveren feedback, die opnieuw in het systeem terechtkomt.
Zo wordt de digitale wereld continu geüpdatet als een spiegel van de
werkelijkheid.
Als de updates bliksemsnel gaat: dit noemt real time bv instant overschrijving naar
mama
Als je naar buitenland verstuurt duurt het nogsteeds 3 dagen
3. De digitale spiegel: een model van de realiteit
Een informatiesysteem beschrijft de werkelijkheid via een model — een partiële,
symbolische representatie van wat zich echt afspeelt.
, • Partieel: slechts bepaalde aspecten worden weergegeven.
Een ERP-systeem (Enterprise Resource Planning) toont bijvoorbeeld hoeveel
producten in voorraad zijn, maar niet of ze beschadigd zijn.
• Symbolisch: informatie wordt voorgesteld door tekens, cijfers of woorden.
Het getal “18” is slechts een symbool dat staat voor een echte hoeveelheid.
Syntax en semantiek
• Syntax: de vorm waarin data zijn opgeslagen (zoals “18” of “010010”).
• Semantiek: de betekenis van die data (“18 producten op voorraad”).
Het Semantic Web (zie verder) probeert computers niet alleen de syntax maar ook
de semantiek van data te laten begrijpen.
Voordelen van digitale modellen
Een goed informatiesysteem biedt grote voordelen:
• Precisie: nauwkeurige informatie (aantal auto’s in voorraad, aantal klanten).
• Snelheid: computers kunnen in milliseconden grote berekeningen uitvoeren.
• Geheugen: enorme hoeveelheden data kunnen worden opgeslagen.
• Flexibiliteit: complexe zoekopdrachten zijn mogelijk.
• Efficiëntie: minder menselijke arbeid nodig — zie economische
productiefunctie.
4. Datarepresentatie – hoe data worden voorgesteld
4.1. De taal van computers: bits en bytes
Alles in een computer bestaat uit reeksen van 0’en en 1’en (bits).
Een combinatie van 8 bits vormt een byte.
Voorbeeld: 11011001 staat gelijk aan het decimale getal 217 (128+64+16+8+1).
, Vanonder: transistoren. Die lezen 0en en 1en
4.2. Soorten data volgens structuur
a. Gestructureerde data
• Elementaire data:
- Getal
- Datum
- String
• Makkelijk te doorzoeken, te sorteren en te aggregeren.
• Wordt gebruikt in relationele databases.
• Tekensets bepalen hoe een teken wordt voorgesteld:
o ASCII (American Standard Code for Information Interchange): 7 bits
per karakter → 128 tekens.
o EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal Interchange Code): 8 bits
→ 256 tekens.
Check inleiding eerst in pdf/slides!
HOOFDSTUK 1 – INFORMATIE EN
INFORMATIESYSTEMEN
1. Inleiding: de digitale spiegel van de realiteit
Elke organisatie leeft in twee werelden: de reële wereld, waar klanten, producten en
werknemers bestaan, en de digitale wereld, waar gegevens over die realiteit zijn
opgeslagen.
Informatiesystemen vormen de brug tussen beide werelden. Ze zijn als een spiegel:
ze tonen de werkelijkheid, maar nooit volledig — enkel de relevante delen.
Dit hoofdstuk onderzoekt:
1. Wat “informatie” eigenlijk is.
2. Hoe data worden voorgesteld en verwerkt.
3. Wat de beperkingen zijn van informatiesystemen.
4. Wat informatiesystemen precies doen, hoe ze zijn opgebouwd en hoe ze
organisaties ondersteunen.
2. Wat is informatie?
Het DIKAR-model
Om informatie in een bedrijfscontext te begrijpen, wordt het DIKAR-model gebruikt:
• D – Data: de ruwe feiten zonder context.
Voorbeeld: het getal “18” zegt op zich niets.
• I – Informatie: data krijgen betekenis in een bepaalde context.
Voorbeeld: “18 is het aantal bestellingen dat klant X dit jaar heeft geplaatst.”
• K – Kennis: ervaring en inzicht om informatie te interpreteren.
Voorbeeld: “Bij 18 bestellingen verdient klant X een volumekorting.”
• A – Actie: de beslissing of handeling die volgt op basis van kennis.
Voorbeeld: korting aanbieden aan klant X.
• R – Resultaat (of feedback): het effect van de actie in de reële wereld.
Voorbeeld: klant X bestelt opnieuw, wat de gegevens in de digitale spiegel
aanpast.
,Het onderscheid tussen data en informatie is relatief. Wat voor de ene persoon ruwe
data is, kan voor een ander waardevolle informatie zijn — het hangt af van de
context en de beslissing die moet worden genomen.
Data, informatie, kennis en actie in één geheel
In bedrijven vormen deze elementen een kringloop:
1. De reële wereld genereert data (zoals bestellingen, leveringen).
2. Die data worden verwerkt tot informatie.
3. Medewerkers gebruiken hun kennis om beslissingen te nemen.
4. Ze ondernemen acties (zoals nieuwe bestellingen plaatsen).
5. De resultaten leveren feedback, die opnieuw in het systeem terechtkomt.
Zo wordt de digitale wereld continu geüpdatet als een spiegel van de
werkelijkheid.
Als de updates bliksemsnel gaat: dit noemt real time bv instant overschrijving naar
mama
Als je naar buitenland verstuurt duurt het nogsteeds 3 dagen
3. De digitale spiegel: een model van de realiteit
Een informatiesysteem beschrijft de werkelijkheid via een model — een partiële,
symbolische representatie van wat zich echt afspeelt.
, • Partieel: slechts bepaalde aspecten worden weergegeven.
Een ERP-systeem (Enterprise Resource Planning) toont bijvoorbeeld hoeveel
producten in voorraad zijn, maar niet of ze beschadigd zijn.
• Symbolisch: informatie wordt voorgesteld door tekens, cijfers of woorden.
Het getal “18” is slechts een symbool dat staat voor een echte hoeveelheid.
Syntax en semantiek
• Syntax: de vorm waarin data zijn opgeslagen (zoals “18” of “010010”).
• Semantiek: de betekenis van die data (“18 producten op voorraad”).
Het Semantic Web (zie verder) probeert computers niet alleen de syntax maar ook
de semantiek van data te laten begrijpen.
Voordelen van digitale modellen
Een goed informatiesysteem biedt grote voordelen:
• Precisie: nauwkeurige informatie (aantal auto’s in voorraad, aantal klanten).
• Snelheid: computers kunnen in milliseconden grote berekeningen uitvoeren.
• Geheugen: enorme hoeveelheden data kunnen worden opgeslagen.
• Flexibiliteit: complexe zoekopdrachten zijn mogelijk.
• Efficiëntie: minder menselijke arbeid nodig — zie economische
productiefunctie.
4. Datarepresentatie – hoe data worden voorgesteld
4.1. De taal van computers: bits en bytes
Alles in een computer bestaat uit reeksen van 0’en en 1’en (bits).
Een combinatie van 8 bits vormt een byte.
Voorbeeld: 11011001 staat gelijk aan het decimale getal 217 (128+64+16+8+1).
, Vanonder: transistoren. Die lezen 0en en 1en
4.2. Soorten data volgens structuur
a. Gestructureerde data
• Elementaire data:
- Getal
- Datum
- String
• Makkelijk te doorzoeken, te sorteren en te aggregeren.
• Wordt gebruikt in relationele databases.
• Tekensets bepalen hoe een teken wordt voorgesteld:
o ASCII (American Standard Code for Information Interchange): 7 bits
per karakter → 128 tekens.
o EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal Interchange Code): 8 bits
→ 256 tekens.
