Samenvatting Juridisch en filosofisch denken

Samenvatting SCW 3
Vzw-en vrijwilligerswetgeving
Les 1: de oprichting van een vzw


Inleiding
Rechtssubjecten
 Persoon = iedere drager van rechten en plichten
 Twee soorten rechtssubjecten
 Fysieke/natuurlijke persoon
 Rechtspersoon
 Groepering van rechtssubjecten dat titularis kan zijn
van rechten en plichten
 Met eigen vermogen, d.w.z. afgescheiden van het
persoonlijk vermogen van de individuele leden
 Deelgenoten ontvangen aandelen of
lidmaatschapsrechten in ruil voor de inbreng van inzet
of middelen
 Casus
Het wijkcomité in uw buurt, een feitelijk samenwerkingsverband tussen enkele
actieve buurtbewoners, organiseert een jaarlijkse wijk-BBQ en huurt
feestmateriaal bij de onderneming Events4All. Tijdens de inrichting van het feest
laat Franky Van Damme, één van de leden van de vereniging, de
muziekinstallatie per ongeluk vallen. De installatie is kapot.
Wie kan Events4All aansprakelijk stellen om de schade te vergoeden?
Aandelen als bewijs dat ze aandeelhouder zijn
Lidmaadschapsrechten is bij vzw
Het wijkcomité is geen vzw maar een feitelijk samenwerkingsverband. Geen
rechtspersoonlijkheid en geen afgescheiden vermogen dus zal events4all niet
aansprakelijk kunnen stellen maar wel alle leden.
Dus bv ook als je met de scouts iets organiseert
Nadenken: lopen we als leden geen risicos? Zullen we geen aparte structuur
oprichten?




1

,Soorten rechtspersonen
Publiekrechtelijke rechtspersonen: opgericht door de staat/overheid met
bedoeling om publieke dienstverlening aan te bieden (OCMW, provincie,
gemeenten, FOD, …)
Privaatrechtelijke rechtspersonen
 Vennootschappen: streven winstvorming na –
beperkte/onbeperkte aansprakelijkheid (bv. NV = Naamloze
vennootschap, BV = Besloten “, CV = coöperatieve “, VOF =
Vennootschap Onder Firma)
 Verenigingen (artikel 1:2 Wetboek Vennootschappen en
Verenigingen (WVV))
 Een vereniging wordt opgericht bij een overeenkomst
tussen twee of meer personen, leden genaamd. Zij
streeft een belangeloos doel na in het kader van één of
meer welbepaalde activiteiten die zij tot voorwerp
heeft. Zij mag rechtstreeks noch onrechtstreeks enig
vermogensvoordeel uitkeren of bezorgen aan de
oprichters, de leden, de bestuurders of enig andere
persoon behalve voor het in de statuten bepaald
belangeloos doel. Elke verrichting in strijd met dit
verbod is nietig.  kennen
 Soorten verenigingen (art. 1:6 WVV)
 Feitelijke vereniging
 Vereniging zonder winstoogmerk
 Internationale vereniging zonder winstoogmerk
Publiek: opgericht door de staat/overheid met bedoeling om publieke
dienstverlening aan te bieden (OCMW, provincie, gemeenten, FOD, …)




2

, Oprichting vzw
Vrijheid van vereniging = grondrecht
 De Belgen hebben het recht van vereniging; dit recht kan niet aan
enige preventieve maatregel worden onderworpen (art. 27
Grondwet)
 De overheid kan de vrijheid van vereniging inperken indien volgende
vier principes worden gerespecteerd
 Voorzien bij wet
 Legitiem doel
 Noodzakelijk
 Proportioneel
Beperken van vrijheid van vereniging door de overheid

Strijdig met grondwet Niet-strijdig met grondwet

 De plicht om lid te worden van een  Overheidssteun afhankelijk maken van
vereniging (bv. vakbond, bepaalde modaliteiten
jachtverenigingen, beroepsfederatie)
overheid kan subsidies uitwerken als
Vlaams gewest heeft maatregel genomen verenigingen welbepaalde activiteiten
dat iedereen (elke landeigenaar die zoveel uitvoert.
hectare grond bezit) was bij decreet
 Steun intrekken van verenigingen die
verplicht lid te worden bij een erkende
vijandig staan ten opzichte van rechten
jachtvereniging
en vrijheden
 Ontslag omwille van lidmaatschap
Bv: aantal jaar geleden discussie rond
van een vereniging
religieuze instellingen die verband hield met
magistraat rechter dus objectief en moskees. Vlaanderen subsidieert tal van
onpartijdig arresten moet vellen is lid van instellingen, maar bleken problemen te zijn bij
politieke partij, kan dat zomaar? Kan niet, sommige van die religieuze instellingen
rechters mogen lid zijn (radicaal, geweld, …). Minister zei nee sorry
aan zo een organisaties geven wij geen
 De plicht voor hoge ambtenaren om
subsidies want ze zijn gevaar. We trekken de
hun lidmaatschap van verenigingen
steun terug.
bekend te maken
 Het verbod op verenigingen die geweld
casus bij FOD die eigenlijk aan hoge
gebruiken
ambtenaren oplegde om voor een
aanstelling een lijstje mee te geven van alle  Het verbod op buitenlandse financiering
verenigingen waar ze actief bij zijn. Ook van politieke partijen
nietig bevonden met art27 van grondwet. Is
politieke partijen in ons systeem worden voor
strijdig
99% bekostigd door de overheid en klein
 Een totaalverbod tot het betreden deeltje door eigen leden. Totaal ander gegeven
van het grondgebied (bv. dan bv in de VS (daar 100% privaat
motorbendes)

3

, geweld van motorbendes dus Franse staat gefinancierd)
had totaalverbod ingevoerd. Geen betreding
 Het wettelijk verbod van bepaalde types
door hen.
van verenigingen, bv. racistische
verenigingen



Wie kan een vzw oprichten?
Minimumvereiste: twee personen
Casus: Tom Boonen richt alleen de vzw ‘Boonen & Friends’ op in het kader van
een geldinzamelingsactie voor het goede doel. Is dit een rechtsgeldige oprichting
van de vzw? Wat zou u Tom adviseren?
Tom adviseren een andere persoon erbij te zoeken. Maar het is al opgericht? Wat
nu? Je kan niet eerst oprichten en dan pas een vriend zoeken. Het is al bij de
oprichtingsakte dat je met 2 moet zijn. Dus de vzw moet ontbonden worden.

Natuurlijke personen
 Geen nationaliteitsvereiste – zelfs geen EU-verbindingsfactorvereiste
Je mag als Amerikaan en Chinees hier een Belgische vzw oprichten.
 geen nationaliteitsvereiste. Geldt ook voor vennootschappen
Mentale stoornis niet (niet handelingsbekwaam), je kan niet op een
geldige manier mee een vzw oprichten
 Meerderjarig en handelingsbekwaam
 Uitzonderingen
 Bedrog – geweld – dwaling
Bedrog: vrienden zeggen kom we gaan een vzw oprichten en
we steken er 3000 euro in elk. Achteraf blijkt dat je bedrogen
bent en dat je 3000 euro weg is. Dan kan je zeggen dit is
ongeldige oprichting van vzw geweest. Dan kan je nietigheid
vorderen van die vzw.
 Minderjarige: voldoende onderscheidingsvermogen +
vertegenwoordigd door ouders/voogd bij
vermogensrechtelijke verbintenissen
Minderjarige kan toch een vzw oprichten als je toch
voldoende onderscheidingsvermogen hebt bv 15-16j
 Deontologische beperkingen
Casus: Kan een politieagent of militair een vzw oprichten die zich verzet tegen
elke vorm van geweld?
hij wil geen geweld. Kan dat? Recht van vereniging: je mag toch tegen geweld
zijn? Of niet? Nee kan niet. Hij zal worden aangesproken door politie: je zal
moeten kiezen. Dus hij kan het wel maar zal gevolgen hebben voor zijn job.

4