Samenvatting SCW 1 ontdekken
Les 1 – de rollen van scw
Maatschappelijke verandering via rollen en
functies
via het vervullen van bepaalde rollen (impact) en het inzetten van vier
functies (interventies)
De rollen zeggen ons iets over de impact van ons sociaal- cultureel werken.
De functies vertellen ons iets over de interventies die we doen om deze impact te
realiseren.
Rollen en functies verschillen van elkaar.
Wat en waarom?
Wat?
= de bijdrage die je aan de samenleving levert.
Je vult dit in vanuit de missie & visie van je organisatie (de gewenste
verandering).
Alle SCW-organisaties vervullen de drie rollen.
Door de rollen in te vullen vanuit je missie, positioneer je jou in het middenveld.
1
,Waarom?
Sinds het decreet van 2017 toegevoegd aan de functies als kader of een
aanvragende organisatie tot het sociaal-cultureel volwassenwerk behoort.
Vormen de kern van het sociaal-cultureel werk: mensen verbinden, kritische
reflectie mogelijk maken, verbeelden wat beter zou zijn en uitproberen hoe het
anders kan.
Sociaal-culturele organisaties bewegen zich in het middenveld en geven zo mee
vorm en richting aan de samenleving op basis van deze rollen.
Historiek
Als sinds hun ontstaan trachten sociaal-culturele organisaties antwoorden te
vinden op maatschappelijke noden en vraagstukken.
• De cultuurfondsen in de 19e eeuw : ‘volksopvoeding’ of ‘volksverheffing’
versterken van de brede culturele beleving (verbinden)
• Ideologische verenigingen en bewegingen: een belangrijke rol in het
maatschappelijk debat, kwamen op voor stemmen die niet gehoord
werden denk aan stemrecht, onderwijs voor iedereen, waardige
arbeidsvoorwaarden, … (kritisch)
• Doorheen de sociaal-culturele geschiedenis wordt geëxperimenteerd met
alternatieven bv. het ontstaan van ziekenkassen, alfabetiseringswerk,
autodelen en samentuinen. (laboratorium)
Verbindende rol
Omschrijving
• Sociaal-cultureel werk heeft een rol om mensen, groepen en
gemeenschappen te verbinden met elkaar, om netwerken te creëren.
• Zo werkt het sociaal-cultureel werk aan relationeel burgerschap:
individuen verhouden zich actief tot anderen, de omgeving en de brede
samenleving en nemen er verantwoordelijkheid en eigenaarschap in op.
Individuen/groepen/gemeenschappen samenbrengen om op die manier
netwerken te creëren
Decreet
"mensen verbinden met groepen, gemeenschappen en de brede samenleving
door hun ruimtes te bieden waarin ze zich kunnen ontwikkelen in relatie tot
anderen en door hun kansen te bieden op deelnemen en deelhebben aan die
groepen, aan gemeenschappen en aan de brede samenleving"
Het gaat over een ruimte creëren om ontmoeting en verbinding mogelijk te
maken
Letterlijk en figuur een ruimte
2
,Tijd en ruimte geven om zich tov elkaar te verhouden
Deelnemen: er zijn
Deelhebben: gaat verder in het samen creëren, mee sturen, mee denken en
maken, …
Kernwoorden
• Mensen verbinden
• Als individu
• In groepen en gemeenschappen
• In de samenleving
• Verantwoordelijkheid en eigenaarschap
• Zichtbaarheid en participatie
• Medezeggenschap
• In de organisatie
• In de maatschappij
Bv praktijk
Interculturele conversatiegroepen brengen anderstalige nieuwkomers en
Nederlandstalige vrijwilligers samen om Nederlands te praten. = oefenkans &
ontmoeting
BlinkOut: stilteruimte, iedereen mag er komen met vragen
Kritische rol
Omschrijving
• Sociaal-cultureel werk doet mensen nadenken. Het mengt zich in
maatschappelijke discussies. Zo voedt sociaal-cultureel werk het debat in
een samenleving en stelt het onrechtvaardigheden aan de kaak.
• Hierdoor werkt het sociaal-cultureel werk aan kritisch
burgerschap: mensen worden zich bewust van kwesties, betrekken zich
er op en maken ze mee tot publieke kwestie. Het sociaal-cultureel werk
biedt ruimte aan vraagstelling en dialoog over waarden, normen,
opvattingen, spelregel en instituties.
Decreet
“in vraag stellen van waarden, normen, opvattingen, instituties en spelregels en
de publieke dialoog daarover voeden en voeren”
3
, Waarden vertellen iets over wat mensen, groepen en gemeenschappen echt
fundamenteel belangrijk vinden. Ze kunnen bijvoorbeeld cultureel, religieus,
politiek of persoonlijk bepaald zijn en vormen de basis van moreel geladen
keuzes. Op die manier sturen ze de principes aan op basis waarvan mensen of
instituties beslissingen nemen of zich gedragen.
Er bestaan geen goede of slechte waarden
Bv: vrijheid, gelijkheid, eerlijkheid, respect
Deze waarden kunnen een praktische vorm krijgen = normen
Normen situeren zich meer op het niveau van regels. Het zijn verwachtingen over
hoe mensen en instituties zich gedragen, zich tot elkaar verhouden en hun taken
invullen. Ze dienen als richtsnoer voor gedrag.
Bv: grootvader laten uitpraten
Een opvatting is een mening of overtuiging die iemand over iets heeft. Een
manier van kijken. Een bril van waaruit iets betekenis krijgt. Het is in zekere zin
een oordeel dat gebaseerd is op kennis, ervaringen, waarden en overtuigingen.
Opvattingen kunnen uiterst individueel zijn, maar ook ruim gedeeld en zo een
zekere dominantie hebben in een samenleving.
Bv: er is nog veel ongelijkheid tussen mannen en vrouwen
Instituties zijn structuren, regels en gewoonten die bijdragen aan de organisatie
en het functioneren van de samenleving. Ze kunnen zijn opgericht en
functioneren vanuit een maatschappelijk doel, bijvoorbeeld stabiliteit,
voorspelbaarheid of rechtvaardigheid waarborgen. Andere instituten realiseren
een sociaal doel zoals onderwijs of gezondheidszorg of moeten bijdragen aan
politieke besluitvorming.
Spelregels staat als term voor alle onderliggende structuren, systemen,
waardenopvattingen en machtsbalansen die in een bepaald domein van het
samenleven het handelen en de interacties tussen mensen onderling en met
systemen sturen en bepalen.
Spelregels scheppen mogelijkheden, maar stellen tegelijk grenzen aan van wat
kan en mag.
Spelregels regelen de kleine interacties tussen mensen: hoe we omgaan met
elkaar in gezinnen of hoe we reageren op mensen met een handicap
bijvoorbeeld. Ze kunnen ook meer omvattend zijn en de samenleving als geheel
regelen via spelregels zoals de huurwetgeving, verkeersregels, verkiezingen …
Spelregels reguleren de kleine interacties, het brede samenleven en alles
daartussen: van ons huishoudelijk reglement, hoe we ons gedragen in een
klassituatie tot wat we doen als iemand sterft.
Kernwoorden
• Spelregels in vraag stellen
• Ruimte voor kritisch burgerschap
• Kernthema: wat wil je veranderen in de samenleving?
4
Les 1 – de rollen van scw
Maatschappelijke verandering via rollen en
functies
via het vervullen van bepaalde rollen (impact) en het inzetten van vier
functies (interventies)
De rollen zeggen ons iets over de impact van ons sociaal- cultureel werken.
De functies vertellen ons iets over de interventies die we doen om deze impact te
realiseren.
Rollen en functies verschillen van elkaar.
Wat en waarom?
Wat?
= de bijdrage die je aan de samenleving levert.
Je vult dit in vanuit de missie & visie van je organisatie (de gewenste
verandering).
Alle SCW-organisaties vervullen de drie rollen.
Door de rollen in te vullen vanuit je missie, positioneer je jou in het middenveld.
1
,Waarom?
Sinds het decreet van 2017 toegevoegd aan de functies als kader of een
aanvragende organisatie tot het sociaal-cultureel volwassenwerk behoort.
Vormen de kern van het sociaal-cultureel werk: mensen verbinden, kritische
reflectie mogelijk maken, verbeelden wat beter zou zijn en uitproberen hoe het
anders kan.
Sociaal-culturele organisaties bewegen zich in het middenveld en geven zo mee
vorm en richting aan de samenleving op basis van deze rollen.
Historiek
Als sinds hun ontstaan trachten sociaal-culturele organisaties antwoorden te
vinden op maatschappelijke noden en vraagstukken.
• De cultuurfondsen in de 19e eeuw : ‘volksopvoeding’ of ‘volksverheffing’
versterken van de brede culturele beleving (verbinden)
• Ideologische verenigingen en bewegingen: een belangrijke rol in het
maatschappelijk debat, kwamen op voor stemmen die niet gehoord
werden denk aan stemrecht, onderwijs voor iedereen, waardige
arbeidsvoorwaarden, … (kritisch)
• Doorheen de sociaal-culturele geschiedenis wordt geëxperimenteerd met
alternatieven bv. het ontstaan van ziekenkassen, alfabetiseringswerk,
autodelen en samentuinen. (laboratorium)
Verbindende rol
Omschrijving
• Sociaal-cultureel werk heeft een rol om mensen, groepen en
gemeenschappen te verbinden met elkaar, om netwerken te creëren.
• Zo werkt het sociaal-cultureel werk aan relationeel burgerschap:
individuen verhouden zich actief tot anderen, de omgeving en de brede
samenleving en nemen er verantwoordelijkheid en eigenaarschap in op.
Individuen/groepen/gemeenschappen samenbrengen om op die manier
netwerken te creëren
Decreet
"mensen verbinden met groepen, gemeenschappen en de brede samenleving
door hun ruimtes te bieden waarin ze zich kunnen ontwikkelen in relatie tot
anderen en door hun kansen te bieden op deelnemen en deelhebben aan die
groepen, aan gemeenschappen en aan de brede samenleving"
Het gaat over een ruimte creëren om ontmoeting en verbinding mogelijk te
maken
Letterlijk en figuur een ruimte
2
,Tijd en ruimte geven om zich tov elkaar te verhouden
Deelnemen: er zijn
Deelhebben: gaat verder in het samen creëren, mee sturen, mee denken en
maken, …
Kernwoorden
• Mensen verbinden
• Als individu
• In groepen en gemeenschappen
• In de samenleving
• Verantwoordelijkheid en eigenaarschap
• Zichtbaarheid en participatie
• Medezeggenschap
• In de organisatie
• In de maatschappij
Bv praktijk
Interculturele conversatiegroepen brengen anderstalige nieuwkomers en
Nederlandstalige vrijwilligers samen om Nederlands te praten. = oefenkans &
ontmoeting
BlinkOut: stilteruimte, iedereen mag er komen met vragen
Kritische rol
Omschrijving
• Sociaal-cultureel werk doet mensen nadenken. Het mengt zich in
maatschappelijke discussies. Zo voedt sociaal-cultureel werk het debat in
een samenleving en stelt het onrechtvaardigheden aan de kaak.
• Hierdoor werkt het sociaal-cultureel werk aan kritisch
burgerschap: mensen worden zich bewust van kwesties, betrekken zich
er op en maken ze mee tot publieke kwestie. Het sociaal-cultureel werk
biedt ruimte aan vraagstelling en dialoog over waarden, normen,
opvattingen, spelregel en instituties.
Decreet
“in vraag stellen van waarden, normen, opvattingen, instituties en spelregels en
de publieke dialoog daarover voeden en voeren”
3
, Waarden vertellen iets over wat mensen, groepen en gemeenschappen echt
fundamenteel belangrijk vinden. Ze kunnen bijvoorbeeld cultureel, religieus,
politiek of persoonlijk bepaald zijn en vormen de basis van moreel geladen
keuzes. Op die manier sturen ze de principes aan op basis waarvan mensen of
instituties beslissingen nemen of zich gedragen.
Er bestaan geen goede of slechte waarden
Bv: vrijheid, gelijkheid, eerlijkheid, respect
Deze waarden kunnen een praktische vorm krijgen = normen
Normen situeren zich meer op het niveau van regels. Het zijn verwachtingen over
hoe mensen en instituties zich gedragen, zich tot elkaar verhouden en hun taken
invullen. Ze dienen als richtsnoer voor gedrag.
Bv: grootvader laten uitpraten
Een opvatting is een mening of overtuiging die iemand over iets heeft. Een
manier van kijken. Een bril van waaruit iets betekenis krijgt. Het is in zekere zin
een oordeel dat gebaseerd is op kennis, ervaringen, waarden en overtuigingen.
Opvattingen kunnen uiterst individueel zijn, maar ook ruim gedeeld en zo een
zekere dominantie hebben in een samenleving.
Bv: er is nog veel ongelijkheid tussen mannen en vrouwen
Instituties zijn structuren, regels en gewoonten die bijdragen aan de organisatie
en het functioneren van de samenleving. Ze kunnen zijn opgericht en
functioneren vanuit een maatschappelijk doel, bijvoorbeeld stabiliteit,
voorspelbaarheid of rechtvaardigheid waarborgen. Andere instituten realiseren
een sociaal doel zoals onderwijs of gezondheidszorg of moeten bijdragen aan
politieke besluitvorming.
Spelregels staat als term voor alle onderliggende structuren, systemen,
waardenopvattingen en machtsbalansen die in een bepaald domein van het
samenleven het handelen en de interacties tussen mensen onderling en met
systemen sturen en bepalen.
Spelregels scheppen mogelijkheden, maar stellen tegelijk grenzen aan van wat
kan en mag.
Spelregels regelen de kleine interacties tussen mensen: hoe we omgaan met
elkaar in gezinnen of hoe we reageren op mensen met een handicap
bijvoorbeeld. Ze kunnen ook meer omvattend zijn en de samenleving als geheel
regelen via spelregels zoals de huurwetgeving, verkeersregels, verkiezingen …
Spelregels reguleren de kleine interacties, het brede samenleven en alles
daartussen: van ons huishoudelijk reglement, hoe we ons gedragen in een
klassituatie tot wat we doen als iemand sterft.
Kernwoorden
• Spelregels in vraag stellen
• Ruimte voor kritisch burgerschap
• Kernthema: wat wil je veranderen in de samenleving?
4
