Samenvatting Sociaal-cultureel werk ontdekken

Samenvatting SCW 1 ontdekken
Les 1 – het beroep
Sociaal-cultureel werkers zijn ‘omni’’, multi’ en ‘flexi’: van veel markten thuis en
breed inzetbaar.
Hun werkveld is de samenleving, hun grondstof zijn mensen, hun doel: samen
met anderen bijdragen aan een democratische, solidaire, inclusieve en duurzame
toekomst voor ons allemaal.
Om dit brede functieprofiel waar te maken, zetten ze specifieke
kerncompetenties in.
Die maken de sociaal-cultureel werkers tot wat ze zijn: changemakers, zijn
koplopers, verbinders, kantelaars, versterkers en bruggenbouwers…
En dit van micro- tot macroniveau, in een context vol uitdagingen.


In Vlaanderen is het beroep van sociaal-cultureel werker anders gegroeid dan in
Nederland.
Jeugdwerk, sociaal-cultureel volwassenenwerk en opbouwwerk zijn naar traditie
kernsectoren waar werkers zichzelf zonder discussie zien als sociaal-cultureel
werker.
Toch zijn deze sectoren elk anders gepositioneerd.
Sociaal-cultureel werk is daardoor telkens in andere overheidslogica’s ingebed.
Sociaal-cultureel volwassenenwerk valt onder het domein Cultuur wat maakt dat
werkers zich moeten verhouden op kunst, cultuur of vrije tijd als context, terwijl
de eigen professionele perceptie veeleer alle maatschappelijke levensdomeinen
omvat. Jeugdwerk valt onder de bevoegdheid Jeugd, heeft andere regelgeving en
legt sterk de nadruk op het categoriale aspect: kinderen en jongeren zijn de
doelgroep. Ook hier bestaat de tendens om het werk vooral als vrijetijdswerk op
te vatten. Samenlevingsopbouw valt dan weer onder Welzijn.


Daarnaast zien we beroepssituaties die we beschouwen als een vorm van sociaal-
cultureel werk, maar die als dusdanig niet worden (h)erkend.
Het gaat dan om werkvormen die gegroeid zijn uit een soort van proto-sociaal-
cultureel werk. Doorheen de tijd kregen ze een eigen karakter en
maatschappelijke positie.
Voorbeelden zijn bibliotheekwerk, basiseducatie, verenigingen waar armen het
woord nemen, NGO’s, sociaal-artistieke praktijken. Verder zijn er door de overheid
aangestuurde praktijken die duidelijk kenmerken van sociaal-cultureel werk
vertonen: cultuurcentra, opbouwwerk-achtige methodieken geïntegreerd in de
werking van OCMW’s, sociaal-culturele praktijken in het kader van lokale
dienstencentra…



1

,Minister jeugd = Melissa Depraetere
Minister cultuur = Caroline Gené


Beroepenstructuur
De beroepenstructuur van sociaal-cultureel werk omvat diverse beroepsprofielen
die zich richten op het bevorderen van maatschappelijke participatie en welzijn
van mensen binnen de civiele samenleving.
Deze beroepenstructuur heeft tot doel de zichtbaarheid van een beroepenveld te
vergroten,
en aan te geven welke taken de beroepen typeren.
Zij dienen ter inspiratie bij het opstellen van vacatures, het uitwerken van een
intern vormingsbeleid of het houden van functionerings- en evaluatiegesprekken
Hier enkele voorbeelden van profielen binnen de job van sociaal-cultureel werker:
Begeleider sociaal-culturele activiteiten : ontwikkelt en begeleidt een
publieksgericht aanbod bestaande uit activiteiten, processen en projecten.
Campagnewerker : zet campagnes op om mensen, organisaties, bedrijven of
overheden aan te zetten tot gedrags- en beleidsverandering, actie m.b.t. een
maatschappelijk thema of een doelgroep.
Gemeenschapswerker : brengt mensen samen op basis van activiteiten,
processen en projecten die samen met hen uitgewerkt worden om hen zo te
vormen en versterken.
Programmator : ontwerpt, organiseert en stimuleert deelname aan een breed
aanbod aan activiteiten, processen en projecten vanuit een thema of gericht op
een doelgroep.
Belangenbehartiger : verdedigt een maatschappelijk thema of de belangen
van een doelgroep bij beleidsmakers in overheden en instellingen.




2

,Voor elk type profiel ging men na wat de primaire en de ondersteunende
activiteiten zijn.
In elk beroepsprofiel is er een specifieke invulling van de ondersteunende en
primaire activiteiten
 Ondersteunende activiteiten in belang van de uitvoering van het
beroep en het ondersteunen van de beroepskracht bij het uitoefenen van
zijn kernactiviteiten.
 Adviseren
 Communiceren
 Ondersteunen, coachen en sturen
 Vertegenwoordigen, samenwerken en netwerken
 Rapporteren, evalueren, verantwoorden
 De primaire activiteiten als
 afwegen van opties, keuzes maken en activiteiten en processen
ontwikkelen en ontwerpen.
 organiseren, opvolgen en begeleiden van activiteiten en processen,
 het zich oriënteren als werker en het opbouwen en onderhouden van
relaties met deelnemers en actoren van de praktijk.
Dit alles als een lerende professional:
 ontwikkelen van de eigen deskundigheid.
 Opzoeken en bijhouden van relevante bronnen
 Aanvoelen van maatschappelijke trends
 Kritische zelfreflectie met het ook op zelfontwikkeling




3

, Taken, grondhoudingen, beroepscontext,
beroepspositionering, kennis-en
handelingsbasis, competentiekader voor scw

Taken vanuit participatieladder




Taken scw
We dragen bij aan het verbeelden van de toekomst of gewenste situatie en de
weg ernaar toe
aan het verbinden van mensen, groepen en gemeenschappen, aan het
versterken van het veranderingspotentieel
In een grote diversiteit aan praktijken komen bij onze bijdragen tot verbeelden,
verbinden en versterken steeds drie taakgebieden terug. Binnen deze
taakgebieden ontwikkelt men heel wat activiteiten en initiatieven.




4