GGZ: Lieve gespreksvaardigheden
Empathisch directieve benadering bij Korsakov
1. Oorzaken van het ontwikkelen van een syndroom van Korsakov
Oorzaken
- Gebrek van vitamine B1 (thiamine)
- Brood, graan, aardappelen, groenten, vlees en melk
- Langdurig excessief alcoholgebruik
- Gecombineerd met ondervoeding door zelfverwaarlozing
2. Gevolgen van het syndroom van Korsakov
2.1. Somatisch
- Alcoholzucht
- Neurologische symptomen waaronder oogbewegingsstoornissen, loopstoornissen ten
gevolge van ataxie en polyneuropathie, en soms ook problemen met praten (dysarthrie) en
slikken.
- Verstoorde pijnbeleving, die zich uit in het (te) laat signaleren van pijn en daardoor te laat
handelen.
- Aandoeningen van de lever, alvleesklier, darmen en maagslijmvlies door het eerdere
alcoholgebruik en forse roken.
- Daarnaast vaak hart-en vaatziekten, hersenletsel door trauma’s, epilepsie, COPD, diabetes en
maligniteiten (van longen, mamma, mond-en keelholte en slokdarm)
2.2. Functioneel
- Verlies van zelfredzaamheid t.a.v. algemene en instrumentele dagelijkse activiteiten.
- Gebrekkige zelfzorg, waaronder slechte voedselinname (te veel of te weinig).
- Verlies van sociale omgangsvormen
- Executieve functiestoornissen
• Ontbreken van doelgericht gedrag door gebrek aan mentale flexibiliteit
2.3. Psychisch
- Gedragsveranderingen: incoherent gedrag (verward, inadequaat, onsamenhangend),
prikkelbaarheid, egoïsme, stoornissen in het driftleven, apathie, ontremming, perseveratief
gedrag, afhankelijk gedrag, decorumverlies, agitatie, achterdocht, faalangst en gebrek aan
ziekte-inzicht.
- Stemmingsproblemen: depressiviteit, angst en/of opwinding.
- Problemen in de realiteitstoetsing (waanachtige overtuigingen, confabulaties, ernstig
verstoord realiteitsbesef).
- Angst- en vermijdingsproblematiek.
- Versterking van persoonlijkheidskenmerken en persoonlijkheidsverandering.
- Verminderde wilsbekwaamheid.
2.4. Maatschappelijk
- Verlies van relatie, gezin en steunstructuur
- Verlies van werk en andere bezigheden.
- Verstoorde sociale contacten
, - Financiële problemen.
- Neiging om geen hulp te zoeken of hulp af te wijzen
2.5. Communicatie
- Problemen ten aanzien van ‘Theory of Mind’: het voelen en denken wat een ander denkt.
- Verminderde sociale omgangsvormen.
- Gebrek aan sociale wederkerigheid.
- Onvoldoende inzicht in wat wel en niet passend is.
- Moeite met concretisering van het gespreksonderwerp: niet kunnen spreken of denken over
abstracte zaken
3. Omschrijving van Korsakov-problematiek
Lange termijn => zo normaal mogelijk leven
- Korte termijn => dagstructuur, opstaan, onderhoud,… is een probleem
- Ptn handelen impulsiviteit
Dilemma
- Respect voor autonomie door keuzes te accepteren,
- Patiënten mogen neen zeggen tegen behandeling
- Meegaandheid in hun keuzes kan negatief zijn voor de behandeling: apathie bij cliënt en
hulpverleners
Oplossing
- Empathisch directieve benadering
• Niet onnodige betuttelen
• Met ondersteuning! (empathie)
• Agressie beantwoorden met vriendelijkheid, begrip en geduld
4. Therapeutische benadering van de Korsakov cliënt
‘90 => directieve benadering (4 K-model Lindenhoff)
- Kort, concreet, continu, consequent
2002 => empathisch-directieve benadering (5 K-model Lindenhoff)
- Kort, concreet, continue, consequent, creatief
- Directieve benadering gecombineerd met echt luisteren
• Empathie, eigenheid, autonomie, mogelijkheden en structuur zijn sleutelwoorden
Empathisch-directieve benadering => te directief voor ouderen met dementie; nood aan warme zorg
• Aanwijzingen geven op invoelende en sturende wijze
4.1. 5 K-model (KKC)
Kort
- Hou zinnen kort
- Behandel 1 onderwerp per zin of situatie
- Bv. ‘Hier zijn uw spullen. Gaat u mee naar de douche.’
Concreet
Empathisch directieve benadering bij Korsakov
1. Oorzaken van het ontwikkelen van een syndroom van Korsakov
Oorzaken
- Gebrek van vitamine B1 (thiamine)
- Brood, graan, aardappelen, groenten, vlees en melk
- Langdurig excessief alcoholgebruik
- Gecombineerd met ondervoeding door zelfverwaarlozing
2. Gevolgen van het syndroom van Korsakov
2.1. Somatisch
- Alcoholzucht
- Neurologische symptomen waaronder oogbewegingsstoornissen, loopstoornissen ten
gevolge van ataxie en polyneuropathie, en soms ook problemen met praten (dysarthrie) en
slikken.
- Verstoorde pijnbeleving, die zich uit in het (te) laat signaleren van pijn en daardoor te laat
handelen.
- Aandoeningen van de lever, alvleesklier, darmen en maagslijmvlies door het eerdere
alcoholgebruik en forse roken.
- Daarnaast vaak hart-en vaatziekten, hersenletsel door trauma’s, epilepsie, COPD, diabetes en
maligniteiten (van longen, mamma, mond-en keelholte en slokdarm)
2.2. Functioneel
- Verlies van zelfredzaamheid t.a.v. algemene en instrumentele dagelijkse activiteiten.
- Gebrekkige zelfzorg, waaronder slechte voedselinname (te veel of te weinig).
- Verlies van sociale omgangsvormen
- Executieve functiestoornissen
• Ontbreken van doelgericht gedrag door gebrek aan mentale flexibiliteit
2.3. Psychisch
- Gedragsveranderingen: incoherent gedrag (verward, inadequaat, onsamenhangend),
prikkelbaarheid, egoïsme, stoornissen in het driftleven, apathie, ontremming, perseveratief
gedrag, afhankelijk gedrag, decorumverlies, agitatie, achterdocht, faalangst en gebrek aan
ziekte-inzicht.
- Stemmingsproblemen: depressiviteit, angst en/of opwinding.
- Problemen in de realiteitstoetsing (waanachtige overtuigingen, confabulaties, ernstig
verstoord realiteitsbesef).
- Angst- en vermijdingsproblematiek.
- Versterking van persoonlijkheidskenmerken en persoonlijkheidsverandering.
- Verminderde wilsbekwaamheid.
2.4. Maatschappelijk
- Verlies van relatie, gezin en steunstructuur
- Verlies van werk en andere bezigheden.
- Verstoorde sociale contacten
, - Financiële problemen.
- Neiging om geen hulp te zoeken of hulp af te wijzen
2.5. Communicatie
- Problemen ten aanzien van ‘Theory of Mind’: het voelen en denken wat een ander denkt.
- Verminderde sociale omgangsvormen.
- Gebrek aan sociale wederkerigheid.
- Onvoldoende inzicht in wat wel en niet passend is.
- Moeite met concretisering van het gespreksonderwerp: niet kunnen spreken of denken over
abstracte zaken
3. Omschrijving van Korsakov-problematiek
Lange termijn => zo normaal mogelijk leven
- Korte termijn => dagstructuur, opstaan, onderhoud,… is een probleem
- Ptn handelen impulsiviteit
Dilemma
- Respect voor autonomie door keuzes te accepteren,
- Patiënten mogen neen zeggen tegen behandeling
- Meegaandheid in hun keuzes kan negatief zijn voor de behandeling: apathie bij cliënt en
hulpverleners
Oplossing
- Empathisch directieve benadering
• Niet onnodige betuttelen
• Met ondersteuning! (empathie)
• Agressie beantwoorden met vriendelijkheid, begrip en geduld
4. Therapeutische benadering van de Korsakov cliënt
‘90 => directieve benadering (4 K-model Lindenhoff)
- Kort, concreet, continu, consequent
2002 => empathisch-directieve benadering (5 K-model Lindenhoff)
- Kort, concreet, continue, consequent, creatief
- Directieve benadering gecombineerd met echt luisteren
• Empathie, eigenheid, autonomie, mogelijkheden en structuur zijn sleutelwoorden
Empathisch-directieve benadering => te directief voor ouderen met dementie; nood aan warme zorg
• Aanwijzingen geven op invoelende en sturende wijze
4.1. 5 K-model (KKC)
Kort
- Hou zinnen kort
- Behandel 1 onderwerp per zin of situatie
- Bv. ‘Hier zijn uw spullen. Gaat u mee naar de douche.’
Concreet
