Ziekteleer – digestieve systeem & voeding
Anatomie van het digestieve systeem
Het digestieve systeem (spijsverteringsstelsel) speelt een centrale rol in de opname
van voedingsstoffen die essentieel zijn voor groei, herstel & energieproductie
o Mond: mechanische vertering (kauwen) & chemische vertering door enzymen in speeksel
(amylase, lipase)
o Slokdarm: transport van voedsel via peristaltiek naar de maag
enkel transport, kan niet tegen lage pH maag
o Maag: productie van maagzuur & pepsine, begin van eiwitvertering, mechanische afbraak
door peristaltiek
o Dunne darm: vertering & opname van nutriënten
meeste absorptie
o Dikke darm: resorptie van water & zouten; microbiota fermenteren onverteerbare
koolhydraten; ontlastingvorming
geen dikke darm absorptie water moeilijker
meeste absorptie
o Rectum: opslag van feces, help bij defecatie (= stoelgang via anus naar buiten brengen)
o Anus: sluitspier, voorkomt incontinentie (= urine of ontlasting niet kunnen ophouden)
o Speekselklieren: productie van speeksel
o Lever: produceert gal, verwerkt nutriënten, ontgift stoffen
o Pancreas: secreteert spijsverteringsenzymen (lipase, amylase, proteasen = exocrien) &
hormonen (insuline, glucagon = endocrien)
Darmmicrobiota
bestaat uit triljoenen bacteriën die:
- Onverteerbare vezels fermenteren (vorming van korteketenvetzuren zoals butyraat)
- Immuniteit & darmbarrière versterken
- Invloed hebben op stemming & metabolisme (gut-brain axis)
voeding met veel vezels (groenten, peulvruchten, volkoren granen) bevorderd gezonde
microbiota
Digestie & absorptie
Digestie = proces waarbij voedsel wordt afgebroken tot
kleinere moleculen, zodat het lichaam ze kan opnemen en
gebruiken voor energie en groei
, bestaat vooral uit mechanische & een beetje uit chemische vertering
Digestie/absorptie van koolhydraten:
= belangrijkste energiebron van het menselijk lichaam
ong. 45-65% van dagelijkse energie-inname
o Worden in het digestieve systeem afgebroken tot monosachariden (vooral glucose) die
kunnen worden opgenomen in het bloed en gebruikt voor energieproductie
o Dunne darm: hoofdplaats van koolhydraatvertering
o Enzymen van koolhydraatvertering:
- speeksel amylase
- pancreas amylase
- maltase
- sucrase Enzymen in
- lactase darmwand
Polysachariden → disachariden → monosachariden → absorptie
Lactose intolerantie
= Onvermogen om lactose goed te verteren, doordat het
enzym
lactase onvoldoende of niet wordt aangemaakt in de dunne
darm
! geen melkallergie
o lactaseproductie neemt af met leeftijd
- 5% volwassenen in Noord-Europa
- Tot 90% in Azië & Afrika
o Lactose osmotisch effect in de darm & wordt gefermenteerd door darmbacteriën
o Symptomen: opgeblazen gevoel (bloating), winderigheid, buikpijn/krampen, diarree
o Diagnose met ademtest
o Behandeling: lactosevrij dieet (of lactase-enzym supplementen)
Digestie/absorptie eiwitten:
= essentiële macronutriënten
o Bouwstoffen: opbouwen & onderhouden van lichaamsweefsels, waaronder spieren, huid,
botten & bloed
o Regelprocessen: enzymen, hormonen, transporteiwitten & afweerstoffen die in het
lichaam werken
o Energiebron: eiwitten kunnen worden gebruikt als brandstof om energie te leveren aan
lichaam
niet de belangrijkste functie (4 kcal/g)
o Vertering van eiwitten begint in de maag & wordt voltooid in de dunne darm
o Eiwitten te groot om direct door de darmwand opgenomen te worden
Eiwitten worden afgebroken in aminozuren
Aminozuren worden via transporteiwitten in de darmcellen opgenomen
Anatomie van het digestieve systeem
Het digestieve systeem (spijsverteringsstelsel) speelt een centrale rol in de opname
van voedingsstoffen die essentieel zijn voor groei, herstel & energieproductie
o Mond: mechanische vertering (kauwen) & chemische vertering door enzymen in speeksel
(amylase, lipase)
o Slokdarm: transport van voedsel via peristaltiek naar de maag
enkel transport, kan niet tegen lage pH maag
o Maag: productie van maagzuur & pepsine, begin van eiwitvertering, mechanische afbraak
door peristaltiek
o Dunne darm: vertering & opname van nutriënten
meeste absorptie
o Dikke darm: resorptie van water & zouten; microbiota fermenteren onverteerbare
koolhydraten; ontlastingvorming
geen dikke darm absorptie water moeilijker
meeste absorptie
o Rectum: opslag van feces, help bij defecatie (= stoelgang via anus naar buiten brengen)
o Anus: sluitspier, voorkomt incontinentie (= urine of ontlasting niet kunnen ophouden)
o Speekselklieren: productie van speeksel
o Lever: produceert gal, verwerkt nutriënten, ontgift stoffen
o Pancreas: secreteert spijsverteringsenzymen (lipase, amylase, proteasen = exocrien) &
hormonen (insuline, glucagon = endocrien)
Darmmicrobiota
bestaat uit triljoenen bacteriën die:
- Onverteerbare vezels fermenteren (vorming van korteketenvetzuren zoals butyraat)
- Immuniteit & darmbarrière versterken
- Invloed hebben op stemming & metabolisme (gut-brain axis)
voeding met veel vezels (groenten, peulvruchten, volkoren granen) bevorderd gezonde
microbiota
Digestie & absorptie
Digestie = proces waarbij voedsel wordt afgebroken tot
kleinere moleculen, zodat het lichaam ze kan opnemen en
gebruiken voor energie en groei
, bestaat vooral uit mechanische & een beetje uit chemische vertering
Digestie/absorptie van koolhydraten:
= belangrijkste energiebron van het menselijk lichaam
ong. 45-65% van dagelijkse energie-inname
o Worden in het digestieve systeem afgebroken tot monosachariden (vooral glucose) die
kunnen worden opgenomen in het bloed en gebruikt voor energieproductie
o Dunne darm: hoofdplaats van koolhydraatvertering
o Enzymen van koolhydraatvertering:
- speeksel amylase
- pancreas amylase
- maltase
- sucrase Enzymen in
- lactase darmwand
Polysachariden → disachariden → monosachariden → absorptie
Lactose intolerantie
= Onvermogen om lactose goed te verteren, doordat het
enzym
lactase onvoldoende of niet wordt aangemaakt in de dunne
darm
! geen melkallergie
o lactaseproductie neemt af met leeftijd
- 5% volwassenen in Noord-Europa
- Tot 90% in Azië & Afrika
o Lactose osmotisch effect in de darm & wordt gefermenteerd door darmbacteriën
o Symptomen: opgeblazen gevoel (bloating), winderigheid, buikpijn/krampen, diarree
o Diagnose met ademtest
o Behandeling: lactosevrij dieet (of lactase-enzym supplementen)
Digestie/absorptie eiwitten:
= essentiële macronutriënten
o Bouwstoffen: opbouwen & onderhouden van lichaamsweefsels, waaronder spieren, huid,
botten & bloed
o Regelprocessen: enzymen, hormonen, transporteiwitten & afweerstoffen die in het
lichaam werken
o Energiebron: eiwitten kunnen worden gebruikt als brandstof om energie te leveren aan
lichaam
niet de belangrijkste functie (4 kcal/g)
o Vertering van eiwitten begint in de maag & wordt voltooid in de dunne darm
o Eiwitten te groot om direct door de darmwand opgenomen te worden
Eiwitten worden afgebroken in aminozuren
Aminozuren worden via transporteiwitten in de darmcellen opgenomen
