RECHTSPSYCHOLOGIE
Boek: niet alle hoofdstukken kennen + aanvullende teksten
Begrippen -> achteraan verwijzing naar auteurs en onderzoek: enkel kennen diegene die prof zal
aanduiden
DEEL I. EEN KORTE INLEIDING IN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE
1. EEN SCHETS VAN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE
Empirische discipline
1.1 DE OORSPRONG EN GESCHIEDENIS VAN VOOR HET RECHT RELEVANTE
PSYCHOLOGIE
Psychologie is de algemeenheid -> toegepast op het recht pas sinds einde 2e WO
William Stern: deed experimenten zoals net in de les -> ging dan steekproeven doen; man ging misdrijven
ensceneren en dan vragen wat mensen gezien hebben. Omwille van jodenvervolging in de VS
terechtgekomen -> onderzoek daar uitgebouwd. Mensen denken hierdoor dat de roots van de
rechtspsychologie Amerikaans zijn, maar het is dus Duitsland.
Hugo Münsterberg: wou zichzelf uitroepen tot pionier rechtspychologie en dat hij dit op de kaart gezet had.
Maar hij stelde zich altijd heel kritisch op tov de jurist + nam veel over van Stern zonder hem hier credits
voor te geven. Heel kritisch en allesbehalve constructief.
Zijn psychologie en recht met elkaar te verzoenen? Lastig, zelfs tot op vandaag in aantal landen nog steeds
een clash tussen psychologie en recht. Verschillende verklaringen. (i) uitgangspunten psychologie heel
anders dan die van het recht. Psychologie is heel beschrijvend -> hoe zit iets in elkaar? Dit beschrijven en
proberen te begrijpen. Zoveel mogelijk data en zvm beschrijven. Het recht heeft een andere insteek: eerder
voorschrijvend. Regels voorschrijven van hoe mensen zich moeten gedragen in een bepaalde context.
Prescriptief: regels voorstellen van hoe mensen zich in een bepaalde context moeten gedragen. (ii) bij
psychologie altijd mate van onzekerheid: we gaan nooit 100% zeker zijn dat iets is zoals we denken dat het
is. Een psychologisch deskundige kan bv. nooit zeggen: deze verklaring klopt absoluut niet. Kan wel
factoren aanbrengen die aanduiden dat het een valse getuigenis is, maar je zal het nooit met 100%
zekerheid kunnen weten. Problematisch in juridische context, want hier willen we zekerheid hebben. Zeker
als je die zekerheid nodig hebt om iemands schuld vast te stellen. De marge van onzekerheid is lastig toe
te passen. (iii) recht altijd beslissingen in concrete gevallen: dit is wat je wil weten. Psychologie gaat het
globaler bekijken. Het onderzoek gebeurt o.b.v. zoveel data, dus enkel uitspraken op groepsniveau
mogelijk. (iv) de richting van het probleem: rechtspsychologie wil de kans schatten dat iets zich voordoet
gegeven de aanwezigheid van een bepaalde factor. Bv. wat is de kans dat wij een correcte beschrijving
kunnen geven van de assistent gezien de belichting? In het recht is het omgekeerd: iets is gebeurd in het
verleden -> wat is de kans dat iets zich heeft voorgedaan gegeven de beschrijving en gegevens die je hebt.
1
,1.2 RECHTSPSYCHOLOGIE ALS ÉÉN VAN DE VERSCHILLENDE OP HET RECHT
TOEFAPASTE EN VOOR HET RECHT RELEVANTE PSYCHOLOGISCHE DISCPILINES
Rechtspsychologie is zo een toegepaste discipline, maar er zijn er verschillende die heel nauw verwant zijn
met elkaar. Onderscheid tussen eerste 3 voor ons vooral van belang.
Verwante disciplines: forensische en criminologische. Hebben andere geschiedenis, methode, …
Rechtspsychologie: functieleer -> hierin gegrond. Hieruit ontlenen we onze inzichten. Hieruit conclusies
trekken over ons recht. niet enkel getuigen, maar alle juridische actoren die in een onderzoek en proces
aanwezig zijn. Empirisch onderzoek en nadruk experimenteel onderzoek (infra). Experimentele methode is
heel belangrijk. Je moet je bevindingen ook testen. Je moet het echt in kaart brengen, je kan het niet gewoon
vragen.
Forensische psychologie: in buitenland soms gebruikt als synoniem voor rechtspsychologie, maar is niet
zo. Altijd individuele gevallen, niet data toepassen voor hele grote groep van mensen. Focus op
(vermeende) daders -> dus ook focus op verdachten. Focus op individuele gevallen: verder bouwen op
inzichten die we al hebben uit ander onderzoek en dan kijken om dit toe te passen op een individuele casus.
Is er een link tussen een psychologische stoornis en de feiten die deze persoon gepleegd heeft?
Criminologische psychologie: ook sociale context onderzoeken. Focus op (vermeende) daders- > dus ook
focus op verdachten. Focus op groepsniveau (onderzoeksmethode): verschillende methodes, bv.
interviews met honderden mensen om te kijken wat hun motieven waren, allerlei cases bestuderen en dan
kijken naar allerlei kenmerken en ze zo indelen in groepen => gemeenschappelijk: altijd uitspraak proberen
te doen op grond van allerlei data die we zo gevonden hebben. Het gaat nooit over individuele gevallen ->
als we die kennis willen toepassen op individuele gevallen: criminologische psychologie.
Sociale psychologie: hoe ons gedrag veranderd door onze omgeving en door onze interactie met anderen.
Inzichten hoe mensen elkaar beïnvloeden.
Onderzoeksmethodes: hoe wordt dit in kaart gebracht?
1.3 DE DOELSTELLINGEN EN DE REIKWIJDTE VAN DE RECHTSPSYCHOLOGIE
Bestuderen van allerhande menselijke processen = elk gedrag dat onder invloed staat van het recht + ook
voor alle actoren van justitie.
Doel: in kaart brengen welke invloeden daar allemaal spelen. Invloeden van alle aard. Wat? Welke? Hoe?
Leidt dit tot hogere straffen? Meer bekentenissen? Hogere schadevergoeding? Goed? Slecht?
Sterke focus op tekortkomingen/valkuilen bij bewijsvergaring en justitiële besluitvorming. Welke invloeden
spelen er waardoor de kwaliteit van de informatieverzameling en besluitvorming in gevaar kunnen komen?
Zowel negatief als positief bekijken. Dit proberen we in kaart te brengen binnen de rechtspsychologie. Dit
is mensenwerk -> kan altijd fout gaan. Dit willen we hier bekijken; waar gaat het fout? En hoe kunnen we
deze fouten vermijden? Er zijn zoveel factoren die een impact kunnen hebben op de uitkomst van de zaak.
Doelstellingen:
- Informeren van juridische procedures en beslissingen
o Bv. de rechter een paar criteria opleggen om tot een juiste besluitvorming te komen ->
laten redeneren en expliciteren hoe hij tot een besluit gekomen is
- Best practices en te vermijden praktijken in kaart brengen
2
, o Bv. een kind onder de 12 mag nooit gehoord worden -> is dit zinvol? Is dit op iets
gebaseerd? Dit zijn nuttige dingen die de rechtspsychologie in kaart kan brengen.
Brede focus: in principe elke rechtstak en elk gedrag dat onder invloed staat van het recht. De facto vooral
ontwikkeld op het domein van strafprocesrecht. Je moet al goed zoeken om studies te vinden die ook voor
andere rechtsdomeinen relevant zijn. Hoe komt dit? Binnen strafprocesrecht staat er enorm veel op het
spel. Het gaat over de vrijheid van mensen.
Stelt het bewijs dat we verzameld hebben ons in staat om hier een beslissing te nemen? Hoe heeft dit bewijs
invloed op onze besluitvorming?
Ook andere rechtsdomeinen, maar veel minder ontwikkeld. Veel van deze psychologische processen zijn
getoetst aan het strafprocesrecht, maar kunnen ook toegepast worden in andere rechtsdomeinen. Bv. hoe
het geheugen werkt: relevant in alle rechtsdomeinen. Het handboek gaat niet buiten SPR: zie teksten
Toledo (bv. merkenrecht).
Verschillende rollen voor rechtspsychologen. Opleiding rechtspsychologie bestaat niet in België + titel niet
erkend in België. Wat doe je dan? Wat draag je bij? Wetenschappelijk onderzoek: descriptief, verklarend,
evaluatief (hervorming). Getuigendeskundigenexpertise: getuigen hoe dit impact kan gehad hebben in
een concrete zaak. Is dit dan geen forensische psychologie? Nee, je gaat niet met getuigen of met het
slachtoffer spreken. Je gaat het dossier doornemen, kijken hoe de verklaring tot stand gekomen is, kwaliteit
ervan analyseren, … + focus is heel anders: je gaat in de forensische psychologie de kwaliteit niet
analyseren -> daar ga je naar de persoon zelf kijken. In de rechtspsychologie kijken naar het bewijs en hoe
het tot stand gekomen is, niet kijken of persoon een bepaalde stoornis heeft bv. Kan op vraag van
verdediging, OM, rechter, … Adviserende rol (beleid): bv. parlementaire voorbereiding -> obv de inzichten
van maatschappelijk onderzoek: welke richting moeten we uit? In Engeland is dit een standaardpraktijk dat
rechtspsychologen hun input geven. Voorbeeld: in 2021 polygraaf verankerd in Sv. -> hoorzittingen hoe dit
verankerd moet worden. Ze hebben hiervoor de polygrafisten gehoord, Vlaamse en Waalse balies, … ze
hebben experts gehoord, maar niet de wetenschappers (infra).
1.4 DE CONTEXT EN DOORWERKING VAN HET RECHTSPSYCHOLOGISCHE
ONDERZOEK
Waar komt dat rechtspsychologisch onderzoek vandaan? Duitse roots, maar hoofdzakelijk Angelsaksische
traditie. Het staat daar veel verder dan in onze West-Europese landen (met aantal uitzonderingen).
Minder sterk ontwikkeld in continentale landen, maar toegenomen wisselwerking. Heeft vooral te maken
met het rechtssysteem en de ontwikkelingen die daar zijn (inquisitoir vs accusatoir). In Angelsaksische
landen grotere rol toekennen aan de verdachte. Partijen hebben veel meer invloeden in hoe het bewijs tot
stand komt. Bij ons een veel passievere rol. Je moet niet je eigen onschuld aantonen. Het is dus in de
Angelsaksische landen meer van belang om te kijken hoe we het bewijs naar waarde kunnen schatten. Ook
grotendeels mondeling.
Impact op invulling van het gevoerde onderzoek & geldigheid van de onderzoeksbevindingen. In Nederland
wel meer ontwikkeld. Impact: kunnen we dit dan copy paste doen naar België? Nee. De bevindingen zijn
wel relevant, maar gewoon niet exact kopiëren.
Sterke groei tijdens afgelopen decennia wereldwijd + maar beperkte implementatie in de praktijk. Als
mensen meegewerkt hebben aan een onderzoek zullen ze sneller bereid zijn om het te implementeren.
Hierdoor moeilijk om de bevindingen geïmplementeerd te krijgen in België. Zie ook polygraaf: de meeste
landen stoppen er net mee, en we beginnen er net mee. Wij gaan in de omgekeerde richting.
3
, 2. DE BINNEN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE GEHANTEERDE METHODEN EN
TECHNIEKEN VAN ONDERZOEK
2.1 DE RECHTSPSYCHOLOGIE ALS EMPIRISCHE WETENSCHAP
Empirisch onderzoek nodig om uitspraak te kunnen doen. Je moet de realiteit observeren zoals ze is. Je kan
niet achter je bureau dingen gaan onderzoeken. In kaart brengen van bepaalde fenomenen/praktijken.
Hoe? Systematisch bestuderen: bv. verhoren bijwonen en zo kan je in kaart brengen hoe die verhoren
verlopen. Hoe weet je dat wat je bestudeerd hebt effectief is zoals jij denkt dat het is? Welke zekerheid heb
je dat dit representatief is? Die zekerheid heb je niet. Wanneer heb je een onderzoek dat systematisch
genoeg is dat je er een uitspraak kan over doen?
Systematisch: op basis van een methode
- Gestandaardiseerde manier om een fenomeen te bestuderen
o Bv. als prof ons vragen stelt, moet ze dat in een andere groep op exact dezelfde manier
doen. Elke variatie kan anders tot een antwoord leiden.
o Bv. ander resultaat bij multiple choice of open vragen.
- Gestructureerd: volgens een duidelijk stappenplan. Niet random beslissingen nemen.
- Objectief: elke waarde of opvatting die je hebt als onderzoeker, mag er niet toe doen. In welke
mate kan je objectief zijn en je eigen invloed uitsluiten? Kwantitatief onderzoek vaak objectiever
dan kwalitatief onderzoek. Maar in een vraag kan je nog steeds een bias hebben of een bepaald
antwoord anders interpreteren. Je moet zoveel mogelijk maatregelen nemen op zo objectief
mogelijk te zijn.
Fundamenteel onderzoek: theorievorming. Diepgaand in kaart brengen hoe iets in elkaar zit. Bv. hoe werkt
het geheugen van een getuige? Dit in een gedetailleerde vorm in kaart brengen.
Toegepast onderzoek: werkelijkheid veranderen, meer praktijkgericht. Bv. zijn er bepaalde protocollen die
ik kan implementeren in de praktijk om het geheugen van de getuigen in een verhoor te optimaliseren? Als
je financiering aanvraagt voor uw onderzoek, zal je ook dit onderscheid zien.
2.2 DE RECHTSPSYCHOLOGIE: EEN OVERWEGEND KWANTITATIEF EXPERIMENTELE
TRADITIE
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
Slide 35: dit staat niet in het boek
4
Boek: niet alle hoofdstukken kennen + aanvullende teksten
Begrippen -> achteraan verwijzing naar auteurs en onderzoek: enkel kennen diegene die prof zal
aanduiden
DEEL I. EEN KORTE INLEIDING IN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE
1. EEN SCHETS VAN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE
Empirische discipline
1.1 DE OORSPRONG EN GESCHIEDENIS VAN VOOR HET RECHT RELEVANTE
PSYCHOLOGIE
Psychologie is de algemeenheid -> toegepast op het recht pas sinds einde 2e WO
William Stern: deed experimenten zoals net in de les -> ging dan steekproeven doen; man ging misdrijven
ensceneren en dan vragen wat mensen gezien hebben. Omwille van jodenvervolging in de VS
terechtgekomen -> onderzoek daar uitgebouwd. Mensen denken hierdoor dat de roots van de
rechtspsychologie Amerikaans zijn, maar het is dus Duitsland.
Hugo Münsterberg: wou zichzelf uitroepen tot pionier rechtspychologie en dat hij dit op de kaart gezet had.
Maar hij stelde zich altijd heel kritisch op tov de jurist + nam veel over van Stern zonder hem hier credits
voor te geven. Heel kritisch en allesbehalve constructief.
Zijn psychologie en recht met elkaar te verzoenen? Lastig, zelfs tot op vandaag in aantal landen nog steeds
een clash tussen psychologie en recht. Verschillende verklaringen. (i) uitgangspunten psychologie heel
anders dan die van het recht. Psychologie is heel beschrijvend -> hoe zit iets in elkaar? Dit beschrijven en
proberen te begrijpen. Zoveel mogelijk data en zvm beschrijven. Het recht heeft een andere insteek: eerder
voorschrijvend. Regels voorschrijven van hoe mensen zich moeten gedragen in een bepaalde context.
Prescriptief: regels voorstellen van hoe mensen zich in een bepaalde context moeten gedragen. (ii) bij
psychologie altijd mate van onzekerheid: we gaan nooit 100% zeker zijn dat iets is zoals we denken dat het
is. Een psychologisch deskundige kan bv. nooit zeggen: deze verklaring klopt absoluut niet. Kan wel
factoren aanbrengen die aanduiden dat het een valse getuigenis is, maar je zal het nooit met 100%
zekerheid kunnen weten. Problematisch in juridische context, want hier willen we zekerheid hebben. Zeker
als je die zekerheid nodig hebt om iemands schuld vast te stellen. De marge van onzekerheid is lastig toe
te passen. (iii) recht altijd beslissingen in concrete gevallen: dit is wat je wil weten. Psychologie gaat het
globaler bekijken. Het onderzoek gebeurt o.b.v. zoveel data, dus enkel uitspraken op groepsniveau
mogelijk. (iv) de richting van het probleem: rechtspsychologie wil de kans schatten dat iets zich voordoet
gegeven de aanwezigheid van een bepaalde factor. Bv. wat is de kans dat wij een correcte beschrijving
kunnen geven van de assistent gezien de belichting? In het recht is het omgekeerd: iets is gebeurd in het
verleden -> wat is de kans dat iets zich heeft voorgedaan gegeven de beschrijving en gegevens die je hebt.
1
,1.2 RECHTSPSYCHOLOGIE ALS ÉÉN VAN DE VERSCHILLENDE OP HET RECHT
TOEFAPASTE EN VOOR HET RECHT RELEVANTE PSYCHOLOGISCHE DISCPILINES
Rechtspsychologie is zo een toegepaste discipline, maar er zijn er verschillende die heel nauw verwant zijn
met elkaar. Onderscheid tussen eerste 3 voor ons vooral van belang.
Verwante disciplines: forensische en criminologische. Hebben andere geschiedenis, methode, …
Rechtspsychologie: functieleer -> hierin gegrond. Hieruit ontlenen we onze inzichten. Hieruit conclusies
trekken over ons recht. niet enkel getuigen, maar alle juridische actoren die in een onderzoek en proces
aanwezig zijn. Empirisch onderzoek en nadruk experimenteel onderzoek (infra). Experimentele methode is
heel belangrijk. Je moet je bevindingen ook testen. Je moet het echt in kaart brengen, je kan het niet gewoon
vragen.
Forensische psychologie: in buitenland soms gebruikt als synoniem voor rechtspsychologie, maar is niet
zo. Altijd individuele gevallen, niet data toepassen voor hele grote groep van mensen. Focus op
(vermeende) daders -> dus ook focus op verdachten. Focus op individuele gevallen: verder bouwen op
inzichten die we al hebben uit ander onderzoek en dan kijken om dit toe te passen op een individuele casus.
Is er een link tussen een psychologische stoornis en de feiten die deze persoon gepleegd heeft?
Criminologische psychologie: ook sociale context onderzoeken. Focus op (vermeende) daders- > dus ook
focus op verdachten. Focus op groepsniveau (onderzoeksmethode): verschillende methodes, bv.
interviews met honderden mensen om te kijken wat hun motieven waren, allerlei cases bestuderen en dan
kijken naar allerlei kenmerken en ze zo indelen in groepen => gemeenschappelijk: altijd uitspraak proberen
te doen op grond van allerlei data die we zo gevonden hebben. Het gaat nooit over individuele gevallen ->
als we die kennis willen toepassen op individuele gevallen: criminologische psychologie.
Sociale psychologie: hoe ons gedrag veranderd door onze omgeving en door onze interactie met anderen.
Inzichten hoe mensen elkaar beïnvloeden.
Onderzoeksmethodes: hoe wordt dit in kaart gebracht?
1.3 DE DOELSTELLINGEN EN DE REIKWIJDTE VAN DE RECHTSPSYCHOLOGIE
Bestuderen van allerhande menselijke processen = elk gedrag dat onder invloed staat van het recht + ook
voor alle actoren van justitie.
Doel: in kaart brengen welke invloeden daar allemaal spelen. Invloeden van alle aard. Wat? Welke? Hoe?
Leidt dit tot hogere straffen? Meer bekentenissen? Hogere schadevergoeding? Goed? Slecht?
Sterke focus op tekortkomingen/valkuilen bij bewijsvergaring en justitiële besluitvorming. Welke invloeden
spelen er waardoor de kwaliteit van de informatieverzameling en besluitvorming in gevaar kunnen komen?
Zowel negatief als positief bekijken. Dit proberen we in kaart te brengen binnen de rechtspsychologie. Dit
is mensenwerk -> kan altijd fout gaan. Dit willen we hier bekijken; waar gaat het fout? En hoe kunnen we
deze fouten vermijden? Er zijn zoveel factoren die een impact kunnen hebben op de uitkomst van de zaak.
Doelstellingen:
- Informeren van juridische procedures en beslissingen
o Bv. de rechter een paar criteria opleggen om tot een juiste besluitvorming te komen ->
laten redeneren en expliciteren hoe hij tot een besluit gekomen is
- Best practices en te vermijden praktijken in kaart brengen
2
, o Bv. een kind onder de 12 mag nooit gehoord worden -> is dit zinvol? Is dit op iets
gebaseerd? Dit zijn nuttige dingen die de rechtspsychologie in kaart kan brengen.
Brede focus: in principe elke rechtstak en elk gedrag dat onder invloed staat van het recht. De facto vooral
ontwikkeld op het domein van strafprocesrecht. Je moet al goed zoeken om studies te vinden die ook voor
andere rechtsdomeinen relevant zijn. Hoe komt dit? Binnen strafprocesrecht staat er enorm veel op het
spel. Het gaat over de vrijheid van mensen.
Stelt het bewijs dat we verzameld hebben ons in staat om hier een beslissing te nemen? Hoe heeft dit bewijs
invloed op onze besluitvorming?
Ook andere rechtsdomeinen, maar veel minder ontwikkeld. Veel van deze psychologische processen zijn
getoetst aan het strafprocesrecht, maar kunnen ook toegepast worden in andere rechtsdomeinen. Bv. hoe
het geheugen werkt: relevant in alle rechtsdomeinen. Het handboek gaat niet buiten SPR: zie teksten
Toledo (bv. merkenrecht).
Verschillende rollen voor rechtspsychologen. Opleiding rechtspsychologie bestaat niet in België + titel niet
erkend in België. Wat doe je dan? Wat draag je bij? Wetenschappelijk onderzoek: descriptief, verklarend,
evaluatief (hervorming). Getuigendeskundigenexpertise: getuigen hoe dit impact kan gehad hebben in
een concrete zaak. Is dit dan geen forensische psychologie? Nee, je gaat niet met getuigen of met het
slachtoffer spreken. Je gaat het dossier doornemen, kijken hoe de verklaring tot stand gekomen is, kwaliteit
ervan analyseren, … + focus is heel anders: je gaat in de forensische psychologie de kwaliteit niet
analyseren -> daar ga je naar de persoon zelf kijken. In de rechtspsychologie kijken naar het bewijs en hoe
het tot stand gekomen is, niet kijken of persoon een bepaalde stoornis heeft bv. Kan op vraag van
verdediging, OM, rechter, … Adviserende rol (beleid): bv. parlementaire voorbereiding -> obv de inzichten
van maatschappelijk onderzoek: welke richting moeten we uit? In Engeland is dit een standaardpraktijk dat
rechtspsychologen hun input geven. Voorbeeld: in 2021 polygraaf verankerd in Sv. -> hoorzittingen hoe dit
verankerd moet worden. Ze hebben hiervoor de polygrafisten gehoord, Vlaamse en Waalse balies, … ze
hebben experts gehoord, maar niet de wetenschappers (infra).
1.4 DE CONTEXT EN DOORWERKING VAN HET RECHTSPSYCHOLOGISCHE
ONDERZOEK
Waar komt dat rechtspsychologisch onderzoek vandaan? Duitse roots, maar hoofdzakelijk Angelsaksische
traditie. Het staat daar veel verder dan in onze West-Europese landen (met aantal uitzonderingen).
Minder sterk ontwikkeld in continentale landen, maar toegenomen wisselwerking. Heeft vooral te maken
met het rechtssysteem en de ontwikkelingen die daar zijn (inquisitoir vs accusatoir). In Angelsaksische
landen grotere rol toekennen aan de verdachte. Partijen hebben veel meer invloeden in hoe het bewijs tot
stand komt. Bij ons een veel passievere rol. Je moet niet je eigen onschuld aantonen. Het is dus in de
Angelsaksische landen meer van belang om te kijken hoe we het bewijs naar waarde kunnen schatten. Ook
grotendeels mondeling.
Impact op invulling van het gevoerde onderzoek & geldigheid van de onderzoeksbevindingen. In Nederland
wel meer ontwikkeld. Impact: kunnen we dit dan copy paste doen naar België? Nee. De bevindingen zijn
wel relevant, maar gewoon niet exact kopiëren.
Sterke groei tijdens afgelopen decennia wereldwijd + maar beperkte implementatie in de praktijk. Als
mensen meegewerkt hebben aan een onderzoek zullen ze sneller bereid zijn om het te implementeren.
Hierdoor moeilijk om de bevindingen geïmplementeerd te krijgen in België. Zie ook polygraaf: de meeste
landen stoppen er net mee, en we beginnen er net mee. Wij gaan in de omgekeerde richting.
3
, 2. DE BINNEN DE (RECHTS)PSYCHOLOGIE GEHANTEERDE METHODEN EN
TECHNIEKEN VAN ONDERZOEK
2.1 DE RECHTSPSYCHOLOGIE ALS EMPIRISCHE WETENSCHAP
Empirisch onderzoek nodig om uitspraak te kunnen doen. Je moet de realiteit observeren zoals ze is. Je kan
niet achter je bureau dingen gaan onderzoeken. In kaart brengen van bepaalde fenomenen/praktijken.
Hoe? Systematisch bestuderen: bv. verhoren bijwonen en zo kan je in kaart brengen hoe die verhoren
verlopen. Hoe weet je dat wat je bestudeerd hebt effectief is zoals jij denkt dat het is? Welke zekerheid heb
je dat dit representatief is? Die zekerheid heb je niet. Wanneer heb je een onderzoek dat systematisch
genoeg is dat je er een uitspraak kan over doen?
Systematisch: op basis van een methode
- Gestandaardiseerde manier om een fenomeen te bestuderen
o Bv. als prof ons vragen stelt, moet ze dat in een andere groep op exact dezelfde manier
doen. Elke variatie kan anders tot een antwoord leiden.
o Bv. ander resultaat bij multiple choice of open vragen.
- Gestructureerd: volgens een duidelijk stappenplan. Niet random beslissingen nemen.
- Objectief: elke waarde of opvatting die je hebt als onderzoeker, mag er niet toe doen. In welke
mate kan je objectief zijn en je eigen invloed uitsluiten? Kwantitatief onderzoek vaak objectiever
dan kwalitatief onderzoek. Maar in een vraag kan je nog steeds een bias hebben of een bepaald
antwoord anders interpreteren. Je moet zoveel mogelijk maatregelen nemen op zo objectief
mogelijk te zijn.
Fundamenteel onderzoek: theorievorming. Diepgaand in kaart brengen hoe iets in elkaar zit. Bv. hoe werkt
het geheugen van een getuige? Dit in een gedetailleerde vorm in kaart brengen.
Toegepast onderzoek: werkelijkheid veranderen, meer praktijkgericht. Bv. zijn er bepaalde protocollen die
ik kan implementeren in de praktijk om het geheugen van de getuigen in een verhoor te optimaliseren? Als
je financiering aanvraagt voor uw onderzoek, zal je ook dit onderscheid zien.
2.2 DE RECHTSPSYCHOLOGIE: EEN OVERWEGEND KWANTITATIEF EXPERIMENTELE
TRADITIE
Kwantitatief vs kwalitatief onderzoek
Slide 35: dit staat niet in het boek
4
