Samenvatting H4: productie van antilichamen

H4: productie van antilichamen
Antilichamen in immunologische technieken

 Belang van antilichamen
o Bepalen specificiteit van de test: onderscheid tussen
doelmolecule en gelijkaardige componenten
o Bepalen gevoeligheid: detectie van lage concentraties van het
antigen

Productie van antilichamen

 Natuurlijke antilichamen zijn zeldzaam → productie meestal via
immunisatie van dieren
 Twee hoofdtypes:
o Polykloon
 Ontstaat in immuniseerde (sterfelijke) dieren
 Bevat mengsel van antilichamen, inclusief niet-relevante.
 Eigenschappen variëren per dier
o Monokloon
 Geproduceerd door onsterfelijke cellijnen → onbeperkte
productie
 99% gericht tegen één antigen → homogeen in affiniteit en
aviditeit
 Voordeel: zeer consistent en specifiek
 Nadeel: productie is technisch complex, tijdrovend en duur

Productie van polyklonale antilichamen (antisera)

 Basisprincipe
o Dier wordt geïmmuniseerd met het gewenste antigen → serum
geoogst → gebruikt als polyklonaal antiserum
o Meestal gericht tegen eiwitten of peptiden (soms koolhydraten,
nucleïnezuren)
 Factoren die de immuunrespons (hoeveelheid geproduceerd
antilichaam) beïnvloeden
o Antigen-grootte:
 Hoe groter het antigen, des te sterker de immuunrespons
 Grote eiwitten (Mr > 10.000) → sterk immunogeen
 Kleine peptiden (Mr < 2.000) → zwak immunogeen →
koppelen aan dragereiwit (hapteen-conjugatie)
o Lichaamsvreemdheid:
 Hoe groter de fylogenetische afstand tussen antigen en
dier → sterkere respons (als het antigen afkomstig is van
een levend organisme)

,  Aminozuurverschillen tussen overeenkomstige eiwitten zijn
bepalend (antigen en overeenkomstig eiwit in het
geïmmuniseerde dier vergelijken)
 Hoe groter het verschil tussen de 2 eiwitten → des te
beter de immuunrespons
o Praktische factoren: beschikbaarheid antigen, hoeveelheid
antilichaam nodig, faciliteiten, kosten
 Adjuvans
o Om een krachtig polyklonaal antiserum te bekomen (veel en
verschillende antilichamen bevat + goed functioneert in een vitro
experiment) → nodig om adjuvans toe te voegen
o Toegevoegd om immunogeniciteit te verhogen
o Werkt een sterkere immuunrespons uit door één of meerdere
effecten:
 Antigen langer beschikbaar houden
 T-celstimulatie
 Betere antigenpresentatie




 Immunisatieprotocol
o Hyper-immunisatie: meerdere injecties nodig
 1e injectie → vooral IgM (aviditeit is te laag)
 2e injectie (na 2 weken) → veel IgG met hogere affiniteit
 Hoeveel antigen en rustperiode tussen de boosts:
afhankelijk van antigen tot antigen en van dier tot dier
 IgG piekt na 10–14 dagen → neemt hierna terug af
 Extra boosts mogelijk (maandelijks) voor betere kwaliteit
 Dierkeuze
o Kleinere dieren (muizen) → weinig antigenen nodig maar weinig
serum (enkele ml)
o Konijnen → vaak gebruikt voor onderzoek (enkele honderden ml)
o Grotere dieren (schapen, paarden) → commerciële productie
(liters serum)

Productie van monoklonale antilichamen

 Oorsprong: Afkomstig van één enkele B-cel (en haar nakomelingen)
 Probleem: Een normale B-celcultuur overleeft slechts enkele weken →
levert weinig antilichaam op