Communicatievaardigheden
Inhoudsopgave
Introductieles...................................................................................................................... 3
1.1. Het communicatiemodel...........................................................................................3
1.2. Soorten communicatie.............................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: Doelgroepgericht schrijven............................................................................4
1.1. Bepaal je doelgroep.................................................................................................. 4
1.2. Pas je inhoud aan..................................................................................................... 5
1.3. Juiste taal.................................................................................................................. 5
1.4. Aantrekkelijke lay-out...............................................................................................6
Hoofdstuk 2: Doelgericht schrijven.....................................................................................6
1.1. Informeren................................................................................................................ 6
1.2. Overtuigen................................................................................................................ 7
1.3. Activeren.................................................................................................................. 7
1.4. Onderhouden............................................................................................................ 7
1.5. Overzicht.................................................................................................................. 8
1.5.1. Soorten teksten.................................................................................................. 8
1.5.2. Doelgebonden vragen........................................................................................8
1.6. Samenvatten............................................................................................................ 8
Hoofdstuk 3: Gestructureerd schrijven...............................................................................9
1.1. Inleiding, midden en slot...........................................................................................9
1.2. Alineaopbouw, kernzinnen en tussentitels..............................................................10
1.3. Brugzinnen, signaalwoorden en verwijswoorden....................................................11
1.4. Vaste tekststructuren............................................................................................. 12
Hoofdstuk 4: Bondig schrijven.......................................................................................... 13
1.1. korte en lange zinnen............................................................................................. 13
1.2. tangconstructies..................................................................................................... 14
1.3. bijzinnen................................................................................................................. 14
1.4. samentrekkingen.................................................................................................... 14
Schrijfsessie (PPT)............................................................................................................. 15
extra: Presentatietechnieken............................................................................................ 17
1.1. Inleiding.................................................................................................................. 17
1.2. VIKTOR.................................................................................................................... 18
1.3. De communicatiefilter............................................................................................ 18
1.4. DEVIL LOVE............................................................................................................. 18
1.5. Connecteren........................................................................................................... 18
1.6. Geheugen van het publiek......................................................................................19
1.6.1. Structuur.......................................................................................................... 19
1
, Communicatievaardigheden
1.6.2. ZZZ of VVV....................................................................................................... 19
1.6.3. Visuele houvast................................................................................................ 19
1.6.4. Vergelijkingen, anekdotes en voorbeelden.......................................................20
1.6.5. Positief taalgebruik........................................................................................... 20
1.6.6. Humor............................................................................................................... 20
1.6.7. Citaten.............................................................................................................. 20
1.6.8. Persoonlijke invalshoek.....................................................................................20
1.6.9. Aanlokkende titels............................................................................................ 20
1.6.10. Lichaamstaal.................................................................................................. 20
1.7. Doel en voorbereiding............................................................................................ 21
1.8. Structuur van de presentatie..................................................................................23
1.9. Presenteren zelf...................................................................................................... 26
Hoofdstuk 5: Helder schrijven........................................................................................... 28
5.1. Spreektaal.............................................................................................................. 28
5.2. Archaïsmen............................................................................................................. 28
5.3. Afkortingen............................................................................................................. 29
5.4. Overbodige (hulpwerk)woorden..............................................................................29
5.5. Voorzetselketens.................................................................................................... 29
5.6. Dubbele ontkenning................................................................................................ 30
Hoofdstuk 6: actief schrijven............................................................................................. 30
6.1. ACTIEVE EN PASSIEVE ZINNEN................................................................................30
6.2. NOMINALISERINGEN................................................................................................ 31
HOOFDSTUK 7: AANTREKKELIJK SCHRIJVEN......................................................................32
7.1. MAAK HET TAALGEBRUIK BEELDEND......................................................................32
7.2. SCHRIJF PERSOONLIJK............................................................................................. 33
7.3. VERMIJD GELIJKLUIDENDE WOORDEN.....................................................................33
7.4. VARIEER IN ZINSBOUW........................................................................................... 34
Hoofdstuk 8: Correct schrijven.......................................................................................... 34
8.1. CONTAMINATIE....................................................................................................... 34
8.2. PLEONASME EN TAUTOLOGIE.................................................................................35
8.3. VREEMDE WOORDEN.............................................................................................. 35
8.4. VERWIJSWOORDEN................................................................................................. 36
8.4.1. Persoonlijke voornaamwoorden........................................................................36
8.4.2. Betrekkelijke voornaamwoorden......................................................................37
8.4.3. Alle(n), ….......................................................................................................... 37
8.4.4. Zo’n zulke......................................................................................................... 37
8.4.5. Dit – dat, …....................................................................................................... 37
8.4.6. Wiens, wier....................................................................................................... 37
2
, Communicatievaardigheden
8.4.7. Hun – hen......................................................................................................... 38
8.5. VERBUIGING VAN ADJECTIEVEN..............................................................................38
8.6. NIET VERWARREN................................................................................................... 38
8.7. DISCONGRUENTIE................................................................................................... 38
8.8. WERKWOORDELIJKE EINDGROEP............................................................................41
8.9. 40 TAALKWESTIES.................................................................................................. 41
8.10. VOORZETSELS...................................................................................................... 41
8.11. OUDE NAAMVALSVORMEN....................................................................................41
INTRODUCTIELES
1.1. HET COMMUNICATIEMODEL
Door Roman Jakobson op basis van de
tweeledige basisfunctie van taal
Informatieoverdracht
Sociale profilering
3
, Communicatievaardigheden
Met 6 basiselementen
1.2. SOORTEN COMMUNICATIE
Externe communicatie: communicatie van een organisatie met de buitenwereld
Interne communicatie: communicatie binnen een organisatie / omgeving
Verbale communicatie: communicatie met woorden
Non-verbale communicatie: communicatie zonder woorden (met gebaren, mimiek,
intonatie…)
Schriftelijke communicatie: communicatie op papier (analoog of digitaal
Mondelinge communicatie: communicatie zonder documenten (telefoongesprek,
gesprek…)
Intrapersoonlijke communicatie: ontvanger = zender, communicatie met jezelf
Interpersoonlijke communicatie: communicatie tussen 2 mensen of meer (zender en
ontvanger kennen elkaar, feedback is mogelijk)
Massacommunicatie: zender stuurt boodschap naar een heel groot aantal ontvangers
(zender en ontvangers kennen elkaar niet, feedback is moeilijk)
HOOFDSTUK 1: DOELGROEPGERICHT SCHRIJVEN
1.1. BEPAAL JE DOELGROEP
Wie leest mijn tekst?
o Betrek je doelgroep: leesmotief bepalen
Welk belang heeft je doelgroep bij jouw onderwerp?
o Direct aan tekst beginnen: je wil iets vertellen maar weinig effect
4
Inhoudsopgave
Introductieles...................................................................................................................... 3
1.1. Het communicatiemodel...........................................................................................3
1.2. Soorten communicatie.............................................................................................. 4
Hoofdstuk 1: Doelgroepgericht schrijven............................................................................4
1.1. Bepaal je doelgroep.................................................................................................. 4
1.2. Pas je inhoud aan..................................................................................................... 5
1.3. Juiste taal.................................................................................................................. 5
1.4. Aantrekkelijke lay-out...............................................................................................6
Hoofdstuk 2: Doelgericht schrijven.....................................................................................6
1.1. Informeren................................................................................................................ 6
1.2. Overtuigen................................................................................................................ 7
1.3. Activeren.................................................................................................................. 7
1.4. Onderhouden............................................................................................................ 7
1.5. Overzicht.................................................................................................................. 8
1.5.1. Soorten teksten.................................................................................................. 8
1.5.2. Doelgebonden vragen........................................................................................8
1.6. Samenvatten............................................................................................................ 8
Hoofdstuk 3: Gestructureerd schrijven...............................................................................9
1.1. Inleiding, midden en slot...........................................................................................9
1.2. Alineaopbouw, kernzinnen en tussentitels..............................................................10
1.3. Brugzinnen, signaalwoorden en verwijswoorden....................................................11
1.4. Vaste tekststructuren............................................................................................. 12
Hoofdstuk 4: Bondig schrijven.......................................................................................... 13
1.1. korte en lange zinnen............................................................................................. 13
1.2. tangconstructies..................................................................................................... 14
1.3. bijzinnen................................................................................................................. 14
1.4. samentrekkingen.................................................................................................... 14
Schrijfsessie (PPT)............................................................................................................. 15
extra: Presentatietechnieken............................................................................................ 17
1.1. Inleiding.................................................................................................................. 17
1.2. VIKTOR.................................................................................................................... 18
1.3. De communicatiefilter............................................................................................ 18
1.4. DEVIL LOVE............................................................................................................. 18
1.5. Connecteren........................................................................................................... 18
1.6. Geheugen van het publiek......................................................................................19
1.6.1. Structuur.......................................................................................................... 19
1
, Communicatievaardigheden
1.6.2. ZZZ of VVV....................................................................................................... 19
1.6.3. Visuele houvast................................................................................................ 19
1.6.4. Vergelijkingen, anekdotes en voorbeelden.......................................................20
1.6.5. Positief taalgebruik........................................................................................... 20
1.6.6. Humor............................................................................................................... 20
1.6.7. Citaten.............................................................................................................. 20
1.6.8. Persoonlijke invalshoek.....................................................................................20
1.6.9. Aanlokkende titels............................................................................................ 20
1.6.10. Lichaamstaal.................................................................................................. 20
1.7. Doel en voorbereiding............................................................................................ 21
1.8. Structuur van de presentatie..................................................................................23
1.9. Presenteren zelf...................................................................................................... 26
Hoofdstuk 5: Helder schrijven........................................................................................... 28
5.1. Spreektaal.............................................................................................................. 28
5.2. Archaïsmen............................................................................................................. 28
5.3. Afkortingen............................................................................................................. 29
5.4. Overbodige (hulpwerk)woorden..............................................................................29
5.5. Voorzetselketens.................................................................................................... 29
5.6. Dubbele ontkenning................................................................................................ 30
Hoofdstuk 6: actief schrijven............................................................................................. 30
6.1. ACTIEVE EN PASSIEVE ZINNEN................................................................................30
6.2. NOMINALISERINGEN................................................................................................ 31
HOOFDSTUK 7: AANTREKKELIJK SCHRIJVEN......................................................................32
7.1. MAAK HET TAALGEBRUIK BEELDEND......................................................................32
7.2. SCHRIJF PERSOONLIJK............................................................................................. 33
7.3. VERMIJD GELIJKLUIDENDE WOORDEN.....................................................................33
7.4. VARIEER IN ZINSBOUW........................................................................................... 34
Hoofdstuk 8: Correct schrijven.......................................................................................... 34
8.1. CONTAMINATIE....................................................................................................... 34
8.2. PLEONASME EN TAUTOLOGIE.................................................................................35
8.3. VREEMDE WOORDEN.............................................................................................. 35
8.4. VERWIJSWOORDEN................................................................................................. 36
8.4.1. Persoonlijke voornaamwoorden........................................................................36
8.4.2. Betrekkelijke voornaamwoorden......................................................................37
8.4.3. Alle(n), ….......................................................................................................... 37
8.4.4. Zo’n zulke......................................................................................................... 37
8.4.5. Dit – dat, …....................................................................................................... 37
8.4.6. Wiens, wier....................................................................................................... 37
2
, Communicatievaardigheden
8.4.7. Hun – hen......................................................................................................... 38
8.5. VERBUIGING VAN ADJECTIEVEN..............................................................................38
8.6. NIET VERWARREN................................................................................................... 38
8.7. DISCONGRUENTIE................................................................................................... 38
8.8. WERKWOORDELIJKE EINDGROEP............................................................................41
8.9. 40 TAALKWESTIES.................................................................................................. 41
8.10. VOORZETSELS...................................................................................................... 41
8.11. OUDE NAAMVALSVORMEN....................................................................................41
INTRODUCTIELES
1.1. HET COMMUNICATIEMODEL
Door Roman Jakobson op basis van de
tweeledige basisfunctie van taal
Informatieoverdracht
Sociale profilering
3
, Communicatievaardigheden
Met 6 basiselementen
1.2. SOORTEN COMMUNICATIE
Externe communicatie: communicatie van een organisatie met de buitenwereld
Interne communicatie: communicatie binnen een organisatie / omgeving
Verbale communicatie: communicatie met woorden
Non-verbale communicatie: communicatie zonder woorden (met gebaren, mimiek,
intonatie…)
Schriftelijke communicatie: communicatie op papier (analoog of digitaal
Mondelinge communicatie: communicatie zonder documenten (telefoongesprek,
gesprek…)
Intrapersoonlijke communicatie: ontvanger = zender, communicatie met jezelf
Interpersoonlijke communicatie: communicatie tussen 2 mensen of meer (zender en
ontvanger kennen elkaar, feedback is mogelijk)
Massacommunicatie: zender stuurt boodschap naar een heel groot aantal ontvangers
(zender en ontvangers kennen elkaar niet, feedback is moeilijk)
HOOFDSTUK 1: DOELGROEPGERICHT SCHRIJVEN
1.1. BEPAAL JE DOELGROEP
Wie leest mijn tekst?
o Betrek je doelgroep: leesmotief bepalen
Welk belang heeft je doelgroep bij jouw onderwerp?
o Direct aan tekst beginnen: je wil iets vertellen maar weinig effect
4
