Written by students who passed Immediately available after payment Read online or as PDF Wrong document? Swap it for free 4.6 TrustPilot
logo-home
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 121 pages
Summary

Samenvatting Staatsrecht - RE1 - HoGent

Document preview thumbnail
Preview 4 out of 121 pages

Dit is een samenvatting van het vak Staatsrecht dat gegeven wordt in het eerste jaar, eerste semester in de opleiding Rechtspraktijk aan de HoGent.

Content preview

Staatsrecht



Inhoudsopgave
Deel 1: Algemene beginselen van het Belgische staatsrecht..................................................6
Begrip en situering van het staatsrecht...................................................................................6
1. Wat is ‘recht’?...................................................................................................................... 7
2. Wat is ‘staatsrecht’?............................................................................................................ 7
Algemene beginselen van het Belgische staatsrecht..............................................................8
1. België is een staat. Wat is een staat?..................................................................................9
1.1. Het ontstaan van België................................................................................................9
1.2. De Grondwet: basis van het Belgische staatsrecht.....................................................10
2. De kenmerken van de Belgische staat..............................................................................11
2.1. België is een monarchie..............................................................................................11
2.2. De scheiding der machten..........................................................................................12
2.3. België is een representatieve en parlementaire democratie........................................14
2.4. België is een rechtsstaat.............................................................................................16
2.5. België is een meergelaagde staat...............................................................................17
2.5.1. Een federale staat................................................................................................17
2.5.2. Gedecentraliseerde overheden............................................................................20
2.5.3. Staat in internationale rechtsorde.........................................................................20
2.6. België is een verzorgingsstaat en actieve welvaartsstaat...........................................20
3. Soorten en hiërarchie van de rechtsnormen......................................................................21
Deel 2: De federale overheid.................................................................................................22
1. Inleiding............................................................................................................................. 22
2. De federale wetgevende macht (WM)...............................................................................22
2.1. Samenstelling.............................................................................................................22
2.1.1. Samenstelling van de Kamer van Volksvertegenwoordigers................................22
2.1.2. Samenstelling van de Senaat...............................................................................25
2.1.3. Taalgroepen......................................................................................................... 26
2.1.4. De federale kamers – algemeen principe.............................................................27
2.2. Bevoegdheden............................................................................................................27
2.2.1. Wetten maken......................................................................................................27
2.2.2. Verdragen goedkeuren (zelfstudie)......................................................................30
2.2.3. Uitvoerende macht controleren............................................................................31
2.2.4. Onderzoekscommissies oprichten (zelfstudie).....................................................36
2.2.5. Wijzigen van de Grondwet...................................................................................37
2.3. Werkwijze................................................................................................................... 37

1

, Staatsrecht


2.3.1. Hoe komen wetten tot stand?...............................................................................37
2.3.2. Enkele bijzonderheden.........................................................................................40
2.4. Werkwijze als grondwetgevende macht......................................................................41
2.4.1. Grondwetswijziging..............................................................................................41
2.5. Statuut van de parlementsleden.................................................................................43
2.5.1. Duur mandaat......................................................................................................43
2.5.2. Onverenigbaarheden............................................................................................44
2.5.3. Parlementaire immuniteit (Kamer én Senaat).......................................................44
2.6. Toekomst Senaat?......................................................................................................45
3. De federale uitvoerende macht.........................................................................................45
3.1. Samenstelling.............................................................................................................46
3.1.1. Koning.................................................................................................................. 46
3.1.2. Federale regering.................................................................................................46
3.1.3. Regeringsvorming in de praktijk...........................................................................48
3.2. Bevoegdheden............................................................................................................51
3.2.1. Beleidsvoering......................................................................................................51
3.2.2. Uitvoering wetten federale wetgevende macht.....................................................52
3.3. Werkwijze................................................................................................................... 53
3.3.1. Politieke organen (“vergadingen”)........................................................................53
3.3.2. Federale administratie..........................................................................................55
3.3.3. Besluitvorming......................................................................................................55
3.4. Statuut van de leden...................................................................................................57
3.4.1. Koning.................................................................................................................. 57
3.4.2. Ministers en staatssecretarissen..........................................................................58
4. De rechterlijke macht.........................................................................................................60
4.1. Samenstelling.............................................................................................................60
4.1.1. Algemeen.............................................................................................................60
4.1.2. Soorten rechtscolleges.........................................................................................61
4.2. Bevoegdheden............................................................................................................62
4.2.1. Algemeen.............................................................................................................62
4.2.2. Bevoegdheden van de Raad van State................................................................63
4.2.3. Bevoegdheden van het Grondwettelijk Hof..........................................................66
4.2.4. Bevoegdheden van de gewone hoven en rechtbanken........................................68
4.2.5. Samenvattend overzicht: rechtsbescherming door de rechterlijke macht tegen de
wetgevende macht en de uitvoerende macht.................................................................68
4.3. Andere instellingen.....................................................................................................69

2

, Staatsrecht


4.3.1. Rekenhof.............................................................................................................. 69
4.3.2. Hoge Raad voor de Justitie..................................................................................69
4.3.3. Justitiehuizen.......................................................................................................70
Deel 3: Gemeenschappen en gewesten................................................................................70
0. Korte historiek................................................................................................................... 70
0.1. Eenheidsstaat vs federale staat..................................................................................70
0.2. België… evolutie sinds 1830.......................................................................................71
0.3. Vanaf 1970: 6 staatshervormingen.............................................................................71
0.3.1. De staatshervormingen........................................................................................71
0.3.2. Gevolg van de staatshervormingen: diverse rechtsbronnen.................................72
1. Algemene principes: 3 gemeenschappen en 3 gewesten..................................................73
1.1. Territoriale bevoegdheidsafbakening..........................................................................73
1.2. Materiële bevoegdheidsafbakening............................................................................73
1.3. Drie gewesten.............................................................................................................74
1.4. Drie gemeenschappen................................................................................................74
2. Asymmetrische structuur van federaal België....................................................................74
2.1. Basisprincipes.............................................................................................................74
2.2. 3 uitzonderingen......................................................................................................... 74
2.2.1. Vlaamse fusie.......................................................................................................75
2.3. 5 deelstaatparlementen en -regeringen......................................................................75
3. Bevoegdheden.................................................................................................................. 76
3.1. Algemeen................................................................................................................... 76
3.1.1. Federale vs deelstaatbevoegdheden....................................................................77
3.2. Residuaire vs toegewezen bevoegdheden.................................................................77
3.2.1. Materieel.............................................................................................................. 77
3.2.2. Territoriaal............................................................................................................ 78
3.3. Toegewezen bevoegdheden deelstaten.....................................................................78
3.3.1. Gemeenschapsbevoegdheden.............................................................................78
3.3.2. Gewestbevoegdheden.........................................................................................80
3.4. Toegewezen bevoegdheden federale overheid..........................................................81
3.5. Specifieke bevoegdheden deelstaten.........................................................................81
3.5.1. Internationale betrekkingen..................................................................................81
3.5.2. Impliciete bevoegdheden.....................................................................................81
3.5.3. Beperkte grondwettelijke bevoegdheden..............................................................81
3.6. Overleg en samenwerking tussen federale overheid en deelstaten............................82
3.6.1. Federale loyauteit.................................................................................................82

3

, Staatsrecht


3.6.2. Belangenconflicten...............................................................................................82
3.6.3. Bevoegdheidsconflicten.......................................................................................83
3.6.4. Samenwerkingsprocedures..................................................................................84
4. Werkwijze.......................................................................................................................... 84
4.1. Algemeen................................................................................................................... 84
4.2. Wetgevende macht – deelstaatparlementen...............................................................84
4.2.1. Samenstelling.......................................................................................................84
4.2.2. Bevoegdheden.....................................................................................................86
4.2.3. Werkwijze.............................................................................................................86
4.2.4. Statuut van de parlementsleden...........................................................................88
4.3. Uitvoerende macht – deelstaatregeringen..................................................................88
4.3.1. Samenstelling.......................................................................................................88
4.3.2. Bevoegdheden.....................................................................................................91
4.3.3. Werkwijze.............................................................................................................92
4.3.4. Statuut van de regeringsleden..............................................................................93
5. Bijzonderheden over de Brusselse instellingen.................................................................94
5.1. Bevoegdheidsverdeling – territoriaal...........................................................................94
5.2. Bevoegdheidsverdeling – materieel............................................................................94
5.3. Gewestbevoegdheden................................................................................................94
5.4. Samenstelling Brusselse Gewestregering...................................................................95
5.5. Gemeenschapsbevoegdheden...................................................................................95
Deel 4: Gemeenten, provincies en OCMWs..........................................................................96
1. Inleiding............................................................................................................................. 96
1.1. Situering..................................................................................................................... 97
1.2. (Grond)wettelijke basis...............................................................................................97
2. Gemeenten....................................................................................................................... 98
2.1. Gemeentelijke bevoegdheden....................................................................................98
2.1.1. Kleinste bestuursniveau.......................................................................................98
2.1.2. Terminologie........................................................................................................ 98
2.1.3. Behartiging gemeentelijke belangen.....................................................................98
2.1.4. Medebewindstaken..............................................................................................99
2.2. Organen...................................................................................................................... 99
2.2.1. Gemeenteraad.....................................................................................................99
2.2.2. Burgemeester.....................................................................................................100
2.2.3. College burgemeester en schepenen.................................................................101
2.2.4. Burgerparticipatie...............................................................................................102

4

Document information

Study
Uploaded on
January 20, 2026
Number of pages
121
Written in
2025/2026
Type
Summary
$20.13

Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF

Sold
2
Followers
0
Items
6
Last sold
6 months ago


Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Working on your references?

Frequently asked questions