Samenvatting amputaties - mobiliteitshulpmiddelen

Amputaties en protheses

1. Revalidatie en prothesemogelijkheden bij amputaties van de onderste ledematen

1.1. Inleiding

- Onderscheid:
 Mineure amputaties: alles ter hoogt van de voet
o Deze komen het meest voor.
 Majeure amputaties: vanaf de enkel en hogerop

- Frequente oorzaken (van OL):
 Veel voorkomend: vaatlijden
 Andere: traumatisch, maligniteiten, aangeboren


1.2. Demografie – incidentie – prevalentie

- Incidentie: 20/100 000

- Komt er een stabiele situatie?
 Stijging: vergrijzing populatie, meer vaatlijden en diabetes?
 Daling: betere vaatchirurgie, betere zorgt diabetische voet?

- Amputaties van de onderste ledematen:
 Meest voorkomend: tenen, transtibiaal en transfemoraal
 Andere: middenvoet, enkeldesarticulatie, kniedesarticulatie en heupdesarticulatie


1.3. Amputatieniveau en chirurgie

- Teenamputaties
 1 teen geeft geen problemen, behalve grote teen.
 > 2 tenen of de hallux:
o Leidt tot een verstoorde voet afrol en overbelasting metatarsaal kopjes.
 Zorgen voor een steunzool voor het mediale gewelf.
 Semi orthopedische schoen kan lengte en breedte maat gekozen worden.

- Transmetatarsale (middenvoet) amputaties:
 Hier heb je nog dorsiflexoren.
 Zorgen voor een steunzool met opwelling.
 Een binnen schoen kan (bij te veel pijn).
o Druk kan verdeeld worden over een groot oppervlak.
 Siliconen voet: geen bescherming voor voet en er kan geen steunzool in (esthetisch).

, - Lisfranc en Chopart amputatie
 Kleine stompen die overblijven.
 Geen hefboom of spieren.
 Vaak equinovarus stand van de enkel.
 Vragen om de achillespees los te maken en dorsiflexoren vast te maken.
 Hier ook vaak last van drukpunten.

- Syme (6 cm) en Pirogoff (3 – 4cm) amputatie:
 Vanaf hier spreek je van een majeure amputatie.
 Nog een klein deel van de calcaneus om het been zo lang mogelijk te houden.
o Syme zorgt dat het been nog langer blijft.
 Dan is het makkelijker om een prothese op te vestigen.
 Carbon voeten: induwen en energie opslaan en energie afgeven bij zwaaifase
o Hier niet van toepassing.

- Transtibiaal (onderbeen) amputatie:
 Behoud van de knie is van belang:
o Prothese is lichter.
o Minder energie nodig om te stappen.
o Grotere kans op onafhankelijke mobiliteit.
 Controle over alleen de voet en niet knie en voet.
 Maakt de prognose om te stappen beter.
o Als de stomp te kort is:
 Kans op flexie contractuur.
 We mogen de extensiemogelijkheden niet verliezen.
 12,5 cm en 17 cm is ideaal.
o Te lange stomp:
 Fibula heeft de neiging achter de tibia te gaan.
 Deze pendelbeweging zorgt voor zenuwprikkeling (n. peroneus).
 Chirurgische techniek:
o Lengte van de stomp.
o Fibula 2cm korter dan tibia (pijnreductie).
o Distale botstructuren moeten afgestompt en afgevijld worden.
o Moet gesloten worden zonder spanning anders kan het leiden tot necrose.
o Neuroom: einde van de zenuw zoekt aansluiting en dit zorgt voor littekenweefsel.

- Transfemorale amputatie (liefst 10 cm):
 Grotere energiebehoefte om te stappen.
 Vaak comorbiditeiten.
 Te korte stomp:
o Snel flexie en abductie contracturen.
o Korte hefboom leidt tot slechte stompcontrole en moeilijke ophanging prothese.
 Chirurgisch:
o Spierinserties verdwijnen.
o Adductoren (magnus) moeten vastgehecht worden.
 Om de lateraalwaartse verplaatsing van de stomp tegen te gaan.
o Scherpe botranden vermijden