Hoorcollege 7 conflicttheorie en de reproductie
van ongelijkheid
In dit college
- Deel 1: vormen van stratificatie en conflict
- Deel 2: reproductie van ongelijkheden
Deel 1: vormen van stratificatie en conflict
Conflict? Daar hebben we het toch al over gehad??
- Marx (H1) met de strijd tussen arbeiders en kapitaalbezitters
- Een strijd die voorkomt uit economische ongelijkheden
Stratificatie
- Hiërarchie in de samenleving naar economische middelen
- Maar er kan ook ongelijkheid bestaan met betrekking tot andere
hulpbronnen
Dat zagen we al bij Weber
- Ook stratificatie naar:
o Sociale status
o Politieke macht
Conflict theorie
- Ralf Dahrendorf (1929-2009)
- Conflict als een normaal alomtegenwoordig fenomeen in een
samenleving (i.t.t. Parsons die uitging van gedeelde waarden voor
stabiliteit)
- Niet-gewelddadige conflicten als de drijvende kracht van
democratische samenlevingen
Democratisering als conflict-oplossend vermogen
- Belangen worden vertegenwoordigd door belangengroepen en
politieke partijen die met elkaar op democratische wijze strijden.
- Conflict is beter beheersbaar als het geïnstitutionaliseerd is
,Bij de dichotomie (tussen arbeiders en kapitaalbezitters)
van Marx vandaan
- Er is meer mobiliteit dan Marx verwachtte
o Intragenerationeel (binnen mensen verandering van positie)
o Intergenerationeel (wisselwerking tussen generaties)
- Het ontstaan van de middenklasse
- Bovendien (zoals Weber beargumenteert), is sociale klasse
gebaseerd op economische hiërarchie onvoldoende om conflicten in
de samenleving te beschrijven.
Groepsconflict
- Elke tegenstelling tussen (georganiseerde) groepen die verklaard
kan worden uit de sociale structuur
- Diverse belangen van groepen, met competitie over beschikbare
hulpbronnen.
- Conflict tussen groepen ontstaat wanneer de ene groep een
bedreiging van de belangen door een andere groep waarneemt.
De sociale verbeelding
- Mills’ Sociological Imagination (1959)
- Veel nadruk op het ontstaan van een grote middenklassen die geen
echte macht heeft
- Contrast met de ‘elite van de macht’: de besluitvormers in de
hoogste regionen van de politieke, economische en militaire
instituties
Elite van de macht
- Macht, vermogen en bekendheid komen samen
- Institutionele compositie van macht verandert
- Nieuw: media-elite (diegene die mediaproductie in handen heeft)
- Nieuw: economisch-technologische elite
- Overlap en geslotenheid van macht op deze terreinen
Mills: de passieve massa
- Geen revolutie (zoals Marx voorspelde)
- Geen sociale verandering door groepsconflict (Dahrendorf)
- Maar: onbekwaamheid van hen buiten de machtselite om sociale
verandering te bewerkstelligen (Mills: 1956)
- Ze worden gemanipuleerd en gecontroleerd zodat ze passief blijven
(vergelijk de Kritische theorie)
- Instituties (zelfs het onderwijs) zouden leiden tot grotere fascinatie
met media-vermaak dan met politiek
, Hier tot deel 2 zit geen leesstof bij voor tentamen
Ongelijkheid – in Europa en de VS
Kritieken op de theorieën die ontstaan waren over ongelijkheid:
- Bijzonder weinig aandacht voor de zwarte bevolking in de VS
- Ook bijzonder weinig aandacht voor ongelijkheden die wereldwijd
bestaan
Al in 1913 werd het onderscheid tussen landen met
koloniën en de koloniën benadrukt
- Rosa Luxemburg (1871-1919): juist in de koloniën dalen de lonen
Onderontwikkeling door het systeem
- Naïef om de effecten van het kapitalistische systeem alleen binnen
één land te bestuderen
- Gunder Frank (1967): het kapitalistische systeem draait op maken
van winsten
- Fernando Cardoso (1979): afhankelijkheid van de periferie van het
centrum, welke gekenmerkt wordt door uitbuiting
- Wereldwijde productiesysteem zorgt voor concentratie van kapitaal
in de centrumlanden, en uitbuiting in de periferie
- Wat leidt tot stilstand/onderontwikkeling in de periferie
Deel 2: reproductie van ongelijkheden
Meer over ongelijkheid: Bourdieu
- Bourdieu (1930-2002)
Vormen van kapitaal:
- Economisch
- Cultureel (niet alleen kennis, maar ook hoe we ons presenteren)
- Sociaal (hoe je netwerk eruit ziet)
van ongelijkheid
In dit college
- Deel 1: vormen van stratificatie en conflict
- Deel 2: reproductie van ongelijkheden
Deel 1: vormen van stratificatie en conflict
Conflict? Daar hebben we het toch al over gehad??
- Marx (H1) met de strijd tussen arbeiders en kapitaalbezitters
- Een strijd die voorkomt uit economische ongelijkheden
Stratificatie
- Hiërarchie in de samenleving naar economische middelen
- Maar er kan ook ongelijkheid bestaan met betrekking tot andere
hulpbronnen
Dat zagen we al bij Weber
- Ook stratificatie naar:
o Sociale status
o Politieke macht
Conflict theorie
- Ralf Dahrendorf (1929-2009)
- Conflict als een normaal alomtegenwoordig fenomeen in een
samenleving (i.t.t. Parsons die uitging van gedeelde waarden voor
stabiliteit)
- Niet-gewelddadige conflicten als de drijvende kracht van
democratische samenlevingen
Democratisering als conflict-oplossend vermogen
- Belangen worden vertegenwoordigd door belangengroepen en
politieke partijen die met elkaar op democratische wijze strijden.
- Conflict is beter beheersbaar als het geïnstitutionaliseerd is
,Bij de dichotomie (tussen arbeiders en kapitaalbezitters)
van Marx vandaan
- Er is meer mobiliteit dan Marx verwachtte
o Intragenerationeel (binnen mensen verandering van positie)
o Intergenerationeel (wisselwerking tussen generaties)
- Het ontstaan van de middenklasse
- Bovendien (zoals Weber beargumenteert), is sociale klasse
gebaseerd op economische hiërarchie onvoldoende om conflicten in
de samenleving te beschrijven.
Groepsconflict
- Elke tegenstelling tussen (georganiseerde) groepen die verklaard
kan worden uit de sociale structuur
- Diverse belangen van groepen, met competitie over beschikbare
hulpbronnen.
- Conflict tussen groepen ontstaat wanneer de ene groep een
bedreiging van de belangen door een andere groep waarneemt.
De sociale verbeelding
- Mills’ Sociological Imagination (1959)
- Veel nadruk op het ontstaan van een grote middenklassen die geen
echte macht heeft
- Contrast met de ‘elite van de macht’: de besluitvormers in de
hoogste regionen van de politieke, economische en militaire
instituties
Elite van de macht
- Macht, vermogen en bekendheid komen samen
- Institutionele compositie van macht verandert
- Nieuw: media-elite (diegene die mediaproductie in handen heeft)
- Nieuw: economisch-technologische elite
- Overlap en geslotenheid van macht op deze terreinen
Mills: de passieve massa
- Geen revolutie (zoals Marx voorspelde)
- Geen sociale verandering door groepsconflict (Dahrendorf)
- Maar: onbekwaamheid van hen buiten de machtselite om sociale
verandering te bewerkstelligen (Mills: 1956)
- Ze worden gemanipuleerd en gecontroleerd zodat ze passief blijven
(vergelijk de Kritische theorie)
- Instituties (zelfs het onderwijs) zouden leiden tot grotere fascinatie
met media-vermaak dan met politiek
, Hier tot deel 2 zit geen leesstof bij voor tentamen
Ongelijkheid – in Europa en de VS
Kritieken op de theorieën die ontstaan waren over ongelijkheid:
- Bijzonder weinig aandacht voor de zwarte bevolking in de VS
- Ook bijzonder weinig aandacht voor ongelijkheden die wereldwijd
bestaan
Al in 1913 werd het onderscheid tussen landen met
koloniën en de koloniën benadrukt
- Rosa Luxemburg (1871-1919): juist in de koloniën dalen de lonen
Onderontwikkeling door het systeem
- Naïef om de effecten van het kapitalistische systeem alleen binnen
één land te bestuderen
- Gunder Frank (1967): het kapitalistische systeem draait op maken
van winsten
- Fernando Cardoso (1979): afhankelijkheid van de periferie van het
centrum, welke gekenmerkt wordt door uitbuiting
- Wereldwijde productiesysteem zorgt voor concentratie van kapitaal
in de centrumlanden, en uitbuiting in de periferie
- Wat leidt tot stilstand/onderontwikkeling in de periferie
Deel 2: reproductie van ongelijkheden
Meer over ongelijkheid: Bourdieu
- Bourdieu (1930-2002)
Vormen van kapitaal:
- Economisch
- Cultureel (niet alleen kennis, maar ook hoe we ons presenteren)
- Sociaal (hoe je netwerk eruit ziet)
