Samenvatting Urinewegen
Algemene termen;
- Diffusie; verplaatsing opgeloste deeltjes obv concentratieverschil. Grotere deeltjes
verplaatsen zich moeizamer. Niet in nieren aanwezig, bij dialyse wel het belangrijkste
mechanisme om afvalstoffen kwijt te raken.
- Convectie; verplaatsing van opgeloste deeltjes door meeverplaatsing met het oplosmiddel.
De oorzaak van het verplaatsen is dus het verplaatsen van het oplosmiddel zelf, terwijl dat bij
diffusie niet gebeurd. Grote deeltjes verplaatsen ook makkelijk mee. Gebeurd regelmatig in
nier door het in de glomerulie, persen van vocht vanuit de bloedbaan de urineruimte in.
Convectie is ook de wijze waarop klaring door continue venoveneuze hemofiltratie (CVVH)
plaatsvindt.
- Osmose; proces van verplaatsen van het oplosmiddel, zonder dat de opgeloste deeltjes zich
verplaatsen. Bij hemodiaylse en CVVH wordt geen gebruik gemaakt van osmose. Wordt
gebruikt bij peritoneaal dialyse.
- Semipermaebel (deels doorlatend) membraan; Bij niervervangende therapie ter voorkoming
van uitscheiding van eiwitten en witte en rode bloedcellen. Het materiaal waaruit kunstnier
is opgebouwd is negatief geladen, zodat negatief geladen ionen (bv chloor en fosfaat)
moeilijker uitgescheiden worden. In nier semipermaebele membranen aanwezig in de vorm
van de glomerulaire basaalmembraan.
- Anionen = negatief geladen deeltjes
- Kationen = positief geladen deeltjes
- PTH = parathormoon = stimuleerd terugresorptie calcium en fosfaat in tubuli.
Anatomie & fysiologie van de nieren;
Nieren zijn dubbelzijdige aangelegde boonvormige organen die achter de buikholte liggen, aan beide
kanten van de bovenste drie lendenwervels. Nieren liggen dus niet intraperitonaal.
- Nieren liggen retroperitoneaal bij de bovenste drie lendenwervels.
, - Aan de kant van de wervelkolom bevindt zich een indeuking de hilus genoemd. Hier treden
bloedvaten in en uit en komt het nierbekken (pyelum) met de urether naar buiten.
- Nier is omgeven door een nierkapsel van bindweefsel en door perirenaal vetweefsel.
- Schuin op de bovenpool ligt de bijnier.
- Nier is opgebouwd uit een buitenrand, cortex genaamd. En de medulla (niermerg) aan de
binnenkant.
- Medulla is de te onderscheiden in piramiden en daartussen kolommen van Bertin. De
kolommen van Bertin lopen door naar de schors. De punten van de piramiden steken uit in
het nierbekken. Deze punten heten mergpapillen. Om de mergpapillen stulpen de kelkjes van
het nierbekken waarin urineverzamelbuisjes uitmonden. Via nierbekken loopt urine de
urether in, waarvan de wand dunne spierlaagjes bevat die de urine helpen voorstuwen naar
de blaas. De ureter mondt, scheef door de blaaswand heen, uit in de blaas.
Bloedvatvoorziening;
- Arteriële bloedvoorziening gebeurd via de arteria renalis via een zijtak direct van de aorta.
Incidenteel worden ook meerdere arteriae renalis aangetroffen, ontspringend uit de aorta.
- Bloedafvoer via vena renalis of meerdere venae renalis naar vena cava inferior.
Binnen nier lopen arteriën als interlobaire vaten, tussen de piramiden dus in kolommen van Bertin
tot de grens tussen cortex (schors) en medulla (merg). Waarna ze tussen cortex en medulla
evenwijdig aan het oppervlak, als arcuate arteriën en venen.
1. Uit de arcuate arteriën ontspringen de interlobaire arteriën welke naar de periferie van de
nier lopen.
2. Vanuit de interlobaire arteriën ontspringen de afferente arteriolen, die zich vervolgens
vertakken in het capillaire netwerk van de glomerus.
3. De efferente arteriolen, die uit het glomerulaire capillaire netwerk komen, vertakken zich
weer rond de tubuli en monden dan uit in de interlobaire venen.
4. Vervolgens lopen de venen paralell aan de arteriën.
, De glomerulus, het capillaire vaatkluwen wordt omgeven door het kapsel van Bowman, is gevormd
uit tubulusepitheel, vormt samen met de tubulus de functionele eenheid van het nierparenchym, een
nefron genaamd. In deze nefron vindt in feite de regulering van de homeastase plaats.
Microscopisch;
- Een nier heeft ongeveer 1 miljoen nefronen.
- Glomeruli liggen allemaal in de cortex (schors).
- Tubuli liggen voor het grootste deel in de medulla (merg).
- Tubuli monden uit in de verzamelbuizen die in de mergpapillen liggen.
- Tubuli hebben een afdalende en stijgende lis. Gaan dus eerst mergpiramide in en komen
terug tot in cortex (schors). Deze hebben de vorm van een lis (de Lis van Henle), waarna ze in
de verzamelbuizen uitkomen.
-
- Osmotische gradiënt in tubuli (lis van henle en verzamelbuis) is in het interstitium van de
medullaire piramiden 1200 mosmol-l
- In glomerulus vind via scheidingswand filtratie plaats van water met daarin opgeloste stoffen.
Grootmoleculaire stoffen, zoals eiwitten, kunnen de basale membranen vrijwel niet
passeren. Voor het lichaam nuttige/noodzakelijke stoffen worden in tubulus weer
teruggeresorbeerd, net als het overgrote deel van het water dat gefiltreerd was in de
glomeruli.
Algemene termen;
- Diffusie; verplaatsing opgeloste deeltjes obv concentratieverschil. Grotere deeltjes
verplaatsen zich moeizamer. Niet in nieren aanwezig, bij dialyse wel het belangrijkste
mechanisme om afvalstoffen kwijt te raken.
- Convectie; verplaatsing van opgeloste deeltjes door meeverplaatsing met het oplosmiddel.
De oorzaak van het verplaatsen is dus het verplaatsen van het oplosmiddel zelf, terwijl dat bij
diffusie niet gebeurd. Grote deeltjes verplaatsen ook makkelijk mee. Gebeurd regelmatig in
nier door het in de glomerulie, persen van vocht vanuit de bloedbaan de urineruimte in.
Convectie is ook de wijze waarop klaring door continue venoveneuze hemofiltratie (CVVH)
plaatsvindt.
- Osmose; proces van verplaatsen van het oplosmiddel, zonder dat de opgeloste deeltjes zich
verplaatsen. Bij hemodiaylse en CVVH wordt geen gebruik gemaakt van osmose. Wordt
gebruikt bij peritoneaal dialyse.
- Semipermaebel (deels doorlatend) membraan; Bij niervervangende therapie ter voorkoming
van uitscheiding van eiwitten en witte en rode bloedcellen. Het materiaal waaruit kunstnier
is opgebouwd is negatief geladen, zodat negatief geladen ionen (bv chloor en fosfaat)
moeilijker uitgescheiden worden. In nier semipermaebele membranen aanwezig in de vorm
van de glomerulaire basaalmembraan.
- Anionen = negatief geladen deeltjes
- Kationen = positief geladen deeltjes
- PTH = parathormoon = stimuleerd terugresorptie calcium en fosfaat in tubuli.
Anatomie & fysiologie van de nieren;
Nieren zijn dubbelzijdige aangelegde boonvormige organen die achter de buikholte liggen, aan beide
kanten van de bovenste drie lendenwervels. Nieren liggen dus niet intraperitonaal.
- Nieren liggen retroperitoneaal bij de bovenste drie lendenwervels.
, - Aan de kant van de wervelkolom bevindt zich een indeuking de hilus genoemd. Hier treden
bloedvaten in en uit en komt het nierbekken (pyelum) met de urether naar buiten.
- Nier is omgeven door een nierkapsel van bindweefsel en door perirenaal vetweefsel.
- Schuin op de bovenpool ligt de bijnier.
- Nier is opgebouwd uit een buitenrand, cortex genaamd. En de medulla (niermerg) aan de
binnenkant.
- Medulla is de te onderscheiden in piramiden en daartussen kolommen van Bertin. De
kolommen van Bertin lopen door naar de schors. De punten van de piramiden steken uit in
het nierbekken. Deze punten heten mergpapillen. Om de mergpapillen stulpen de kelkjes van
het nierbekken waarin urineverzamelbuisjes uitmonden. Via nierbekken loopt urine de
urether in, waarvan de wand dunne spierlaagjes bevat die de urine helpen voorstuwen naar
de blaas. De ureter mondt, scheef door de blaaswand heen, uit in de blaas.
Bloedvatvoorziening;
- Arteriële bloedvoorziening gebeurd via de arteria renalis via een zijtak direct van de aorta.
Incidenteel worden ook meerdere arteriae renalis aangetroffen, ontspringend uit de aorta.
- Bloedafvoer via vena renalis of meerdere venae renalis naar vena cava inferior.
Binnen nier lopen arteriën als interlobaire vaten, tussen de piramiden dus in kolommen van Bertin
tot de grens tussen cortex (schors) en medulla (merg). Waarna ze tussen cortex en medulla
evenwijdig aan het oppervlak, als arcuate arteriën en venen.
1. Uit de arcuate arteriën ontspringen de interlobaire arteriën welke naar de periferie van de
nier lopen.
2. Vanuit de interlobaire arteriën ontspringen de afferente arteriolen, die zich vervolgens
vertakken in het capillaire netwerk van de glomerus.
3. De efferente arteriolen, die uit het glomerulaire capillaire netwerk komen, vertakken zich
weer rond de tubuli en monden dan uit in de interlobaire venen.
4. Vervolgens lopen de venen paralell aan de arteriën.
, De glomerulus, het capillaire vaatkluwen wordt omgeven door het kapsel van Bowman, is gevormd
uit tubulusepitheel, vormt samen met de tubulus de functionele eenheid van het nierparenchym, een
nefron genaamd. In deze nefron vindt in feite de regulering van de homeastase plaats.
Microscopisch;
- Een nier heeft ongeveer 1 miljoen nefronen.
- Glomeruli liggen allemaal in de cortex (schors).
- Tubuli liggen voor het grootste deel in de medulla (merg).
- Tubuli monden uit in de verzamelbuizen die in de mergpapillen liggen.
- Tubuli hebben een afdalende en stijgende lis. Gaan dus eerst mergpiramide in en komen
terug tot in cortex (schors). Deze hebben de vorm van een lis (de Lis van Henle), waarna ze in
de verzamelbuizen uitkomen.
-
- Osmotische gradiënt in tubuli (lis van henle en verzamelbuis) is in het interstitium van de
medullaire piramiden 1200 mosmol-l
- In glomerulus vind via scheidingswand filtratie plaats van water met daarin opgeloste stoffen.
Grootmoleculaire stoffen, zoals eiwitten, kunnen de basale membranen vrijwel niet
passeren. Voor het lichaam nuttige/noodzakelijke stoffen worden in tubulus weer
teruggeresorbeerd, net als het overgrote deel van het water dat gefiltreerd was in de
glomeruli.
