Samenvatting ALLE NOTITIES LES + BOEK + POWERPOINT internationaal recht

Inleiding tot het internationaal
en Europees recht
A. Wat is internationaal recht?
Vroeger: volkenrecht -> werd gezien als rechtstak dat de betrekkingen
tussen volkeren regelt
 Nu niet meer want voornaamste speler is niet meer de volkeren,
maar de staten

 Maar ook andere entiteiten die verdragen kunnen afsluiten
(Europese unie, vb. Ceta-akkoord)

 Beantwoord aan een nood om samen leven over de landsgrenzen
heen aan bepaalde regels te onderwerpen


 = rechtstak die de internationale betrekkingen regelt

Welk recht niet?
 Mensenrechten, wel internationaal recht, maar regelt niet de
internationale betrekkingen

 = humanisering van het recht -> wet dient het recht van het
individu (=hoogste doel)

 Streven naar een rechtvaardigere wereld die berust op
gedeelde normen en waarden
Nationaal recht: staat maakt de regels en legt ze op aan u & ik ->
hiërarchische relatie tussen degene die de regel oplegt en degene die ze
ontvangt
Internationaal (publiek)recht: horizontale relatie -> staten zijn gelijk
aan elkaar
Internationaal privaatrecht: geheel van regels van internationaal recht
die van belang zijn voor geschillen met een grensoverschrijdend aspect
Limitatief aantal bronnen van internationaal recht
Secundaire regels: regels v.h. spel, hoe functioneert internationaal
recht? Hoe wordt het afgedwongen? = regels die bepalen op welke wijze
primaire rechtsregels tot stand komen, worden geïnterpreteerd, worden
afgedwongen en dergelijke

1

,Primaire regels: eigen inhoudelijke rechtsregels & plichten waartoe
staten zich verplichten = materiële strafrecht

B. Historische evolutie
Oudheid
Vb. Verdrag 1259 v.chr. Egypte-Hittieten
= één van de eerste verdragen


Middeleeuwen
 Stroomversnelling omwille van globalisering

 Internationaal recht kent tal van deelgebieden

 Geheel van regels waaraan vorsten zich moesten houden -> regels
waren vooraf bepaald uit Goddelijke wil -> tijdperk van
natuurrecht:jus naturale -> katholieke rol
Wanneer een vorst strijd trok tegen een ander rijk moest hij dat kunnen
rechtvaardigen, hij moest daar de autoriteit voor hebben -> soort van
doctrine of oorlog rechtvaardigt was (vanuit natuurrecht) -> theorie van
rechtvaardige oorlog (bellum justum)

17e eeuw
 Aantal staten zijn onafhankelijk -> zij kiezen het recht
 Natuurrecht -> positief recht (zij kiezen ervoor om door bepaalde
regels te worden gebonden)
 Hugo Grotius: werken over het recht
= geestelijke vader van het moderne internationaler recht
2 werken: Iune Bello et Pacio & Mare Librum
18e eeuw
 Term ‘internationaal recht’ doet intrede
 Handboek 1758, de Vattel – ‘Droit des gens’
 Toename bilaterale verdragen

Bilateraal: verdrag tussen. 2 landen

19e eeuw
 Opkomst multilateraal verdrag
 Geschillenbeslechting
 Oprichting institut de droit international & law association in 1873
 Eerste internationale organisaties

Multilateraal: verdrag tussen meerdere landen

2

,Staten gaan voor het eerst besluiten om geschillen voor te leggen aan
arbitragetribunaal i.p.v. uit te vechten -> eerste ervaringen met juridische
geschillenbeslechting -> 19e eeuw

20ste eeuw
 Heel veel internationale & regionale organisaties

 Eerste collectieve veiligheidsorganisaties (Volkenbond-1919 & VN-
1945)
 Exponentiële groei
Proliferatie = groei of verspreiding
 Naar mondiale club (vooral Christelijke & Europese landen)
- Mindere landen werden niet toegelaten

- Vanaf 20ste eeuw wel -> werd meer universeel

 Toename lidstaten in VN blijft relatief constant/onveranderd

 5 permanente leden (overwinnaars oorlog)
- Vetorecht = mogelijkheid om tegen resolutie in te gaan, wanneer
1 van hen niet akkoord gaat het niet door

- China, Engeland, Frankrijk, Rusland & Verenigde Staten

- Nieuwe permanente leden zou geschillen veroorzaken (jaloezie)

- Niet-permanente leden voor 2 jaar

 Bepaalde domeinen worden gecodificeerd (opgeschreven)
Waren lang ongeschreven (onzekerheid, niet duidelijk)

 Opkomst nieuwe domeinen
Vb. internationaal milieurecht

 Groei regionale hoven & rechtbanken

 Blijvende ontwikkeling waardoor rechtsorde continu onder druk


 Diversificatie rechtssubjecten -> verschillende ordes komen erbij
Het internationaal recht blijft ook in de 21ste eeuw voortdurend in
beweging. Zo komen er geregeld nieuwe verdragen tot stand in de meest
uiteenlopende materies.



3

, Internationaal is erg heterogeen en ondoorzichtig + groeit op organische
wijze (geen duidelijk begin- en eindpunt)
Recht van co-existentie: regels die in essentie de
bevoegdheidsafbakening van de respectievelijke rechtssubjecten en hun
samenbestaan tot doel hebben
Recht van coöperatie: regels die niet louter de vreedzame co-
existentie, maar wel de effectieve samenwerking tot doel hebben ->
verondersteld meer actieve/ intense interactie tussen rechtssubjecten met
het oog op bereiken van bepaalde gemeenschappelijke doelstellingen

C. Een horizontaal & onvolmaakt systeem
Instemming staten (=enige ‘oorspronkelijke’ subjecten van internationaal
recht) is cruciaal
Internationaal recht baseert zich op consensualisme: recht komt tot stand
als gevolg van wilsovereenstemming -> recht wordt oorspronkelijk
gecreëerd door staten die elkaars soevereine gelijke zijn
Op nationaal niveau 1 wetgever
Op nationaal niveau een centrale wetgeving? Nee
 Internationale rechtsorde kent geen echte centrale wetgever of
rechter, noch een centrale uitvoerende macht die de regels
uitvoert en handhaaft

 Internationaal recht kent geen centrale wetgever die aan staten
regels kan opleggen zonder hun voorafgaande instemming
Algemene vergadering kan resoluties aannemen maar hebben geen
bindende kracht, louter aanbevelingen -> wetten moeten worden
geratificeerd (goedgekeurd)
Multilaterale verdragen zijn enkel bindend ten opzichte van staten die
hiervoor kiezen
VN Veiligheidsraad: kan geen regels opleggen aan alle staten
 Kan sancties opleggen

 Treedt niet op over alle aspecten van het IR, wel vrede & veiligheid

 Niet met economische of andere onderwerpen

 Uitvoerend orgaan, kan geen algemene regels opleggen
Staat staten vrij om een internationale organisatie of verdragsorgaan een
bepaalde autonome wetgevende bevoegdheid toe te kennen.


4