Hoorcollege 1 – Tegen en voor de tijd
04-02-2020
Deel 1: introductie van de cursus
Vragen die we gaan stellen tijdens de cursus:
- Wat is/wordt er verzameld/bewaard?
- Hoe wordt dat geordend en gepresenteerd (zeker in museumpresentaties)? Een ordening en
de manier van presenteren is veel betekenend.
- Voor wie doen we dit? Voor wie is het cultureel erfgoed bestemd?
Het kennisgebied/wetenschappelijke context van de cursus is de geschiedenis, in het bijzonder
geschiedenis van het erfgoed. We beschouwen erfgoed dus als een historisch fenomeen. Deze cursus
is een contextcursus, dus we kijken vanaf een afstandje naar de context van de kunstobjecten. Het is
dus een soort meta-beschouwing.
Achter het bewaren van kunst heeft in de geschiedenis een veranderend wereldidee gestaan.
De vraag die we ook gaan stellen is wanneer objecten authentiek zijn, welk moment van een object
maakt het authentiek? Is dit bijvoorbeeld het moment van maken, of juist de ontwikkeling die het
heeft doorgemaakt.
Huis Drakenburg Oude Gracht (1926)
Voorbeeld van een dilemma in de restauratie
Dit huis heeft verschillende functies gehad In de jaren 30
is er een nieuwe gevel in dit pand gezet en daarna is er
een Chinees restaurant in gevestigd. In de jaren 50 en 60
is er nagedacht over een mogelijke restauratie. Na
kunsthistorisch onderzoek dacht men dat dit een van de
oudste grachtenpanden was. Dit gegeven veranderde
natuurlijk de waarde en de bestemming. Er is toen
besloten om te restaureren (1962-1967). Deze
restauratie was erg ingrijpend (meer dan normaal). De
voorgevel aan de onderkant is bijvoorbeeld weer helemaal weggehaald.
Volgens hedendaagse kunsthistorici is de restauratie eerder een reconstructie in de vorm van
nieuwbouw. De hele voorgevel is gereconstrueerd analoog aan wat er aan de achterkant nog was. De
achterkant was nog in zijn oude staat en de voorgevel was terug gerestaureerd naar een toestand
waarin het al lang niet meer verkeerde en waar het wellicht nooit in verkeerd heeft. De kritiek was
dan ook: wil je iets wel zo erg vervalsen? In de tijd dat het gerestaureerd werd, werd het niet als
nadelig gezien. Dit laat zien dat het denken over de monumentenzorg door de jaren heen flink is
veranderd.
In de museumwereld is ook enorm veel veranderd. Een voorbeeld hiervan is het Stedelijk Museum:
aan het oorspronkelijke gebouw is veel veranderd en ook de manier van het presenteren van
kunstwerken. Vroeger werden de kunstwerken als voorbeelden voor studenten gebruikt, waardoor
de functie van het museum heel anders was dan nu. Tegenwoordig is de voornaamste functie van
een museum commercieel van aard.
In de cursus wordt er een onderscheid gemaakt tussen monumentenzorg en het behouden van
beeldende kunst.
04-02-2020
Deel 1: introductie van de cursus
Vragen die we gaan stellen tijdens de cursus:
- Wat is/wordt er verzameld/bewaard?
- Hoe wordt dat geordend en gepresenteerd (zeker in museumpresentaties)? Een ordening en
de manier van presenteren is veel betekenend.
- Voor wie doen we dit? Voor wie is het cultureel erfgoed bestemd?
Het kennisgebied/wetenschappelijke context van de cursus is de geschiedenis, in het bijzonder
geschiedenis van het erfgoed. We beschouwen erfgoed dus als een historisch fenomeen. Deze cursus
is een contextcursus, dus we kijken vanaf een afstandje naar de context van de kunstobjecten. Het is
dus een soort meta-beschouwing.
Achter het bewaren van kunst heeft in de geschiedenis een veranderend wereldidee gestaan.
De vraag die we ook gaan stellen is wanneer objecten authentiek zijn, welk moment van een object
maakt het authentiek? Is dit bijvoorbeeld het moment van maken, of juist de ontwikkeling die het
heeft doorgemaakt.
Huis Drakenburg Oude Gracht (1926)
Voorbeeld van een dilemma in de restauratie
Dit huis heeft verschillende functies gehad In de jaren 30
is er een nieuwe gevel in dit pand gezet en daarna is er
een Chinees restaurant in gevestigd. In de jaren 50 en 60
is er nagedacht over een mogelijke restauratie. Na
kunsthistorisch onderzoek dacht men dat dit een van de
oudste grachtenpanden was. Dit gegeven veranderde
natuurlijk de waarde en de bestemming. Er is toen
besloten om te restaureren (1962-1967). Deze
restauratie was erg ingrijpend (meer dan normaal). De
voorgevel aan de onderkant is bijvoorbeeld weer helemaal weggehaald.
Volgens hedendaagse kunsthistorici is de restauratie eerder een reconstructie in de vorm van
nieuwbouw. De hele voorgevel is gereconstrueerd analoog aan wat er aan de achterkant nog was. De
achterkant was nog in zijn oude staat en de voorgevel was terug gerestaureerd naar een toestand
waarin het al lang niet meer verkeerde en waar het wellicht nooit in verkeerd heeft. De kritiek was
dan ook: wil je iets wel zo erg vervalsen? In de tijd dat het gerestaureerd werd, werd het niet als
nadelig gezien. Dit laat zien dat het denken over de monumentenzorg door de jaren heen flink is
veranderd.
In de museumwereld is ook enorm veel veranderd. Een voorbeeld hiervan is het Stedelijk Museum:
aan het oorspronkelijke gebouw is veel veranderd en ook de manier van het presenteren van
kunstwerken. Vroeger werden de kunstwerken als voorbeelden voor studenten gebruikt, waardoor
de functie van het museum heel anders was dan nu. Tegenwoordig is de voornaamste functie van
een museum commercieel van aard.
In de cursus wordt er een onderscheid gemaakt tussen monumentenzorg en het behouden van
beeldende kunst.
