ALGEMENE BEGINSELEN STRAFPROCESRECHT
A. Definitie
Formeel strafrecht: de procedurele spelregels waarop materieel strafrecht gaat dragen. Overheid moet zich daar aan houden
(lees: politie, strafrechter, onderzoeksrechter,…).
Verschillende termen: formeel strafrecht (<-> materieel), strafprocesrecht (!!), strafrechtspleging, strafvordering (sensu lato)
(brede betekenis: alles wat gaat om strafprocesrecht) (in enge betekenis is instellen van strafvordering)
Verschil van materieel strafrecht:
• Tot wie ze gericht zijn:
◦Materieel: tot een ieder
◦Formeel: eerder tot de overheid
• inhoudelijk:
◦Materieel: de vanzelfsprekendheid van regels bv. Moord mag je niet plegen
◦Formeel: minder vanzelfsprekend van regels bv. Regels van verjaring (daardoor zeer verschillend tov andere landen (bv.
Slachtoffer is partij bij strafproces)
• sanctie bij niet-naleving:
◦Materieel: bij moord een gevangenisstraf is logisch, elke overtreding zal tot een straf leiden
◦Formeel: overtreden van regels wordt telkens anders gesanctioneerd (nietigheid, verval, onontvankelijkheid, te niet gaan
van bewijs (art. 32 Sv.), …)
Strafrechtketen:
In vorm van trechter en verschillende stappen:
◦Strafwet
www.ks
◦Opsporing en vervolging strasuwoeY
‣ Maar ook ipv vervolging: seponeren, buitengerechterlijk, … Iwseaing
‣ Straftoemeting (straf gaan opleggen ) strafwet
fi
11917e
Bronnen:
Tot op vandaag werken we nog met een napoleontische code (1808) (Sv.). IS zeer veel gewijzigd maar een algemene
hervorming hebben we nog niet. Wel is er in 1878 een voorafgaande titel toegevoegd (VT.Sv.).
Veel pogingen onder Beeckaert om nieuw strafwetboek maar is niet gekomen.
Franchimont wou ook hervormen maar is niet gekomen (de grote Franchimont), enkel de ‘kleine Franchimont’ is er al
gekomen. Wet van 1998, die ervoor heeft gezorgd dat partijen meer rechten hebben zonder te komen aan de rol van de
onderzoeksrechter.
Sindsdien hebben we verzmalewetgeving gehad die inhoudelijke wijzigingen heeft gebracht bv. Potpourri wetgeving, de
wetten onder Quickie om strafrecht sneller te maken, straffer, toegankelijker en menselijker, digitaliseringswetten, …
Derde keer herziening sinds 1808, maar ook deze is er niet doorgekomen.
Relevante zaken uit de grondwet: fundamentele rechten etc. Maar ook andere wetboeken.
Indeling misdrijven HUIDG Sw.:
Heeft impact op strafvordering. Maar de terminologie is anders; wat het complexer maakt voor ons. Er is sprake van een
‘hervorming’ om die te moderniseren, efficiënter en versnellen en een oplossing voor de gerechterlijke achterstand (?), en de
rol van de onderzoeksrechter en rol onderzoeken,…
= er wordt niet gezegd dat er een nieuw wetboek komt, maar de opening wordt opgezet.
Ook taak van Hof van Assissen is verduidelijkt. Alles wat vandaag voor hen komt, blijft daar. (Men heeft wet van verzachtende
omstandigheden afgeschaft, maar al die misdrijven moeten gecorrectionaliseerd worden zodat dit niet voor HvA gaat.)
Dit hebben ze aangepast in wijzigende bepaling, maar da tis een vande weinige. Terwijl er wel heel veel veranderd is.
,In art. 78 Sw. Vind je enkele overgangsbepalingen:
bv. Als er wordt verwezen naar strafdrempel van 1 jaar: is dat niveau 2 etc.
Wettelijke driedelige indeling:
• Misdaad
◦Een criminele straf
‣ Opsluiting van 5 jaar of meer (vb. Moord) (als er wordt gesproken van ‘opsluiting’ = altijd misdaad)
◦Zeer streng wetboek
• Wanbedrijven
◦Een correctionele straf
‣ Gaat naar correctionele rechtbank
‣ Gevangenisstraf tussen de 8 dagen en 5 jaar
• Alternatieve straffen zijn nu ook mogelijk: werkstraf, probatiestraf, geldboete, …
• Side note: opdeciemen om mee te gaan met inflatie (vandaag x8)
• Overtreding
◦Politiestraf
Deze zijn aangepast aan de verschillende rechtbanken (zie schema).
Maar dit is telkens de straf in theorie. Dit verschilt van de straf in praktijk, de straf dat de rechter kiest. ZO lopen die vaak door
elkaar (= een discripantie tussen ons wetboek en wat er in concreto wordt opgelegd). Dot door verzachtende omstandigheden.
Hierdoor is men beginnen anticiperen zodat die verzachtende omstandigheden al vooraf worden toegepast.
= Correctionalisering en contraventionalisering.
Men gaat strafhoven opzetten zodat naar de correctioenel rechtbank kan gaan zodat in de ‘praktijk’ het zelfde blijft.
Doelstellingen strafproces:
Verschillende belangen staan tegenover elkaar in een strafproces. De derde is er niet altijd (het slachtoffer). EN zelf als die
klacht gaat indienen is die niet altijd partij is bij het strafproces, dan ben je louter burgerlijke partij. Enige belang dat slachtoffer
heeft is burgerlijke vordering.
Dubbele finaliteit: de waarheidsvinding maar ook het beschermen van de individuele grondrechten. De fluctuatie hier tussen
hangt af van onze tijdsgeest.
◦Waarheidsvinding is vooral van openbaar belang
‣ Je mag hierdoor bewijzen verzamelen, …
◦de individuele grondrechten is vanuit de optiek van de persoon
‣ Een huiszoeking is een inperking op je recht van privacy
‣ Deze zijn ruimer dan de rechten van verdediging want deze hebben ENKEL betrekking tot de dader, hier mag je
ook bij de ouders etc. Gaan praten
Veel meer nadruk op grondrechten sinds WOII en het EVRM. Dus zeer veel meer voorwaarden dat je die rechten mag
schenden. Je meot een bevel hebben, maar ook motivering, handtekening,… Idem voor telefoontap.
Vanaf iets niet inorde was, moest je het bewijs geweerd worden. Dit in kader van die nadruk op de mensenrechten.
De invoering van de grondrechten voor mensen is in het algemeen nog maar vrij recent in België. Sinds de wet Franchimont
door een reeks verdedigingsrechten uitdrukkelijk te gaan vermelden. (Met nadruk op wettelijk karakter van overheidsoptreden)
Maar nu mogen we al weer veel meer door de nasleep van 9/11 etc., je ziet dat we weer meer naar die waarheidsvinding gaan
ook bij terrorisme, drugszaken, etc. (= wijzigt in de tijdsgeest)
B. Accusatoire vs Inquisitiore rechtspleging
• Accusatoire (= vooral bij burgerlijke procedure)
◦Vooral in common law landen (maar zuiver accusatoire kom je zelden voor)
◦Wapengelijkheid = horizontale processtructuur (partijen hebben proces in handen en rechter kijkt vooral toe)
◦Tegensprekelijk en volledig openbaar
,• Inquisitoir
◦Vooral in westerse wereld
◦Verticale porcesstructuur waar de overheid doorweegt (verdachte is eerder een object)
◦Niet tegensprekelijk en geheim (achter gesloten deuren)
We schuiven meer en meer op naar het accusatoire onder invloed van het Europees Hof.
C. Verloop
• Vooronderzoek (vooral in het inquisitor)
Het doel: bezwaren zoeken. Indien ze deze niet vinden, wordt odnerzoek stopgezet.
◦Opsporingsonderzoek (heel vaak voorkomend)
‣ Procureur des konings heeft leiding (in principe zonder onderzoeksrechter)
• Vanaf er een dwangmaatregel nodig is MOET de onderzoeksrechter tussenkomen.
• Dit leidt dus ook tot het instellen tot een strafvordering
Let op: Door Franchimont wet is er de mogelijkheid tot ‘mini-instructie’ (= PdK vraagt aan onderzoeksrechter toestemming
voor dwangmaatregel maar PdK houdt wel leiding over het onderzoek) (art. 28septies Sv.) (kan NIET voor onderzoeken die op
de zwarte lijst staan van dat artikel. (Bv. Aanhoudingsbevel, huiszoeking, inkijksbevel, anonieme getuigenis, telefoontap)).
• Ook een vordering tot onderzoek mogelijk ipv van dwangmaatregel
◦ Vervolgen door rechtstreeks dagvaarden (zie dan onderzoek ten gronde)
• Andere opties: per procesverbaal of niet gaan vervolgen en dus de zaak seponeren. Of je kan
buitengerechterlijk gaan afhandelen dit dan met een Minnelijke schikking of bemiddeling met maatregelen.
In alle gevallen is in principe niet de tussenkomst van het onderzoeksgerecht (= RK en KI) vereist. Dit wil niet zeggen dat het
nooit gaat, maar gewoon niet per definitie (<-> gerechterlijkonderzoek).
◦Gerechterlijkonderzoek
‣ Onderzoeksrechter leidt het
• In geval vaan vordering tot onderzoek
• Als onderzoeksrechter vraag krijgt van dwangbevel kan hij de zaak van de PdK naar zich toe trekken. (=
evocatie)
• Klacht van burgerlijke partijstelling (= slachtoffer wendt zich rechtsreeks tot onderzoeksrechter en hij kan dit
niet weigeren) (uitoefenen =/ instellen)
• Autosezine
‣ Onderzoeksrechter staat onder de Kamer van inbeschuldigingstelling
‣ De regeling der rechtspleging (= procedure om het gerechterlijk onderzoek af te sluiten wordt gedaan door de
raadkamer)
‣ De beschikking tot mededeling (= onderzoeksrechter deelt mee aan PdK dat hij de vordering zal afsluiten) dan zal
de PdK daarachter de raadkamer vragen wat er moet verder gebeuren want PdK heeft monopolie op
strafuitvoering
Wat verder over het vooronderzoek:
Ten eerste: dit is geheim.
We willen zo weinig mogelijk publiciteit om vermoeden van onschuld te beschermen.
Interne openbaarheid:
Partijen van een strafzaak zijn in principe zelf niet eens betrokken in hun strafproces. Met de Wet van Francimont kan je dit nu
wel verzoeken en zijn er milderingen in gebracht maar de rechter kan perfect weigeren. Je kan daarna in beroep gaan bij de
Kamer inbeschuldigingstelling.
3 gevallen waar dat recht ruimer is en je automatisch inzage hebt:
◦Wanneer je van je vrijheid bent beroofd (vind je in wet van voorlopige hechtenis)
◦Vanaf de regeling ter rechtspleging
◦Vanaf je in het onderzoek ten gronde zit (want dit is accusatoir)
, Externe openbaarheid:
Ook ten opzichte van de openbare opinie met uitzondering van persartikelen.
Sanctionering:
Wat bij schending van dat geheim? Het proces is niet nietig. Maar sommig maatregelen kunnen wel vernietigd worden.
Als magistraten of polieagenten hun beroepsplicht schenden dan is dat een strafbaarheid (art. 458 Sv)
Ook partijen mogen geen misbruik maken van hun inzage recht (art. 460 Sv)
Maar een perspectief achterhalen is vrij onmogelijk want er geldt zoiets als bronnengeheim. Journalisten zijn dus best
ontastbaar.
Ten tweede: het is niet-tegensprekelijk
Verdachte van dat moment heeft niet het recht om bezwaren te verleggen. Hij kan nog niet tegenspreken. Verweren is pas bij
het onderzoek ten gronde. Dit omdat er nog geen uitspraak is van de grond van de zaak
Bij opsporingsonderzoek:
Voor 2024: principe is onverkort tenzij als je verhoort werd, kon je vragen voor een bijkomende onderzoekshandeling (bv. Best
eens gaan praten met mijn buurman)
Sinds 2024: art 21quater Sv.: recht om bijkomende onderzoekshandeling te verzoeken.
Bij gerechterlijkonderzoek was dit al langer mogelijk (?). Meer en meer worden die twee naar elkaar toegetrokken. Bijkomende
onderzoeksdaden vragen is mogelijk sinds art. 61quinquies Sv.
Ten derde: schriftelijke aard
Het procesverbaal. Strafdossier is verzameling van al de verschillende PV’s. Dat strafdossier wordt opgesteld op een geheime
en niet-tegensprekelijke manier en dit zorgt de basis voor het onderzoek ten gronde. Wat dan wel openbaar is.
Weinig regels voor opstelling van PV behalve hoe het moet bij telefoontap en verhoor.
• Onderzoek voor de rechter (ten gronde) (vooral accusatoire)
Ten eerste: openbaarheid van terechtzitting en uitspraak
Dit is op straffe van nietigheid;
◦Ten aanzien van partijen: interne openbaarheid en mogelijkheid tot tegenspraak
◦Ten aanzien van grot publiek: externe openbaarheid is belangrijk voor controle functie zodat grote publiek toezicht kan
uitvoeren op onze justitie en strafrechtspleging
Eén uitzondering ten aanzien van externe openbaarheid: men kan beslissen om achter gesloten deuren te zetelen. Dit bij een
gevaar voor openbare orde en goede zeden.
Bv. Bij zaak van zedenmisdrijven of kindermisbruik, in belang vna bescherming van privéleven etc.
Bovendien: enkel uitzondering op openbaarheid van terechtzitting. Het vonnis en de uitspraak MOET wel openbaar zijn.
Dit principe is enkel bij vonnissgerechten niet bij onderzoeksgerechten (niet bij raad)
Ten tweede: tegensprekelijkheid
Je kan gaan tegenspreken en je volledig verweer gaan voeren. Vanaf dit moment heb je de accusatoire rechtspleging. Maar dit
is niet verplicht voor de verdachte. Je kan ook verstek laten (niet aanwezig zijn).
Voor de vonnisgerechten staan de beklaagde en het OM op gelijke voet. Het OM heeft bovendien de bewijslast.
Ten derde: mondeling karakter
OM zal mondeling vorderen ook onderzoeksverrichtingen en pleidooien. MAAR er kunnen schriftelijke conclusies zijn . EN er is
altijd een schriftelijke conclusie (= verslag) van de rechtspleging ter terechtzitting.
A. Definitie
Formeel strafrecht: de procedurele spelregels waarop materieel strafrecht gaat dragen. Overheid moet zich daar aan houden
(lees: politie, strafrechter, onderzoeksrechter,…).
Verschillende termen: formeel strafrecht (<-> materieel), strafprocesrecht (!!), strafrechtspleging, strafvordering (sensu lato)
(brede betekenis: alles wat gaat om strafprocesrecht) (in enge betekenis is instellen van strafvordering)
Verschil van materieel strafrecht:
• Tot wie ze gericht zijn:
◦Materieel: tot een ieder
◦Formeel: eerder tot de overheid
• inhoudelijk:
◦Materieel: de vanzelfsprekendheid van regels bv. Moord mag je niet plegen
◦Formeel: minder vanzelfsprekend van regels bv. Regels van verjaring (daardoor zeer verschillend tov andere landen (bv.
Slachtoffer is partij bij strafproces)
• sanctie bij niet-naleving:
◦Materieel: bij moord een gevangenisstraf is logisch, elke overtreding zal tot een straf leiden
◦Formeel: overtreden van regels wordt telkens anders gesanctioneerd (nietigheid, verval, onontvankelijkheid, te niet gaan
van bewijs (art. 32 Sv.), …)
Strafrechtketen:
In vorm van trechter en verschillende stappen:
◦Strafwet
www.ks
◦Opsporing en vervolging strasuwoeY
‣ Maar ook ipv vervolging: seponeren, buitengerechterlijk, … Iwseaing
‣ Straftoemeting (straf gaan opleggen ) strafwet
fi
11917e
Bronnen:
Tot op vandaag werken we nog met een napoleontische code (1808) (Sv.). IS zeer veel gewijzigd maar een algemene
hervorming hebben we nog niet. Wel is er in 1878 een voorafgaande titel toegevoegd (VT.Sv.).
Veel pogingen onder Beeckaert om nieuw strafwetboek maar is niet gekomen.
Franchimont wou ook hervormen maar is niet gekomen (de grote Franchimont), enkel de ‘kleine Franchimont’ is er al
gekomen. Wet van 1998, die ervoor heeft gezorgd dat partijen meer rechten hebben zonder te komen aan de rol van de
onderzoeksrechter.
Sindsdien hebben we verzmalewetgeving gehad die inhoudelijke wijzigingen heeft gebracht bv. Potpourri wetgeving, de
wetten onder Quickie om strafrecht sneller te maken, straffer, toegankelijker en menselijker, digitaliseringswetten, …
Derde keer herziening sinds 1808, maar ook deze is er niet doorgekomen.
Relevante zaken uit de grondwet: fundamentele rechten etc. Maar ook andere wetboeken.
Indeling misdrijven HUIDG Sw.:
Heeft impact op strafvordering. Maar de terminologie is anders; wat het complexer maakt voor ons. Er is sprake van een
‘hervorming’ om die te moderniseren, efficiënter en versnellen en een oplossing voor de gerechterlijke achterstand (?), en de
rol van de onderzoeksrechter en rol onderzoeken,…
= er wordt niet gezegd dat er een nieuw wetboek komt, maar de opening wordt opgezet.
Ook taak van Hof van Assissen is verduidelijkt. Alles wat vandaag voor hen komt, blijft daar. (Men heeft wet van verzachtende
omstandigheden afgeschaft, maar al die misdrijven moeten gecorrectionaliseerd worden zodat dit niet voor HvA gaat.)
Dit hebben ze aangepast in wijzigende bepaling, maar da tis een vande weinige. Terwijl er wel heel veel veranderd is.
,In art. 78 Sw. Vind je enkele overgangsbepalingen:
bv. Als er wordt verwezen naar strafdrempel van 1 jaar: is dat niveau 2 etc.
Wettelijke driedelige indeling:
• Misdaad
◦Een criminele straf
‣ Opsluiting van 5 jaar of meer (vb. Moord) (als er wordt gesproken van ‘opsluiting’ = altijd misdaad)
◦Zeer streng wetboek
• Wanbedrijven
◦Een correctionele straf
‣ Gaat naar correctionele rechtbank
‣ Gevangenisstraf tussen de 8 dagen en 5 jaar
• Alternatieve straffen zijn nu ook mogelijk: werkstraf, probatiestraf, geldboete, …
• Side note: opdeciemen om mee te gaan met inflatie (vandaag x8)
• Overtreding
◦Politiestraf
Deze zijn aangepast aan de verschillende rechtbanken (zie schema).
Maar dit is telkens de straf in theorie. Dit verschilt van de straf in praktijk, de straf dat de rechter kiest. ZO lopen die vaak door
elkaar (= een discripantie tussen ons wetboek en wat er in concreto wordt opgelegd). Dot door verzachtende omstandigheden.
Hierdoor is men beginnen anticiperen zodat die verzachtende omstandigheden al vooraf worden toegepast.
= Correctionalisering en contraventionalisering.
Men gaat strafhoven opzetten zodat naar de correctioenel rechtbank kan gaan zodat in de ‘praktijk’ het zelfde blijft.
Doelstellingen strafproces:
Verschillende belangen staan tegenover elkaar in een strafproces. De derde is er niet altijd (het slachtoffer). EN zelf als die
klacht gaat indienen is die niet altijd partij is bij het strafproces, dan ben je louter burgerlijke partij. Enige belang dat slachtoffer
heeft is burgerlijke vordering.
Dubbele finaliteit: de waarheidsvinding maar ook het beschermen van de individuele grondrechten. De fluctuatie hier tussen
hangt af van onze tijdsgeest.
◦Waarheidsvinding is vooral van openbaar belang
‣ Je mag hierdoor bewijzen verzamelen, …
◦de individuele grondrechten is vanuit de optiek van de persoon
‣ Een huiszoeking is een inperking op je recht van privacy
‣ Deze zijn ruimer dan de rechten van verdediging want deze hebben ENKEL betrekking tot de dader, hier mag je
ook bij de ouders etc. Gaan praten
Veel meer nadruk op grondrechten sinds WOII en het EVRM. Dus zeer veel meer voorwaarden dat je die rechten mag
schenden. Je meot een bevel hebben, maar ook motivering, handtekening,… Idem voor telefoontap.
Vanaf iets niet inorde was, moest je het bewijs geweerd worden. Dit in kader van die nadruk op de mensenrechten.
De invoering van de grondrechten voor mensen is in het algemeen nog maar vrij recent in België. Sinds de wet Franchimont
door een reeks verdedigingsrechten uitdrukkelijk te gaan vermelden. (Met nadruk op wettelijk karakter van overheidsoptreden)
Maar nu mogen we al weer veel meer door de nasleep van 9/11 etc., je ziet dat we weer meer naar die waarheidsvinding gaan
ook bij terrorisme, drugszaken, etc. (= wijzigt in de tijdsgeest)
B. Accusatoire vs Inquisitiore rechtspleging
• Accusatoire (= vooral bij burgerlijke procedure)
◦Vooral in common law landen (maar zuiver accusatoire kom je zelden voor)
◦Wapengelijkheid = horizontale processtructuur (partijen hebben proces in handen en rechter kijkt vooral toe)
◦Tegensprekelijk en volledig openbaar
,• Inquisitoir
◦Vooral in westerse wereld
◦Verticale porcesstructuur waar de overheid doorweegt (verdachte is eerder een object)
◦Niet tegensprekelijk en geheim (achter gesloten deuren)
We schuiven meer en meer op naar het accusatoire onder invloed van het Europees Hof.
C. Verloop
• Vooronderzoek (vooral in het inquisitor)
Het doel: bezwaren zoeken. Indien ze deze niet vinden, wordt odnerzoek stopgezet.
◦Opsporingsonderzoek (heel vaak voorkomend)
‣ Procureur des konings heeft leiding (in principe zonder onderzoeksrechter)
• Vanaf er een dwangmaatregel nodig is MOET de onderzoeksrechter tussenkomen.
• Dit leidt dus ook tot het instellen tot een strafvordering
Let op: Door Franchimont wet is er de mogelijkheid tot ‘mini-instructie’ (= PdK vraagt aan onderzoeksrechter toestemming
voor dwangmaatregel maar PdK houdt wel leiding over het onderzoek) (art. 28septies Sv.) (kan NIET voor onderzoeken die op
de zwarte lijst staan van dat artikel. (Bv. Aanhoudingsbevel, huiszoeking, inkijksbevel, anonieme getuigenis, telefoontap)).
• Ook een vordering tot onderzoek mogelijk ipv van dwangmaatregel
◦ Vervolgen door rechtstreeks dagvaarden (zie dan onderzoek ten gronde)
• Andere opties: per procesverbaal of niet gaan vervolgen en dus de zaak seponeren. Of je kan
buitengerechterlijk gaan afhandelen dit dan met een Minnelijke schikking of bemiddeling met maatregelen.
In alle gevallen is in principe niet de tussenkomst van het onderzoeksgerecht (= RK en KI) vereist. Dit wil niet zeggen dat het
nooit gaat, maar gewoon niet per definitie (<-> gerechterlijkonderzoek).
◦Gerechterlijkonderzoek
‣ Onderzoeksrechter leidt het
• In geval vaan vordering tot onderzoek
• Als onderzoeksrechter vraag krijgt van dwangbevel kan hij de zaak van de PdK naar zich toe trekken. (=
evocatie)
• Klacht van burgerlijke partijstelling (= slachtoffer wendt zich rechtsreeks tot onderzoeksrechter en hij kan dit
niet weigeren) (uitoefenen =/ instellen)
• Autosezine
‣ Onderzoeksrechter staat onder de Kamer van inbeschuldigingstelling
‣ De regeling der rechtspleging (= procedure om het gerechterlijk onderzoek af te sluiten wordt gedaan door de
raadkamer)
‣ De beschikking tot mededeling (= onderzoeksrechter deelt mee aan PdK dat hij de vordering zal afsluiten) dan zal
de PdK daarachter de raadkamer vragen wat er moet verder gebeuren want PdK heeft monopolie op
strafuitvoering
Wat verder over het vooronderzoek:
Ten eerste: dit is geheim.
We willen zo weinig mogelijk publiciteit om vermoeden van onschuld te beschermen.
Interne openbaarheid:
Partijen van een strafzaak zijn in principe zelf niet eens betrokken in hun strafproces. Met de Wet van Francimont kan je dit nu
wel verzoeken en zijn er milderingen in gebracht maar de rechter kan perfect weigeren. Je kan daarna in beroep gaan bij de
Kamer inbeschuldigingstelling.
3 gevallen waar dat recht ruimer is en je automatisch inzage hebt:
◦Wanneer je van je vrijheid bent beroofd (vind je in wet van voorlopige hechtenis)
◦Vanaf de regeling ter rechtspleging
◦Vanaf je in het onderzoek ten gronde zit (want dit is accusatoir)
, Externe openbaarheid:
Ook ten opzichte van de openbare opinie met uitzondering van persartikelen.
Sanctionering:
Wat bij schending van dat geheim? Het proces is niet nietig. Maar sommig maatregelen kunnen wel vernietigd worden.
Als magistraten of polieagenten hun beroepsplicht schenden dan is dat een strafbaarheid (art. 458 Sv)
Ook partijen mogen geen misbruik maken van hun inzage recht (art. 460 Sv)
Maar een perspectief achterhalen is vrij onmogelijk want er geldt zoiets als bronnengeheim. Journalisten zijn dus best
ontastbaar.
Ten tweede: het is niet-tegensprekelijk
Verdachte van dat moment heeft niet het recht om bezwaren te verleggen. Hij kan nog niet tegenspreken. Verweren is pas bij
het onderzoek ten gronde. Dit omdat er nog geen uitspraak is van de grond van de zaak
Bij opsporingsonderzoek:
Voor 2024: principe is onverkort tenzij als je verhoort werd, kon je vragen voor een bijkomende onderzoekshandeling (bv. Best
eens gaan praten met mijn buurman)
Sinds 2024: art 21quater Sv.: recht om bijkomende onderzoekshandeling te verzoeken.
Bij gerechterlijkonderzoek was dit al langer mogelijk (?). Meer en meer worden die twee naar elkaar toegetrokken. Bijkomende
onderzoeksdaden vragen is mogelijk sinds art. 61quinquies Sv.
Ten derde: schriftelijke aard
Het procesverbaal. Strafdossier is verzameling van al de verschillende PV’s. Dat strafdossier wordt opgesteld op een geheime
en niet-tegensprekelijke manier en dit zorgt de basis voor het onderzoek ten gronde. Wat dan wel openbaar is.
Weinig regels voor opstelling van PV behalve hoe het moet bij telefoontap en verhoor.
• Onderzoek voor de rechter (ten gronde) (vooral accusatoire)
Ten eerste: openbaarheid van terechtzitting en uitspraak
Dit is op straffe van nietigheid;
◦Ten aanzien van partijen: interne openbaarheid en mogelijkheid tot tegenspraak
◦Ten aanzien van grot publiek: externe openbaarheid is belangrijk voor controle functie zodat grote publiek toezicht kan
uitvoeren op onze justitie en strafrechtspleging
Eén uitzondering ten aanzien van externe openbaarheid: men kan beslissen om achter gesloten deuren te zetelen. Dit bij een
gevaar voor openbare orde en goede zeden.
Bv. Bij zaak van zedenmisdrijven of kindermisbruik, in belang vna bescherming van privéleven etc.
Bovendien: enkel uitzondering op openbaarheid van terechtzitting. Het vonnis en de uitspraak MOET wel openbaar zijn.
Dit principe is enkel bij vonnissgerechten niet bij onderzoeksgerechten (niet bij raad)
Ten tweede: tegensprekelijkheid
Je kan gaan tegenspreken en je volledig verweer gaan voeren. Vanaf dit moment heb je de accusatoire rechtspleging. Maar dit
is niet verplicht voor de verdachte. Je kan ook verstek laten (niet aanwezig zijn).
Voor de vonnisgerechten staan de beklaagde en het OM op gelijke voet. Het OM heeft bovendien de bewijslast.
Ten derde: mondeling karakter
OM zal mondeling vorderen ook onderzoeksverrichtingen en pleidooien. MAAR er kunnen schriftelijke conclusies zijn . EN er is
altijd een schriftelijke conclusie (= verslag) van de rechtspleging ter terechtzitting.
