Naam: Brenda Beers Studentnummer: 500728240 School: Hogeschool van Amsterdam
Coach: Simone Andriessen Plaats: Amsterdam Datum: 26-02-2020
De sleeper stretch en cross-bridge
stretch verbeteren de endorotatie
bij bovenhandse sporters
met GIRD
,Inhoudsopgave
Inleiding ....................................................................................................................................... 3
Theoretisch kader ......................................................................................................................... 4
Wat houd GIRD in .................................................................................................................... 4
Optreden van GIRD bij bovenhandse sporters ........................................................................ 4
Diagnostiek GIRD COOL .......................................................................................................... 5
Behandeling protocol nu ......................................................................................................... 6
Sleeper stretch en cross-bridge stretch................................................................................... 6
Methode ....................................................................................................................................... 8
PICO ........................................................................................................................................ 8
In- en exclusiecriteria .............................................................................................................. 9
Zoekmethoden ......................................................................................................................... 9
Selectie proces ........................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Beoordelen methodologische kwaliteit...................................................................................10
Data-extractie..........................................................................................................................10
Zoekresultaten ........................................................................................................................11
Flowchart ................................................................................................................................11
Methodologische kwaliteit ......................................................................................................12
Resultaten ...................................................................................................................................12
Organisatie.................................................................................................................................12
Planning .....................................................................................................................................12
Literatuur ...................................................................................................................................14
Bijlage 1 ......................................................................................................................................15
Psychometrische variabelen...................................................................................................15
Bijlage 2 ......................................................................................................................................16
PEDro scale ............................................................................................................................16
Bijlage 3 ......................................................................................................................................18
Uitgewerkte in- en exclusiecriteria..........................................................................................18
Bijlage 4 ......................................................................................................................................19
Studie karakteristieken ...........................................................................................................19
Bijlage 5 ......................................................................................................................................20
Bewegingsanalyse ..................................................................................................................20
Bijlage 6 ......................................................................................................................................21
Beoordelingsformulier projectplan .........................................................................................21
2
, Inleiding
De fysiotherapeuten van het Nederlands honk- en softbalteam behandelen veel spelers met
pathologische glenohumeral internal rotation deficit (GIRD). Om de range of motion (ROM) van
endorotatie te vergroten staan de behandelingen groot en deels in het teken van stretchen. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van de sleeper stretch en cross-bridge stretch. De fysiotherapeuten willen
adequate behandeling te kunnen bieden. Daarom is de vraag van de praktijk: wat is de evidentie voor
de sleeper stretch en cross-bridge stretch bij de behandeling van een pathologische GIRD? De
primaire opdracht is het aanleveren van een literatuurstudie waaruit de evidentie op deze stretches
duidelijk wordt. De secundaire opdracht is het aanleveren van een advies aan de hand van een
factsheet. Het doel van een factsheet is een overzichtelijke weergave geven van relevante informatie.
De informatie heeft betrekking op het wel of niet implementeren van de stretches, de uitvoering en de
FITT (frequentie, intensiteit, tijd en timing).
GIRD is een veel voorkomende aandoening bij getrainde bovenhandse sporters. Volgens Srivastav et
al (2018) komt GIRD voor bij 29,1% van de bovenhandse college sporters. Bij honkbal pitchers is de
prevalentie maar liefst 30-35% (Tokish e.a., 2008). Uit de cohortstudie van Shanley et al (2011) blijkt
dat honk- en softballers met een verminderding van ≥ 25° passieve endorotatie, vier tot vijf keer meer
risico lopen op blessures aan de bovenste extremiteit dan spelers die <25° vermindering in passieve
endorotatie hebben. In hoofdstuk twee wordt het optreden van pathologische GIRD bij bovenhandse
sporters uitgelegd aan de hand van een fase analyse.
Binnen de fysiotherapie is GIRD redelijk bekend. Fysiotherapeuten weten wat GIRD inhoudt, maar niet
hoe ze sporters het beste kunnen behandelen. Er worden aannamen gedaan en behandeld uit eigen
ervaring. Met de expertise van de meeste fysiotherapeuten is dit geen probleem, maar evidence
based onderbouwd zijn de behandelingen niet. Een rede daartoe is de summiere uitleg over
behandelmogelijkheden. Binnen het KNGF evidence Statement subacromiale klachten (2011) wordt
enkel benoemd dat de ROM van de schouder vergroot moet worden. Hierbij wordt niet uitgelegd hoe,
wanneer, waarom en met welke frequentie, intensiteit, tijd en timing. Deze uitleg is van groot belang
als het advies wordt opgevolgd van Braun et al (2009): fysiotherapeutische behandelingen moeten,
met een aantal uitzonderingen, de primaire behandeling zijn voor bovenhandse sporters voor
operatieve behandelingen worden overwogen.
Behandelen vanuit wettenschappelijke onderbouwing is belangrijk om GIRD goed te kunnen
aanpakken. Er zijn veel onderzoeken naar klinische resultaten van GIRD en algemene literatuur over
het ontwikkelen van GIRD, maar een duidelijke consensus over de behandeling bij bovenhandse
sporters is er niet (Nakayama e.a. 2017).
Na een oriënterende zoektocht over de eerdergenoemde probleemstelling is er een hypothese gesteld
waarin verwacht wordt dat: de sleeper stretch en cross-body stretch de endorotatie vergoten en zo
pathologische GIRD kunnen verminderen. Om te kunnen kijken of deze hypothese klopt wordt de
volgende vraagstelling onderzocht: ‘Wat zijn de effecten van de sleeper stretch en cross-bridge stretch
op de endorotatie bij bovenhandse sporters met GIRD?’ Er is behoefte aan een duidelijk overzicht van
de onderzoeken en de effecten van deze stretches, zowel los van elkaar toegepast als gecombineerd.
Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag zijn er deelvragen opgesteld. Deze luiden als volgt:
1. Welke revalidatie protocol wordt op dit moment gebruikt bij pathologische GIRD door de
opdrachtgever?
2. Welke soorten sleeper stretch en cross-bridge stretch zijn er?
3. Is er belang van stretchen bij functionele GIRD?
4. Is het effect van de sleeper stretch en cross-bridge stretch groter als zij worden uitgevoerd in
combinatie met andere revalidatie aspecten, zoals een spierversterkend programma?
3
Coach: Simone Andriessen Plaats: Amsterdam Datum: 26-02-2020
De sleeper stretch en cross-bridge
stretch verbeteren de endorotatie
bij bovenhandse sporters
met GIRD
,Inhoudsopgave
Inleiding ....................................................................................................................................... 3
Theoretisch kader ......................................................................................................................... 4
Wat houd GIRD in .................................................................................................................... 4
Optreden van GIRD bij bovenhandse sporters ........................................................................ 4
Diagnostiek GIRD COOL .......................................................................................................... 5
Behandeling protocol nu ......................................................................................................... 6
Sleeper stretch en cross-bridge stretch................................................................................... 6
Methode ....................................................................................................................................... 8
PICO ........................................................................................................................................ 8
In- en exclusiecriteria .............................................................................................................. 9
Zoekmethoden ......................................................................................................................... 9
Selectie proces ........................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
Beoordelen methodologische kwaliteit...................................................................................10
Data-extractie..........................................................................................................................10
Zoekresultaten ........................................................................................................................11
Flowchart ................................................................................................................................11
Methodologische kwaliteit ......................................................................................................12
Resultaten ...................................................................................................................................12
Organisatie.................................................................................................................................12
Planning .....................................................................................................................................12
Literatuur ...................................................................................................................................14
Bijlage 1 ......................................................................................................................................15
Psychometrische variabelen...................................................................................................15
Bijlage 2 ......................................................................................................................................16
PEDro scale ............................................................................................................................16
Bijlage 3 ......................................................................................................................................18
Uitgewerkte in- en exclusiecriteria..........................................................................................18
Bijlage 4 ......................................................................................................................................19
Studie karakteristieken ...........................................................................................................19
Bijlage 5 ......................................................................................................................................20
Bewegingsanalyse ..................................................................................................................20
Bijlage 6 ......................................................................................................................................21
Beoordelingsformulier projectplan .........................................................................................21
2
, Inleiding
De fysiotherapeuten van het Nederlands honk- en softbalteam behandelen veel spelers met
pathologische glenohumeral internal rotation deficit (GIRD). Om de range of motion (ROM) van
endorotatie te vergroten staan de behandelingen groot en deels in het teken van stretchen. Hierbij
wordt gebruik gemaakt van de sleeper stretch en cross-bridge stretch. De fysiotherapeuten willen
adequate behandeling te kunnen bieden. Daarom is de vraag van de praktijk: wat is de evidentie voor
de sleeper stretch en cross-bridge stretch bij de behandeling van een pathologische GIRD? De
primaire opdracht is het aanleveren van een literatuurstudie waaruit de evidentie op deze stretches
duidelijk wordt. De secundaire opdracht is het aanleveren van een advies aan de hand van een
factsheet. Het doel van een factsheet is een overzichtelijke weergave geven van relevante informatie.
De informatie heeft betrekking op het wel of niet implementeren van de stretches, de uitvoering en de
FITT (frequentie, intensiteit, tijd en timing).
GIRD is een veel voorkomende aandoening bij getrainde bovenhandse sporters. Volgens Srivastav et
al (2018) komt GIRD voor bij 29,1% van de bovenhandse college sporters. Bij honkbal pitchers is de
prevalentie maar liefst 30-35% (Tokish e.a., 2008). Uit de cohortstudie van Shanley et al (2011) blijkt
dat honk- en softballers met een verminderding van ≥ 25° passieve endorotatie, vier tot vijf keer meer
risico lopen op blessures aan de bovenste extremiteit dan spelers die <25° vermindering in passieve
endorotatie hebben. In hoofdstuk twee wordt het optreden van pathologische GIRD bij bovenhandse
sporters uitgelegd aan de hand van een fase analyse.
Binnen de fysiotherapie is GIRD redelijk bekend. Fysiotherapeuten weten wat GIRD inhoudt, maar niet
hoe ze sporters het beste kunnen behandelen. Er worden aannamen gedaan en behandeld uit eigen
ervaring. Met de expertise van de meeste fysiotherapeuten is dit geen probleem, maar evidence
based onderbouwd zijn de behandelingen niet. Een rede daartoe is de summiere uitleg over
behandelmogelijkheden. Binnen het KNGF evidence Statement subacromiale klachten (2011) wordt
enkel benoemd dat de ROM van de schouder vergroot moet worden. Hierbij wordt niet uitgelegd hoe,
wanneer, waarom en met welke frequentie, intensiteit, tijd en timing. Deze uitleg is van groot belang
als het advies wordt opgevolgd van Braun et al (2009): fysiotherapeutische behandelingen moeten,
met een aantal uitzonderingen, de primaire behandeling zijn voor bovenhandse sporters voor
operatieve behandelingen worden overwogen.
Behandelen vanuit wettenschappelijke onderbouwing is belangrijk om GIRD goed te kunnen
aanpakken. Er zijn veel onderzoeken naar klinische resultaten van GIRD en algemene literatuur over
het ontwikkelen van GIRD, maar een duidelijke consensus over de behandeling bij bovenhandse
sporters is er niet (Nakayama e.a. 2017).
Na een oriënterende zoektocht over de eerdergenoemde probleemstelling is er een hypothese gesteld
waarin verwacht wordt dat: de sleeper stretch en cross-body stretch de endorotatie vergoten en zo
pathologische GIRD kunnen verminderen. Om te kunnen kijken of deze hypothese klopt wordt de
volgende vraagstelling onderzocht: ‘Wat zijn de effecten van de sleeper stretch en cross-bridge stretch
op de endorotatie bij bovenhandse sporters met GIRD?’ Er is behoefte aan een duidelijk overzicht van
de onderzoeken en de effecten van deze stretches, zowel los van elkaar toegepast als gecombineerd.
Om antwoord te kunnen geven op de hoofdvraag zijn er deelvragen opgesteld. Deze luiden als volgt:
1. Welke revalidatie protocol wordt op dit moment gebruikt bij pathologische GIRD door de
opdrachtgever?
2. Welke soorten sleeper stretch en cross-bridge stretch zijn er?
3. Is er belang van stretchen bij functionele GIRD?
4. Is het effect van de sleeper stretch en cross-bridge stretch groter als zij worden uitgevoerd in
combinatie met andere revalidatie aspecten, zoals een spierversterkend programma?
3
