EU
Samenvatting De bestuurlijke kaart van de EU & Powerpoints
College 1: Introductie EU en besluitvorming EU
EU en veiligheid:
● Versterken fysieke en digitale infrastructuur van de EU → impact van verstoringen
van essentiële diensten te voorkomen of te verzachten.
● Bestrijding terrorisme en radicalisering → anticiperen op, voorkomen van,
beschermen tegen en reageren op terroristische dreigingen.
● Bestrijding georganiseerde misdaad → georganiseerde misdaadstructuren
ontmantelen en de strijd aangaan met cybercriminaliteit, illegale handel in o.a. drugs,
migrantensmokkel en mensenhandel, milieucriminaliteit, economische en financiële
criminaliteit en corruptiebestrijding.
● Samenwerking tussen justitiële en rechtshandhavingsautoriteiten →
geautomatiseerde gegevensuitwisseling voor politiële samenwerking.
● Samenwerking met internationale partners → EU is veiliger als haar partners dat ook
zijn.
Intergouvernementalisme: staten hebben de touwtjes in handen → regeringen nemen
besluiten en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering.
Supranationalisme: rol van regeringen wordt beperkt door de inbreng van instellingen die
niet bij een bepaald land horen, maar de gezamenlijke belangen vertegenwoordigen.
EU is een systeem van multi-level governance: het bestuurssysteem bestaat uit meerdere
lagen. In de EU is er geen soeverein Europees gezag. EU is niet volledig supranationaal.
Subsidiariteitsbeginsel: moet garanderen dat besluiten op een zo laag mogelijk niveau
worden genomen. Een besluit mag alleen op Europees niveau genomen worden als dat niet
kan landelijk, provinciaal of gemeentelijk niveau.
1943-1949: logica van het machtsevenwicht (staten willen voorkomen dat 1 staat zo machtig
wordt dat hij over alle andere overheerst) → allianties → veiligheidsdilemma (als een staat
de eigen veiligheid probeerde te vergroten, voelden omringende staten zich bedreigd
voerden hun bewapening op) → argwaan en wantrouwen.
1945: afspraken in Jalta en Potsdam over de opdeling van Duitsland.
1947: IJzeren Gordijn dicht, Marshallplan (hulpprogramma uit VS voor de wederopbouw in
Europa).
1948: Frankrijk, VK en Benelux sluiten Pact van Brussel (later West-Europese Unie (WEU))
→ klassieke alliantie gericht op verdediging tegen nieuwe Duitse agressie.
,1949:
● Oprichting Bondsrepubliek Duitsland en Duitse Democratische Republiek.
● Raad van Europa en Organisatie voor Europese Economische Samenwerking
(OEES, later OESO) opgericht.
1950:
● Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) opgericht → VS komen
West-Europese belangen tegemoet.
● Schumanplan: plan voor supranationale samenwerking in West-Europa. Positieve
reactie BRD (Westbindung).
1951/1952: Europese Gemeenschap van Kolen en Staal (EGKS) opgericht door Nederland,
België, West-Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Italië (Verdrag van Parijs) → Vrij verkeer van
kolen en staal en vrije toegang tot productiebronnen. Bestuurlijk centrum gevormd door een
Hoge Autoriteit (gecontroleerd door een Algemene Vergadering). Beslissingsmacht bij de
Raad van Ministers.
1955:
● Akkoorden van Parijs → BRD trad toe tot de WEU en de NAVO.
● Resolutie van Messina → leidde tot oprichting EEG en Euratom.
1957: Verdragen van Rome → oprichting Europese Economische Gemeenschap (EEG) en
Euratom.
1973: toetreding VK, Denemarken en Ierland tot EEG.
1981: toetreding Griekenland tot EEG.
1986:
● Toetreding Spanje en Portugal tot EEG.
● Europese Akte (aanvulling op het EEG-Verdrag).
1989:
● Val Berlijnse Muur.
● Europese Politieke Unie (EPU) → gericht op versterking van democratische
legitimiteit van Europese besluitvorming.
1991: Verdrag van Maastricht → institutionele structuren worden gemoderniseerd →
Europese Unie (EU) opgericht. 3 pijlers:
1. EEG, Euratom, EGKS samengevoegd tot Europese Gemeenschap (EG).
2. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
3. Justitie en Binnenlandse Zaken.
1992: Economische en Monetaire Unie (EMU) → Europees monetair beleid moet gevoerd
worden door een Europese Centrale Bank (ECB).
1993: Criteria van Kopenhagen → kandidaat-lidstaten moeten hieraan voldoen om toe te
treden.
, 1995: toetreding Zweden, Finland en Oostenrijk → EU-15.
1997: Verdrag van Amsterdam → vereenvoudiging en verbreding van de
medebeslissingsprocedure.
2000: Verdrag van Nice → faciliteren van grote uitbreiding.
2002: invoering euro in 11 lidstaten.
2004:
● Toetreding Estland, Letland, Litouwen, Tsjechië, Hongarije, Polen, Slowakije,
Slovenië, Malta en Cyprus → EU-25.
● Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa → Europese Grondwet.
2005: Europese Grondwet afgebroken door referenda in Nederland en Frankrijk.
2007:
● Toetreding Bulgarije en Roemenië → EU-27.
● Verdrag van Lissabon → Hervormingsverdrag. Subsidiariteitsbeginsel krijgt
prominente plaats (stelt dat beslissingen genomen worden op een zo laag mogelijk
niveau, zo dicht mogelijk bij de burger).
2013: toetreding Kroatië → EU-28.
2020: VK verlaat EU na referendum in 2016 (Brexit).
Art. 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) soorten
besluiten:
● Verordening: algemene strekking → rechtstreeks toepasbaar in elke lidstaat. Direct
van kracht.
● Richtlijn: verbindend ten aanzien van het te bereiken resultaat → lidstaten kiezen
vorm en middelen. Omzetting in nationale wet.
● Besluit: verbindend in alle onderdelen tot wie het is gericht.
● Aanbevelingen en adviezen: niet verbindend.
Besluitvorming:
● Fase 1: beleidsvoorbereiding. Commissie stelt expertgroep in. Commissie heeft recht
van initiatief.
● Fase 2: formele besluitvorming. Gewone of bijzondere wetgevingsprocedure in de
Raad.
● Fase 3: uitvoering van beleid. Nadat een Europese wet is aangenomen, moeten er
aanvullende wetten genomen worden zodat de wet uitvoerbaar wordt.
Gewone wetgevingsprocedure (vroeger codecisieprocedure of
medebeslissingsprocedure): Commissie is de enige die een formeel voorstel mag doen.
Voorstel gaat naar Parlement en Raad (in 2 rondes: lezingen).
Samenvatting De bestuurlijke kaart van de EU & Powerpoints
College 1: Introductie EU en besluitvorming EU
EU en veiligheid:
● Versterken fysieke en digitale infrastructuur van de EU → impact van verstoringen
van essentiële diensten te voorkomen of te verzachten.
● Bestrijding terrorisme en radicalisering → anticiperen op, voorkomen van,
beschermen tegen en reageren op terroristische dreigingen.
● Bestrijding georganiseerde misdaad → georganiseerde misdaadstructuren
ontmantelen en de strijd aangaan met cybercriminaliteit, illegale handel in o.a. drugs,
migrantensmokkel en mensenhandel, milieucriminaliteit, economische en financiële
criminaliteit en corruptiebestrijding.
● Samenwerking tussen justitiële en rechtshandhavingsautoriteiten →
geautomatiseerde gegevensuitwisseling voor politiële samenwerking.
● Samenwerking met internationale partners → EU is veiliger als haar partners dat ook
zijn.
Intergouvernementalisme: staten hebben de touwtjes in handen → regeringen nemen
besluiten en zijn verantwoordelijk voor de uitvoering.
Supranationalisme: rol van regeringen wordt beperkt door de inbreng van instellingen die
niet bij een bepaald land horen, maar de gezamenlijke belangen vertegenwoordigen.
EU is een systeem van multi-level governance: het bestuurssysteem bestaat uit meerdere
lagen. In de EU is er geen soeverein Europees gezag. EU is niet volledig supranationaal.
Subsidiariteitsbeginsel: moet garanderen dat besluiten op een zo laag mogelijk niveau
worden genomen. Een besluit mag alleen op Europees niveau genomen worden als dat niet
kan landelijk, provinciaal of gemeentelijk niveau.
1943-1949: logica van het machtsevenwicht (staten willen voorkomen dat 1 staat zo machtig
wordt dat hij over alle andere overheerst) → allianties → veiligheidsdilemma (als een staat
de eigen veiligheid probeerde te vergroten, voelden omringende staten zich bedreigd
voerden hun bewapening op) → argwaan en wantrouwen.
1945: afspraken in Jalta en Potsdam over de opdeling van Duitsland.
1947: IJzeren Gordijn dicht, Marshallplan (hulpprogramma uit VS voor de wederopbouw in
Europa).
1948: Frankrijk, VK en Benelux sluiten Pact van Brussel (later West-Europese Unie (WEU))
→ klassieke alliantie gericht op verdediging tegen nieuwe Duitse agressie.
,1949:
● Oprichting Bondsrepubliek Duitsland en Duitse Democratische Republiek.
● Raad van Europa en Organisatie voor Europese Economische Samenwerking
(OEES, later OESO) opgericht.
1950:
● Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) opgericht → VS komen
West-Europese belangen tegemoet.
● Schumanplan: plan voor supranationale samenwerking in West-Europa. Positieve
reactie BRD (Westbindung).
1951/1952: Europese Gemeenschap van Kolen en Staal (EGKS) opgericht door Nederland,
België, West-Duitsland, Frankrijk, Luxemburg, Italië (Verdrag van Parijs) → Vrij verkeer van
kolen en staal en vrije toegang tot productiebronnen. Bestuurlijk centrum gevormd door een
Hoge Autoriteit (gecontroleerd door een Algemene Vergadering). Beslissingsmacht bij de
Raad van Ministers.
1955:
● Akkoorden van Parijs → BRD trad toe tot de WEU en de NAVO.
● Resolutie van Messina → leidde tot oprichting EEG en Euratom.
1957: Verdragen van Rome → oprichting Europese Economische Gemeenschap (EEG) en
Euratom.
1973: toetreding VK, Denemarken en Ierland tot EEG.
1981: toetreding Griekenland tot EEG.
1986:
● Toetreding Spanje en Portugal tot EEG.
● Europese Akte (aanvulling op het EEG-Verdrag).
1989:
● Val Berlijnse Muur.
● Europese Politieke Unie (EPU) → gericht op versterking van democratische
legitimiteit van Europese besluitvorming.
1991: Verdrag van Maastricht → institutionele structuren worden gemoderniseerd →
Europese Unie (EU) opgericht. 3 pijlers:
1. EEG, Euratom, EGKS samengevoegd tot Europese Gemeenschap (EG).
2. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid.
3. Justitie en Binnenlandse Zaken.
1992: Economische en Monetaire Unie (EMU) → Europees monetair beleid moet gevoerd
worden door een Europese Centrale Bank (ECB).
1993: Criteria van Kopenhagen → kandidaat-lidstaten moeten hieraan voldoen om toe te
treden.
, 1995: toetreding Zweden, Finland en Oostenrijk → EU-15.
1997: Verdrag van Amsterdam → vereenvoudiging en verbreding van de
medebeslissingsprocedure.
2000: Verdrag van Nice → faciliteren van grote uitbreiding.
2002: invoering euro in 11 lidstaten.
2004:
● Toetreding Estland, Letland, Litouwen, Tsjechië, Hongarije, Polen, Slowakije,
Slovenië, Malta en Cyprus → EU-25.
● Verdrag tot vaststelling van een Grondwet voor Europa → Europese Grondwet.
2005: Europese Grondwet afgebroken door referenda in Nederland en Frankrijk.
2007:
● Toetreding Bulgarije en Roemenië → EU-27.
● Verdrag van Lissabon → Hervormingsverdrag. Subsidiariteitsbeginsel krijgt
prominente plaats (stelt dat beslissingen genomen worden op een zo laag mogelijk
niveau, zo dicht mogelijk bij de burger).
2013: toetreding Kroatië → EU-28.
2020: VK verlaat EU na referendum in 2016 (Brexit).
Art. 288 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) soorten
besluiten:
● Verordening: algemene strekking → rechtstreeks toepasbaar in elke lidstaat. Direct
van kracht.
● Richtlijn: verbindend ten aanzien van het te bereiken resultaat → lidstaten kiezen
vorm en middelen. Omzetting in nationale wet.
● Besluit: verbindend in alle onderdelen tot wie het is gericht.
● Aanbevelingen en adviezen: niet verbindend.
Besluitvorming:
● Fase 1: beleidsvoorbereiding. Commissie stelt expertgroep in. Commissie heeft recht
van initiatief.
● Fase 2: formele besluitvorming. Gewone of bijzondere wetgevingsprocedure in de
Raad.
● Fase 3: uitvoering van beleid. Nadat een Europese wet is aangenomen, moeten er
aanvullende wetten genomen worden zodat de wet uitvoerbaar wordt.
Gewone wetgevingsprocedure (vroeger codecisieprocedure of
medebeslissingsprocedure): Commissie is de enige die een formeel voorstel mag doen.
Voorstel gaat naar Parlement en Raad (in 2 rondes: lezingen).
