lOMoAR cPSD|11107141
LOGISTIEK EN TRANSPORT
Inleiding
- Aandeel wegvervoer is veel groter dan de rest
- 5.799.000 personenauto’s en 887.000 vrachtwagens in België ingeschreven
- Meer dan 24 miljoen passagiers op Brussels Airport (2020)
- Meer dan 278 miljoen ton goederen via Haven Antwerpen (2020)
- Maar ook negatieve punten van transport en mobiliteit: file, hoge uitstoot en ongelukken, dit
zijn de externe effecten die zorgen voor externe kosten
- Je draagt hier niet direct de gevolgen van o Je betaalt niet voor de files die je veroorzaakt
maar de maatschappij draagt hier wel de gevolgen van Uitgangspunten van de cursus:
- 25% van alle uitstoot door transport²
- Afgeleid karakter van de vraag naar vervoer
- Van sectoranalyse naar productiefactor
- Toegevoegde waarde – activiteiten
- Ruimtelijke heterogeniteit
- Het belang van ‘transportbedrijfseconomie’
- Onderscheid tussen ‘producent’ en ‘gebruiker’
Goederen in tonkilometer
LES 1: Logistieke kosten
Inleiding
- Transportbeslissingen vanuit de invalshoek van de gebruiker o Transport zelf doen (zelf
beetje producent worden) o Transport laten uitbesteden
- Breder perspectief: transport is slechts een middel, ingeschakeld in een groter geheel
- “Business Logistics” (bedrijfslogistiek)
- Beperking van logistiek tot een kader waarbinnen transportbeslissingen worden besproken
Zoals in de inleiding gezien kunnen we transport benaderen vanuit twee perspectieven:
Gebruiker van transport
- Logistieke kosten
- Transportbeslissingen vanuit een logistiek oogpunt
- Transport is niet het hoofddoel van het bedrijf, maar het bedrijf heeft transport wel nodig als
schakel in het proces om het hoofddoel te kunnen uitvoeren o Vb. Bol.com: laat pakketjes
brengen via TNT Aanbieder van transport (producent)
- Kostenberekeningen (les 6)
- Wachttijd (les 7)
- Ritplanning (les 8)
- Prijszetting (les 9)
- Investeren in voertuigen (les 10)
- Hoofddoel van het bedrijf is het transporteren van goederen/personen.
o Winst maximaliseren o Vb. TNT, FedEx, rederij
1
Downloaded by Jef Vermeulen
()
, lOMoAR cPSD|11107141
In dit hoofdstuk bekijken we de problematiek van de gebruiker.
De gebruiker van transport heeft twee opties:
- Transport zelf uitvoeren: de gebruiker wordt geconfronteerd met dezelfde problematiek als
de leveranciers.
- Transport laten uitvoeren door een transportbedrijf: de gebruiker betaalt een prijs voor het
transport, en reduceert hiermee het aantal problemen waarmee hij geconfronteerd wordt
Het grote verschil tussen gebruiker en leverancier is dat de gebruiker transport bekijkt in een breder
perspectief. Transport is slechts een middel dat ingeschakeld wordt in een groter geheel (de
volledige keten van grondstof naar product: transport is daar slechts een deel van). Het concept
“Bedrijfslogistiek”
- Definitie: “de beweging, opslag en gerelateerde activiteiten tussen oorsprong van
grondstoffen en plaats van consumptie” o Beweging = transport van A naar B. ongeacht het
aantal kilometers (kan ook binnen één haventerminal: vb. verplaatsen van containers van de
plaats waar ze zijn gelost naar de opslag)
o Opslag (vb. Olie in grote schepen aanvoeren ook voldoende opslagcapaciteit
hebben aan wal): opslag w beïnvloed door transport en omgekeerd. Opslag van lege
containers in de haven: komt door onevenwichtigheden in het transport: meer
transport van Azië naar Europa dan omgekeerd. We houden dus containers over die
geen bestemming meer hebben. Er zijn dan bedrijven die zich bezighouden met de
herpositionering van deze containers om dat onevenwicht op te lossen. o
Gerelateerde activiteiten = o.a. het behandelen van goederen
(laden en lossen), alle andere toegevoegde waarde activiteiten (vb. T-shirts vanuit
Azië zonder label worden hier gelabeld vooraleer ze naar distributiecentra gaan elders
in Europa). o Grondstoffen niet in zuivere zin, kan ook half afgewerkte producten zijn
als basis voor andere producten.
- Keten van activiteiten:
o Levering van grondstoffen (materials management)
Grondstoffen komen steeds van verder buiten Europa (vb. Vroeger werden
steenkool vanuit Europa geïmporteerd, vandaag vanuit Brazilië – zelfde voor import
van ijzerertsen etc.) o Activiteiten binnen bedrijf: waarde toevoegen door arbeid, …
o Distributie naar klanten (physical distribution)
- Geïntegreerde benadering o Het gaat om meer dan enkel het transport alleen. Wanneer we
een transportbeslissing nemen, dan heeft dit immers niet enkel een effect op de
transportkosten, maar ook op verschillende andere kosten. We hanteren daarom een “totaal
kostenconcept”. Altijd als 1 geheel
- Voorbeeld: de keuze van transportmodi
- Trade-offs! Wat brengt het op >< wat kost het
Het concept “totale kosten”
Bij het nemen van logistieke beslissingen houden we rekening met de totale logistieke kosten. Deze
omvatten:
- Transportkosten: vrachtwagens, chauffeur, …
- Behandelingskosten: als bv. een schip gelost moet worden
2
Downloaded by Jef Vermeulen ()
, lOMoAR cPSD|11107141
- Voorraadkosten: kunnen zeer belangrijk zijn en hoog oplopen, afhankelijk van de waarde van
de goederensoort weinig of veel voorraad aanhouden vb. weinig computers want snel
verouderd
- Stockbreuk of kosten van voorraadtekort: wat kost het je als je uit voorraad bent? Bv. kan
leiden tot klantenverlies afhankelijk van het soort goed (vb. brood of auto)
- Order processing kosten: kosten die je hebt om een bestelling te plaatsen
- Verpakkingskosten: bv. Ikea gebruikt verpakking als onderdeel van goederen
- Administratie kosten (proberen elimineren)
- Opstartkosten
- Kosten i.v.m. klantenservice: afhankelijk van het product, vb. kool vs. kleding
- Locatie: direct in de haven of ergens anders waar de huur van gebouwen goedkoper is?
1. TRANSPORTKOSTEN
Zijn afhankelijk van de keuze die de gebruiker maakt:
- 1) Transportbedrijf inhuren:
o Prijs betalen die de transportoperator aan ons vraagt, kan onderhandelt worden
o Prijzen zijn meestal vrij ondoorzichtig: altijd prijsonderhandelingen mogelijk. Lange
termijn contracten goedkoper dan eenmalig vervoer (zekerheidsprincipe)
- 2) Eigen vervoer o Tijd- en afstandkosten (vaste en variabele component)
Tijdkosten
• Afhankelijk van de tijd
• Voorbeeld: personeel moet je per uur/dag betalen als levering met
vrachtwagen 3 uur duurt moet je 3 uur loon betalen voor de
chauffeur
• Vast of variabele component (vb. vast aantal uren rijden voor
chauffeur, bij extra werk zal hij meer uren kunnen doen en uitbetaald
krijgen.) Afstandkost:
• Afhankelijk van aantal kilometers
• Vb. benzine voor vrachtwagen, hoe meer je rijdt hoe meer benzine je
nodig hebt
- Schaalvoordelen niet steeds maximaal geëxploiteerd, omwille van andere logistieke
kosten o Er zijn schaalvoordelen als de gemiddelde kosten dalen voor een stijgende
hoeveelheid
o Voor de transportkosten is dit het geval als we meer goederen in één transport
kunnen vervoeren. Vanuit het standpunt van de transportkosten willen we dus
steeds zoveel mogelijk ineens vervoeren
o Toch kunnen schaalvoordelen niet ten volle geëxploiteerd worden, aangezien andere
kosten (en zo de totale logistieke kost) stijgen naarmate we meer goederen in een
transport steken.
- Traag of snel vervoer? Belang van de factor tijd o Traag het goedkoopst vb.
balpennen
o snel transport: hogere transportkosten. Voorbeeld: fruit (beperkte houdbaarheid),
bloemen (snelle verwelking), bepaalde noodzakelijke onderdelen, voetbal T-shirts op
het moment dat een bepaalde ploeg heeft gewonnen (meer mensen willen die dan
kopen)
3
Downloaded by Jef Vermeulen
()
, lOMoAR cPSD|11107141
Vanuit het standpunt van de transportkosten kiezen we dus voor traag transport.
Net zoals bij de schaalvoordelen zien we dat dit in realiteit niet altijd mogelijk is. Denk maar aan het
transport van bloemen. Indien we deze per schip zouden transporteren zijn ze verwelkt bij aankomst
en niet langer nuttig. Snel en duur luchtvervoer voor bloemen is dus noodzakelijk.
2. GOEDERENBEHANDELINGSKOSTEN
o In eigen beheer of door derden
o Transportbeslissingen beïnvloeden behandelingskosten
Lossen op binnenschip versus vrachtwagen
Deel hinterlandvervoer via spoor/binnenschip versus vrachtwagen
Vb. afladen van een container naar een binnenschip is duurder dan naar een
vrachtwagen. De keuze om het vervoer op het hinterland per binnenschip te
doen heeft dus een effect op de handlingkosten o Cf.
luchtvaartmaatschappijen: zouden jullie hogesnelheidstrein gebruiken voor
transport in het hinterland? neen, want dat brengt meer
behandelingskosten met zich mee. Als we van vliegtuig naar vrachtwagen
gaan zijn er geen behandelingskosten meer onderweg, wanneer we zouden
overladen op trein is er een extra schakel die ons geld kost. o In sommige
gevallen zelfs verwaarloosbaar, vb. flat rate = vaste kost per ton, ongeacht de
hoeveelheid o Belang van de goederencategorie!
Voorbeeld: grind kan gewoon gestort worden, containers verplaatsen heeft
kost per verplaatsing
3. VOORRAADKOSTEN
o Trade-off tussen voorraad- en transportkosten: sleutelelement in belangrijke trends
(bv JIT, nulvoorraden,…)
JIT – Just in time: zo laag mogelijke voorraad, aanleveren wanneer productie
het nodig heeft
Nulvoorraden: geen voorraden o Transport kan voorraden creëren
(cyclische voorraad)
Er komt een bestelling aan, we verbruiken die, nieuwe bestelling komt aan,
weer verbruiken…
Tussen het moment dat de goederen geleverd worden en het moment dat de
goederen verkocht worden bestaat er een voorraad (levering in bulk,
verkoop per stuk), wat een voorraadcyclus creëert o Beschermen tegen
tijdsfactor transport (veiligheidsvoorraad): grootte hangt af van het risico dat
je wil op een stockbreuk, als je dat niet erg vindt om te zeggen sorry ik kan
niet leveren, dan weinig
veiligheidsvoorraad aanleggen en andersom
o Goederen in transit (voorraad tijdens vervoer)
Goederenbehandeling vb. bananen behandelen tijdens vervoer
Speculatie: prijs van olie kan stijgen dus we kunnen een dag langer op zee
blijven waardoor we olie kunnen verkopen aan een hogere prijs (verwachte
prijsstijging moet hoger zijn dan kost van extra dag op zee) o Kosten
gekoppeld aan voorraden (zie volgende slides) Holding kost heel belangrijk
Interestkost
4
Downloaded by Jef Vermeulen ()
LOGISTIEK EN TRANSPORT
Inleiding
- Aandeel wegvervoer is veel groter dan de rest
- 5.799.000 personenauto’s en 887.000 vrachtwagens in België ingeschreven
- Meer dan 24 miljoen passagiers op Brussels Airport (2020)
- Meer dan 278 miljoen ton goederen via Haven Antwerpen (2020)
- Maar ook negatieve punten van transport en mobiliteit: file, hoge uitstoot en ongelukken, dit
zijn de externe effecten die zorgen voor externe kosten
- Je draagt hier niet direct de gevolgen van o Je betaalt niet voor de files die je veroorzaakt
maar de maatschappij draagt hier wel de gevolgen van Uitgangspunten van de cursus:
- 25% van alle uitstoot door transport²
- Afgeleid karakter van de vraag naar vervoer
- Van sectoranalyse naar productiefactor
- Toegevoegde waarde – activiteiten
- Ruimtelijke heterogeniteit
- Het belang van ‘transportbedrijfseconomie’
- Onderscheid tussen ‘producent’ en ‘gebruiker’
Goederen in tonkilometer
LES 1: Logistieke kosten
Inleiding
- Transportbeslissingen vanuit de invalshoek van de gebruiker o Transport zelf doen (zelf
beetje producent worden) o Transport laten uitbesteden
- Breder perspectief: transport is slechts een middel, ingeschakeld in een groter geheel
- “Business Logistics” (bedrijfslogistiek)
- Beperking van logistiek tot een kader waarbinnen transportbeslissingen worden besproken
Zoals in de inleiding gezien kunnen we transport benaderen vanuit twee perspectieven:
Gebruiker van transport
- Logistieke kosten
- Transportbeslissingen vanuit een logistiek oogpunt
- Transport is niet het hoofddoel van het bedrijf, maar het bedrijf heeft transport wel nodig als
schakel in het proces om het hoofddoel te kunnen uitvoeren o Vb. Bol.com: laat pakketjes
brengen via TNT Aanbieder van transport (producent)
- Kostenberekeningen (les 6)
- Wachttijd (les 7)
- Ritplanning (les 8)
- Prijszetting (les 9)
- Investeren in voertuigen (les 10)
- Hoofddoel van het bedrijf is het transporteren van goederen/personen.
o Winst maximaliseren o Vb. TNT, FedEx, rederij
1
Downloaded by Jef Vermeulen
()
, lOMoAR cPSD|11107141
In dit hoofdstuk bekijken we de problematiek van de gebruiker.
De gebruiker van transport heeft twee opties:
- Transport zelf uitvoeren: de gebruiker wordt geconfronteerd met dezelfde problematiek als
de leveranciers.
- Transport laten uitvoeren door een transportbedrijf: de gebruiker betaalt een prijs voor het
transport, en reduceert hiermee het aantal problemen waarmee hij geconfronteerd wordt
Het grote verschil tussen gebruiker en leverancier is dat de gebruiker transport bekijkt in een breder
perspectief. Transport is slechts een middel dat ingeschakeld wordt in een groter geheel (de
volledige keten van grondstof naar product: transport is daar slechts een deel van). Het concept
“Bedrijfslogistiek”
- Definitie: “de beweging, opslag en gerelateerde activiteiten tussen oorsprong van
grondstoffen en plaats van consumptie” o Beweging = transport van A naar B. ongeacht het
aantal kilometers (kan ook binnen één haventerminal: vb. verplaatsen van containers van de
plaats waar ze zijn gelost naar de opslag)
o Opslag (vb. Olie in grote schepen aanvoeren ook voldoende opslagcapaciteit
hebben aan wal): opslag w beïnvloed door transport en omgekeerd. Opslag van lege
containers in de haven: komt door onevenwichtigheden in het transport: meer
transport van Azië naar Europa dan omgekeerd. We houden dus containers over die
geen bestemming meer hebben. Er zijn dan bedrijven die zich bezighouden met de
herpositionering van deze containers om dat onevenwicht op te lossen. o
Gerelateerde activiteiten = o.a. het behandelen van goederen
(laden en lossen), alle andere toegevoegde waarde activiteiten (vb. T-shirts vanuit
Azië zonder label worden hier gelabeld vooraleer ze naar distributiecentra gaan elders
in Europa). o Grondstoffen niet in zuivere zin, kan ook half afgewerkte producten zijn
als basis voor andere producten.
- Keten van activiteiten:
o Levering van grondstoffen (materials management)
Grondstoffen komen steeds van verder buiten Europa (vb. Vroeger werden
steenkool vanuit Europa geïmporteerd, vandaag vanuit Brazilië – zelfde voor import
van ijzerertsen etc.) o Activiteiten binnen bedrijf: waarde toevoegen door arbeid, …
o Distributie naar klanten (physical distribution)
- Geïntegreerde benadering o Het gaat om meer dan enkel het transport alleen. Wanneer we
een transportbeslissing nemen, dan heeft dit immers niet enkel een effect op de
transportkosten, maar ook op verschillende andere kosten. We hanteren daarom een “totaal
kostenconcept”. Altijd als 1 geheel
- Voorbeeld: de keuze van transportmodi
- Trade-offs! Wat brengt het op >< wat kost het
Het concept “totale kosten”
Bij het nemen van logistieke beslissingen houden we rekening met de totale logistieke kosten. Deze
omvatten:
- Transportkosten: vrachtwagens, chauffeur, …
- Behandelingskosten: als bv. een schip gelost moet worden
2
Downloaded by Jef Vermeulen ()
, lOMoAR cPSD|11107141
- Voorraadkosten: kunnen zeer belangrijk zijn en hoog oplopen, afhankelijk van de waarde van
de goederensoort weinig of veel voorraad aanhouden vb. weinig computers want snel
verouderd
- Stockbreuk of kosten van voorraadtekort: wat kost het je als je uit voorraad bent? Bv. kan
leiden tot klantenverlies afhankelijk van het soort goed (vb. brood of auto)
- Order processing kosten: kosten die je hebt om een bestelling te plaatsen
- Verpakkingskosten: bv. Ikea gebruikt verpakking als onderdeel van goederen
- Administratie kosten (proberen elimineren)
- Opstartkosten
- Kosten i.v.m. klantenservice: afhankelijk van het product, vb. kool vs. kleding
- Locatie: direct in de haven of ergens anders waar de huur van gebouwen goedkoper is?
1. TRANSPORTKOSTEN
Zijn afhankelijk van de keuze die de gebruiker maakt:
- 1) Transportbedrijf inhuren:
o Prijs betalen die de transportoperator aan ons vraagt, kan onderhandelt worden
o Prijzen zijn meestal vrij ondoorzichtig: altijd prijsonderhandelingen mogelijk. Lange
termijn contracten goedkoper dan eenmalig vervoer (zekerheidsprincipe)
- 2) Eigen vervoer o Tijd- en afstandkosten (vaste en variabele component)
Tijdkosten
• Afhankelijk van de tijd
• Voorbeeld: personeel moet je per uur/dag betalen als levering met
vrachtwagen 3 uur duurt moet je 3 uur loon betalen voor de
chauffeur
• Vast of variabele component (vb. vast aantal uren rijden voor
chauffeur, bij extra werk zal hij meer uren kunnen doen en uitbetaald
krijgen.) Afstandkost:
• Afhankelijk van aantal kilometers
• Vb. benzine voor vrachtwagen, hoe meer je rijdt hoe meer benzine je
nodig hebt
- Schaalvoordelen niet steeds maximaal geëxploiteerd, omwille van andere logistieke
kosten o Er zijn schaalvoordelen als de gemiddelde kosten dalen voor een stijgende
hoeveelheid
o Voor de transportkosten is dit het geval als we meer goederen in één transport
kunnen vervoeren. Vanuit het standpunt van de transportkosten willen we dus
steeds zoveel mogelijk ineens vervoeren
o Toch kunnen schaalvoordelen niet ten volle geëxploiteerd worden, aangezien andere
kosten (en zo de totale logistieke kost) stijgen naarmate we meer goederen in een
transport steken.
- Traag of snel vervoer? Belang van de factor tijd o Traag het goedkoopst vb.
balpennen
o snel transport: hogere transportkosten. Voorbeeld: fruit (beperkte houdbaarheid),
bloemen (snelle verwelking), bepaalde noodzakelijke onderdelen, voetbal T-shirts op
het moment dat een bepaalde ploeg heeft gewonnen (meer mensen willen die dan
kopen)
3
Downloaded by Jef Vermeulen
()
, lOMoAR cPSD|11107141
Vanuit het standpunt van de transportkosten kiezen we dus voor traag transport.
Net zoals bij de schaalvoordelen zien we dat dit in realiteit niet altijd mogelijk is. Denk maar aan het
transport van bloemen. Indien we deze per schip zouden transporteren zijn ze verwelkt bij aankomst
en niet langer nuttig. Snel en duur luchtvervoer voor bloemen is dus noodzakelijk.
2. GOEDERENBEHANDELINGSKOSTEN
o In eigen beheer of door derden
o Transportbeslissingen beïnvloeden behandelingskosten
Lossen op binnenschip versus vrachtwagen
Deel hinterlandvervoer via spoor/binnenschip versus vrachtwagen
Vb. afladen van een container naar een binnenschip is duurder dan naar een
vrachtwagen. De keuze om het vervoer op het hinterland per binnenschip te
doen heeft dus een effect op de handlingkosten o Cf.
luchtvaartmaatschappijen: zouden jullie hogesnelheidstrein gebruiken voor
transport in het hinterland? neen, want dat brengt meer
behandelingskosten met zich mee. Als we van vliegtuig naar vrachtwagen
gaan zijn er geen behandelingskosten meer onderweg, wanneer we zouden
overladen op trein is er een extra schakel die ons geld kost. o In sommige
gevallen zelfs verwaarloosbaar, vb. flat rate = vaste kost per ton, ongeacht de
hoeveelheid o Belang van de goederencategorie!
Voorbeeld: grind kan gewoon gestort worden, containers verplaatsen heeft
kost per verplaatsing
3. VOORRAADKOSTEN
o Trade-off tussen voorraad- en transportkosten: sleutelelement in belangrijke trends
(bv JIT, nulvoorraden,…)
JIT – Just in time: zo laag mogelijke voorraad, aanleveren wanneer productie
het nodig heeft
Nulvoorraden: geen voorraden o Transport kan voorraden creëren
(cyclische voorraad)
Er komt een bestelling aan, we verbruiken die, nieuwe bestelling komt aan,
weer verbruiken…
Tussen het moment dat de goederen geleverd worden en het moment dat de
goederen verkocht worden bestaat er een voorraad (levering in bulk,
verkoop per stuk), wat een voorraadcyclus creëert o Beschermen tegen
tijdsfactor transport (veiligheidsvoorraad): grootte hangt af van het risico dat
je wil op een stockbreuk, als je dat niet erg vindt om te zeggen sorry ik kan
niet leveren, dan weinig
veiligheidsvoorraad aanleggen en andersom
o Goederen in transit (voorraad tijdens vervoer)
Goederenbehandeling vb. bananen behandelen tijdens vervoer
Speculatie: prijs van olie kan stijgen dus we kunnen een dag langer op zee
blijven waardoor we olie kunnen verkopen aan een hogere prijs (verwachte
prijsstijging moet hoger zijn dan kost van extra dag op zee) o Kosten
gekoppeld aan voorraden (zie volgende slides) Holding kost heel belangrijk
Interestkost
4
Downloaded by Jef Vermeulen ()
