Fleurvannueten
Gedrag en Maatschappij UA
Samenvattingen en oefenvragen kopen en verkopen of schakel de
hulp in van tutoren die je ondersteunen met je studie.
Gedownload door: lalalala -
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
,Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
Samenvatting: Gedrag en Maatschappij
INLEIDING
De toekomst is geen wit blad, maar is pad afhankelijk → moeten voort met wat we vandaag hebben.
Op dit moment hebben we weinig om trots op te zijn. Bosbranden, overstromingen.. zijn toe te wijden
aan menselijk gedrag. Menselijke impact: klimaatverandering & verlies aan biodiversiteit al jaren bezig
en neemt laatste 100 jaar steeds feller toe door ontbossing, co2 uitstoot van fabrieken… Verlies aan
biodiversiteit voedt uitbraak van invasieve soorten. Geen toeval dat dat er vb. sprinkhaanplagen zijn
of dat coronavirus zich zo snel verspreid omdat we zo dicht op elkaar wonen.
The red queen strategy
The red queen strategy = an evolutionary hypothesis which proposes that organisms must constantly
adapt, evolve, and proliferate not merely to gain reproductive advantage, but also simply to survive
while pitted against ever-evolving
• Benaming afkomstig van Alice in Wonderland
• Voorbeeld: soorten evolueren: prooien ontwikkelen steeds nieuwe strategieën om zich te
beschermen tegen roofdieren, waarop roofdieren weer nieuwe aanvalstechnieken verzinnen
Vooruitgang heeft een prijskaartje
“Als kennis problemen kan veroorzaken is het niet door onwetendheid dat we ze oplossen.”
- Isaac Asimov
• De wetenschap doet sneller kennis op dan de maatschappij wijsheid opdoet
• Red queen strategie toepassen: sneller verandering, voor een klimaatverandering,
ziektekiem… ons teniet doet
• Industriële revolutie zorgde voor veel vooruitgang, maar keert zich nu tegen ons
Pandemie veroorzaakt sociaal dilemma
Sociaal dilemma = dilemma tussen persoonlijk voordeel en collectief belang. Wanneer teveel
mensen uit eigenbelang handelen, verliest iedereen
• Eigen voordeel en gemeenschappelijke welvaart kunnen nooit samen gerealiseerd worden
• Voorbeeld: Carpooling, als iedereen zou carpoolen is het probleem van files en co2 uitstoot
opgelost, maar te veel mensen kiezen voor eigen belang, comfort om zich zelf te verplaatsen
Democratie = sociaal dilemma
• Voorschriften en wetten komen tot stand via vertegenwoordiging van de maatschappij
• Wanneer onvoldoende mensen deelnemen aan publiek debat (via stemrecht), riskeren de
voordelen van de democratie ondermijnd te worden door machtsmisbruik van enkelen
• Democratische maatschappij kan niet bestaan zonder burgerzin
❖ Deelnemen aan publiek debat vraagt fact checking (= nagaan of beweringen van bv.
politici waarheidsgetrouw zijn)
1
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
,Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
DEEL 1: INLEIDING TOT DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN
H1. Homo sapiens: een veelzijdig studieonderwerp
1.1 Homo Sapiens: een bijzonder paradox
• Enorme capaciteit om te kunnen samenwerken, we kiezen zelf met wie en voor hoelang
• Hebben als geen ander de kracht om anderen zomaar uit te schakelen
• Wereld aanpassen naar eigen zin, zo enorme ecologische voetafdruk achterlaten
Wie is de Homo Sapiens?
• Paradoxaal (= schijnbaar tegenstrijdig)
• Onevenaarbaar succes in biomassa, flexibiliteit, creativiteit, maar ook een neiging tot geweld,
destructie…
• Grote ecologische voetafdruk
Homo economicus = strategische, berekende mens bij wie eigenbelang primeert en die leeft volgens
rationele principes
Homo sociologicus/ homo universalis = mens met normbesef en sociale behoeften die samen de
basis vormende voor een maatschappijgerichte wereld
→ evenwicht vinden tussen onze rede (als in Homo economicus) en sociale ingesteldheid (als in
Homo sociologicus) is ongetwijfeld een noodzakelijk deel van wie we zijn
1.2 Het ontstaan van wetenschappelijke psychologie
“Wie zijn we en waar komen we vandaan?”
1.2.1 Het rationalisme en empirisme
• Rationalisme = theorievorming
❖ Kan ver van de waarheid liggen als ze niet onderbouwd is met empirische gegevens
• Empirie = dataverzameling
❖ Berg data is weinig waard zonder overkoepelende theorie
Data en theorie zijn beide nodig om tot een evenwichtige wetenschappelijke verklaring te komen
→ Renaissance filosofen bouwden een brug tussen rationalisme en empirie
Gedragswetenschappen = huwelijk tussen rationalisme en empirie, men gaat data gebruiken om een
theoretisch kader rond te bouwen
2
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
, Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
1.2.2 Het structuralisme van Wilhelm Wundt
Structuralisme <-> Functionalisme
• Experimentele analyse van de onderdelen van het bewustzijn
• Heel experimenteel gericht
• Systematische, objectieve observaties van bewuste ervaringen
• Hield zich vooral bezig met de studie van de waarneming (perceptie), de gewaarwording
(sensatie) en de zintuigen die de gewaarwording mogelijk maken
1.2.3 Het functionalisme van William James
Structuralisme <-> Functionalisme
• Onderzoekt de functie van het bewustzijn in zijn geheel
❖ The stream of consciousness = het bewustzijn vloeit
• Niet de inhoud van bewustzijn bestuderen, maar wél de processen achterhalen die
bewustzijn mogelijk maken
• “Wat doet bewustzijn voor mensen en waarom doet het dat?”
• Functionalisme kent een invloed van Darwinisme
❖ Darwin ontwikkelde de theorie dat natuurlijke selectie de bron van dier- of
plantsoortvorming is. Uitgangspunt: erfelijk bepaalde karakteristieken die
overlevingswaarde hebben, bieden meer kans om tot de volgende generatie
geselecteerd te worden
❖ Het bewustzijn is daarom een karakteristiek met overlevingswaarde waardoor ze van
generatie op generatie blijft bestaan
1.2.4 Het behaviorisme van (John Watson) en Burrhus Skinner
• Bestudeert enkel het observeerbare gedrag
• Alles is aangeleerd, vrije wil is een illusie
• Kunnen hoogstwaarschijnlijk over menselijk gedrag leren door dieren te bestuderen
❖ Graad van bewustzijn van dieren is betwistbaar, maar hun observeerbare gedrag niet
• Skinner: organisme zal bepaalde gedragstendens behouden en vermeerderen als het
positieve gevolgen heeft en verminderen als het negatieve gevolgen heeft
❖ ‘Gedrag is geen gevolg van bewuste keuzes die we maken, maar wordt bepaald door
responsen op prikkels in de buitenwereld’
1.2.5 Sigmund Freud en de psychoanalyse
• Bestudeert de onbewuste drijfveren van het gedrag
• Onbewuste = gedachten, herinneringen, diepste verlangens die we niet bewust ervaren,
maar toch een grote invloed hebben op ons gedrag
• Veel van zijn theorieën houden vandaag geen stand omdat ze niet empirisch onderbouwd
zijn, je kan ze niet ontkennen en dat is niet hoe het in de wetenschap werkt
3
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
Gedrag en Maatschappij UA
Samenvattingen en oefenvragen kopen en verkopen of schakel de
hulp in van tutoren die je ondersteunen met je studie.
Gedownload door: lalalala -
Dit document is auteursrechtelijk beschermd, het verspreiden van dit document is strafbaar.
,Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
Samenvatting: Gedrag en Maatschappij
INLEIDING
De toekomst is geen wit blad, maar is pad afhankelijk → moeten voort met wat we vandaag hebben.
Op dit moment hebben we weinig om trots op te zijn. Bosbranden, overstromingen.. zijn toe te wijden
aan menselijk gedrag. Menselijke impact: klimaatverandering & verlies aan biodiversiteit al jaren bezig
en neemt laatste 100 jaar steeds feller toe door ontbossing, co2 uitstoot van fabrieken… Verlies aan
biodiversiteit voedt uitbraak van invasieve soorten. Geen toeval dat dat er vb. sprinkhaanplagen zijn
of dat coronavirus zich zo snel verspreid omdat we zo dicht op elkaar wonen.
The red queen strategy
The red queen strategy = an evolutionary hypothesis which proposes that organisms must constantly
adapt, evolve, and proliferate not merely to gain reproductive advantage, but also simply to survive
while pitted against ever-evolving
• Benaming afkomstig van Alice in Wonderland
• Voorbeeld: soorten evolueren: prooien ontwikkelen steeds nieuwe strategieën om zich te
beschermen tegen roofdieren, waarop roofdieren weer nieuwe aanvalstechnieken verzinnen
Vooruitgang heeft een prijskaartje
“Als kennis problemen kan veroorzaken is het niet door onwetendheid dat we ze oplossen.”
- Isaac Asimov
• De wetenschap doet sneller kennis op dan de maatschappij wijsheid opdoet
• Red queen strategie toepassen: sneller verandering, voor een klimaatverandering,
ziektekiem… ons teniet doet
• Industriële revolutie zorgde voor veel vooruitgang, maar keert zich nu tegen ons
Pandemie veroorzaakt sociaal dilemma
Sociaal dilemma = dilemma tussen persoonlijk voordeel en collectief belang. Wanneer teveel
mensen uit eigenbelang handelen, verliest iedereen
• Eigen voordeel en gemeenschappelijke welvaart kunnen nooit samen gerealiseerd worden
• Voorbeeld: Carpooling, als iedereen zou carpoolen is het probleem van files en co2 uitstoot
opgelost, maar te veel mensen kiezen voor eigen belang, comfort om zich zelf te verplaatsen
Democratie = sociaal dilemma
• Voorschriften en wetten komen tot stand via vertegenwoordiging van de maatschappij
• Wanneer onvoldoende mensen deelnemen aan publiek debat (via stemrecht), riskeren de
voordelen van de democratie ondermijnd te worden door machtsmisbruik van enkelen
• Democratische maatschappij kan niet bestaan zonder burgerzin
❖ Deelnemen aan publiek debat vraagt fact checking (= nagaan of beweringen van bv.
politici waarheidsgetrouw zijn)
1
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
,Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
DEEL 1: INLEIDING TOT DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN
H1. Homo sapiens: een veelzijdig studieonderwerp
1.1 Homo Sapiens: een bijzonder paradox
• Enorme capaciteit om te kunnen samenwerken, we kiezen zelf met wie en voor hoelang
• Hebben als geen ander de kracht om anderen zomaar uit te schakelen
• Wereld aanpassen naar eigen zin, zo enorme ecologische voetafdruk achterlaten
Wie is de Homo Sapiens?
• Paradoxaal (= schijnbaar tegenstrijdig)
• Onevenaarbaar succes in biomassa, flexibiliteit, creativiteit, maar ook een neiging tot geweld,
destructie…
• Grote ecologische voetafdruk
Homo economicus = strategische, berekende mens bij wie eigenbelang primeert en die leeft volgens
rationele principes
Homo sociologicus/ homo universalis = mens met normbesef en sociale behoeften die samen de
basis vormende voor een maatschappijgerichte wereld
→ evenwicht vinden tussen onze rede (als in Homo economicus) en sociale ingesteldheid (als in
Homo sociologicus) is ongetwijfeld een noodzakelijk deel van wie we zijn
1.2 Het ontstaan van wetenschappelijke psychologie
“Wie zijn we en waar komen we vandaan?”
1.2.1 Het rationalisme en empirisme
• Rationalisme = theorievorming
❖ Kan ver van de waarheid liggen als ze niet onderbouwd is met empirische gegevens
• Empirie = dataverzameling
❖ Berg data is weinig waard zonder overkoepelende theorie
Data en theorie zijn beide nodig om tot een evenwichtige wetenschappelijke verklaring te komen
→ Renaissance filosofen bouwden een brug tussen rationalisme en empirie
Gedragswetenschappen = huwelijk tussen rationalisme en empirie, men gaat data gebruiken om een
theoretisch kader rond te bouwen
2
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
, Fleur Van Nueten Gedrag en Maatschappij UA: MOM
1.2.2 Het structuralisme van Wilhelm Wundt
Structuralisme <-> Functionalisme
• Experimentele analyse van de onderdelen van het bewustzijn
• Heel experimenteel gericht
• Systematische, objectieve observaties van bewuste ervaringen
• Hield zich vooral bezig met de studie van de waarneming (perceptie), de gewaarwording
(sensatie) en de zintuigen die de gewaarwording mogelijk maken
1.2.3 Het functionalisme van William James
Structuralisme <-> Functionalisme
• Onderzoekt de functie van het bewustzijn in zijn geheel
❖ The stream of consciousness = het bewustzijn vloeit
• Niet de inhoud van bewustzijn bestuderen, maar wél de processen achterhalen die
bewustzijn mogelijk maken
• “Wat doet bewustzijn voor mensen en waarom doet het dat?”
• Functionalisme kent een invloed van Darwinisme
❖ Darwin ontwikkelde de theorie dat natuurlijke selectie de bron van dier- of
plantsoortvorming is. Uitgangspunt: erfelijk bepaalde karakteristieken die
overlevingswaarde hebben, bieden meer kans om tot de volgende generatie
geselecteerd te worden
❖ Het bewustzijn is daarom een karakteristiek met overlevingswaarde waardoor ze van
generatie op generatie blijft bestaan
1.2.4 Het behaviorisme van (John Watson) en Burrhus Skinner
• Bestudeert enkel het observeerbare gedrag
• Alles is aangeleerd, vrije wil is een illusie
• Kunnen hoogstwaarschijnlijk over menselijk gedrag leren door dieren te bestuderen
❖ Graad van bewustzijn van dieren is betwistbaar, maar hun observeerbare gedrag niet
• Skinner: organisme zal bepaalde gedragstendens behouden en vermeerderen als het
positieve gevolgen heeft en verminderen als het negatieve gevolgen heeft
❖ ‘Gedrag is geen gevolg van bewuste keuzes die we maken, maar wordt bepaald door
responsen op prikkels in de buitenwereld’
1.2.5 Sigmund Freud en de psychoanalyse
• Bestudeert de onbewuste drijfveren van het gedrag
• Onbewuste = gedachten, herinneringen, diepste verlangens die we niet bewust ervaren,
maar toch een grote invloed hebben op ons gedrag
• Veel van zijn theorieën houden vandaag geen stand omdat ze niet empirisch onderbouwd
zijn, je kan ze niet ontkennen en dat is niet hoe het in de wetenschap werkt
3
Gedownload van Knoowy - Alle hulp voor je studie
