Inleiding tot de sociale zekerheid
Wat is sociale zekerheid?
Sociale zekerheid is het geheel van maatregelen en instellingen die ervoor
zorgen dat elke burger voldoende bestaansmiddelen heeft wanneer dingen fout
lopen (ziekte, werkloosheid,…).
Men spreekt hier over de “sociale verzekering”. Dit omvat traditioneel 7
klassieke takken:
1) Pensioen
2) Werkloosheid
3) Arbeidsongevallen
4) Beroepsziekten
5) Gezinsbijslag
6) Ziekte- en invaliditeitsverzekering
7) Jaarlijkse vakantie
Naast deze verzekeringen bestaat ook sociale bijstand. Dit is een vangnet voor
mensen die niet of onvoldoende in aanmerking komen voor bepaalde
verzekeringen (o.a. leefloon,…)
Kenmerken van de sociale zekerheid
Solidariteit
Dit betekent dat verschillende groepen bijdragen om elkaar te ondersteunen.
Werkende helpen werklozen, jongeren dragen bij voor ouderen, gezonde
voor ongezonde
De financiering gebeurt hoofdzakelijk via bijdragen op het loon van
werknemers, aangevuld door bijdragen van werkgevers en middelen van de
overheid. Hoe hoger het loon, hoe hoger de bijdrage.
De sociale partners (vakbonden,…) beslissen mee over het systeem (werking,…).
Verplicht karakter
De sociale verzekeringen zijn verplicht niemand kan ervoor kiezen om niet
deel te nemen of om voor bepaalde takken niet te betalen omdat ze daar geen
voordeel uit hebben.
Het behoort tot de openbare orde het is dus wettelijk verplicht en kan
niet van afwijken!
,De sociale zekerheid bestaat uit wetten op nationaal en internationaal niveau. Bij
loonverlies door ziekte, werkloosheid, pensioen of vakantie ontvang je een
vervaningsinkomen.
Bij extra kosten (bv. kinderlast,…) ontvang je aanvullende bijdragen.
Bij medische kosten of ongevallen worden kosten rechtstreeks betaald of
terugbetaald.
Als je niet voldoet aan voorwaarden voor vervangingsinkomen = sociale
bijstand
Europese landen zijn gebaseerd op 2 modellen:
1) Het Bismarck-systeem (Duitsland)
Werkt met bijdragen van werknemers en werkgevers. Je krijgt uitkeringen
in verhouding tot je bijdrage. Alleen wie bijdraagt, kan genieten van de
voordelen.
Solidariteit binnen de werkende bevolking
2) Het Beveridge-systeem (UK)
Voorziet basisbescherming voor iedereen, dus ook al werk je niet. Het
wordt via belastinge gefinancierd. Het doel minimuminkomen en
toegang tot zorg voor iedereen!
België combineert beide modellen. Pensioenen worden berekend volgens
bijdragen (Bismarck), maar gezondheidszorg is toegankelijk voor iedereen
(Beveridge).
Stelsels van sociale zekerheid
In Belgie bestaan er 3 stelsels binnen de sociale zekerheid
1) Het stelsel voor ambtenaren
2) Het stelsel voor zelfstandigen
3) Het stelsel voor werknemers
Ambtenarenstelsel
Ambtenaren die werken voor lokale besturen (gemeente, OCMW,…) worden op
dezelfde manier verzekerd als werknemers en vallen onder de RSZ.n
Andere ambtenaren (federale overheid, gemeenschappen,…) worden
rechtstreeks door hun werkgever gedekt voor de meeste sociale uitkeringen
De overheid staat dus zelf in voor hun SZ.
Voor gezondheidszorg betalen deze wel sociale zekerheidsbijdrage aan de
RSZ (3,55%), waardoor ze verzekerd zijn binnen het algemene
werknemersstelsel.
, Ze betalen ook een persoonlijke bijdrage van 7.5% voor
overlevingspensioenen
Stelsel voor zelfstandigen
Zelfstandigen sluiten zich aan bij een sociale verzekeringskas voor zelfstandigen
of bij de Nationale Hulpkas en betalen daar hun bijdragen.
Zelfstandigen zijn verzekerd voor gezondheidszorg, invaliditeitsuitkeringen,
pensioenen, gezinsbijslag, moederschapsuitkeringen en faillissementsuitkeringen
Ze hebben geen recht op jaarlijkse vakantie binnen de sociale zekerheid
Hun ziekte-uitkeringen liggen aanzienlijk lager
Hun pensioenen zijn doorgaans lager omdat deze afhangen van hun lagere
bijdragen
Stelsel voor werknemers
Het werknemersstelsel wordt gefinancierd door bijdragen die worden berekend
op het loon van de werknemer. Zowel de werknemer als de werkgever betalen
bijdrage aan de RSZ.
Daarnaast krijgt het systeem ook financiering via rechtstreekse subsidies
Het brutoloon van de werknemer bestaat uit het loon voor het aftrek van
bedrijfsvoorheffing en werknemersbijdragen. Wat daarna overblijft is het
nettoloon bedrag dat je effectief ontvangt.
Bedrijfsvoorheffing = voorschot op de latere belastingen en wordt door
de werkgever rechtstreeks doorgestort aan de fiscus.
De werkgevers- en werknemersbijdragen worden door de werkgever doorgestort
aan de RSZ. De RSZ verdeelt deze bijdrage verder over de verschillende takken
van de sociale zekerheid.
Ze doet via sociale parastaten zoals RIZIV, FDP, RVA, RJV en FEDRIS.
Structuur van de sociale zekerheid
, De RSZ (Rijksdienst voor sociale zekerheid) ontvangt alle werkgevers- en
werknemersbijdragen. Die worden vervolgens door de RSZ herverdeeld naar
verschillende instellingen.rgg
Onderwerping aan de SZ werknemers
De onderwerping aan de sociale zekerheid van werknemers is geregeld door o.a.
de RSZ-wet.
Deze wetgeving is van openbare orde je kan er dus niet van afwijken
Territoriaal toepassingsgebied
Werknemers die in Belgie werken vallen onder het Belgische RSZ-stelsel,
ongeacht hun afkomst. Dit geldt voor zowel voor de werkgever als werknemer
als gevestigd in Belgie. ALGEMEEN
Grensoverschrijdende tewerkstelling
Hier bestaan 2 situaties
1) Landen zonder overeenkomst met België
Als België met een land geen akkoord heeft, dan valt een werknemer die
daar werkt in principe niet langer onder de Belgische sociale zekerheid
UITZ bij detachering kan de werknemer tot 6 maanden
(verlengbaar tot 12) toch onder de RSZ blijven. Na 12 maanden is
detachering officieel voorbij.
De werknemer kan eventueel aansluiten bij de Overzeese Sociale
Zekerheid (OSZ).
2) Landen met een bilateraal akkoord
België heeft met een aantal landen verdragen afgesloten (Canada, Japan,
…).
Deze houdt in dat je onder de sociale zekerheid valt van het land waar je
werkt.
Werk in meerdere landen? val je onder elk land voor het daar
uitgevoerde werk.
Detachering: je kan tijdelijk in buitenland werken terwijl je Belgisch
systeem geldig blijft.
EU-regels – Verordering 883/2004
Deze regelt de coördinatie van de sociale zekerheid binnen de EU en zorgt voor
vrij verkeer van WN
Wat is sociale zekerheid?
Sociale zekerheid is het geheel van maatregelen en instellingen die ervoor
zorgen dat elke burger voldoende bestaansmiddelen heeft wanneer dingen fout
lopen (ziekte, werkloosheid,…).
Men spreekt hier over de “sociale verzekering”. Dit omvat traditioneel 7
klassieke takken:
1) Pensioen
2) Werkloosheid
3) Arbeidsongevallen
4) Beroepsziekten
5) Gezinsbijslag
6) Ziekte- en invaliditeitsverzekering
7) Jaarlijkse vakantie
Naast deze verzekeringen bestaat ook sociale bijstand. Dit is een vangnet voor
mensen die niet of onvoldoende in aanmerking komen voor bepaalde
verzekeringen (o.a. leefloon,…)
Kenmerken van de sociale zekerheid
Solidariteit
Dit betekent dat verschillende groepen bijdragen om elkaar te ondersteunen.
Werkende helpen werklozen, jongeren dragen bij voor ouderen, gezonde
voor ongezonde
De financiering gebeurt hoofdzakelijk via bijdragen op het loon van
werknemers, aangevuld door bijdragen van werkgevers en middelen van de
overheid. Hoe hoger het loon, hoe hoger de bijdrage.
De sociale partners (vakbonden,…) beslissen mee over het systeem (werking,…).
Verplicht karakter
De sociale verzekeringen zijn verplicht niemand kan ervoor kiezen om niet
deel te nemen of om voor bepaalde takken niet te betalen omdat ze daar geen
voordeel uit hebben.
Het behoort tot de openbare orde het is dus wettelijk verplicht en kan
niet van afwijken!
,De sociale zekerheid bestaat uit wetten op nationaal en internationaal niveau. Bij
loonverlies door ziekte, werkloosheid, pensioen of vakantie ontvang je een
vervaningsinkomen.
Bij extra kosten (bv. kinderlast,…) ontvang je aanvullende bijdragen.
Bij medische kosten of ongevallen worden kosten rechtstreeks betaald of
terugbetaald.
Als je niet voldoet aan voorwaarden voor vervangingsinkomen = sociale
bijstand
Europese landen zijn gebaseerd op 2 modellen:
1) Het Bismarck-systeem (Duitsland)
Werkt met bijdragen van werknemers en werkgevers. Je krijgt uitkeringen
in verhouding tot je bijdrage. Alleen wie bijdraagt, kan genieten van de
voordelen.
Solidariteit binnen de werkende bevolking
2) Het Beveridge-systeem (UK)
Voorziet basisbescherming voor iedereen, dus ook al werk je niet. Het
wordt via belastinge gefinancierd. Het doel minimuminkomen en
toegang tot zorg voor iedereen!
België combineert beide modellen. Pensioenen worden berekend volgens
bijdragen (Bismarck), maar gezondheidszorg is toegankelijk voor iedereen
(Beveridge).
Stelsels van sociale zekerheid
In Belgie bestaan er 3 stelsels binnen de sociale zekerheid
1) Het stelsel voor ambtenaren
2) Het stelsel voor zelfstandigen
3) Het stelsel voor werknemers
Ambtenarenstelsel
Ambtenaren die werken voor lokale besturen (gemeente, OCMW,…) worden op
dezelfde manier verzekerd als werknemers en vallen onder de RSZ.n
Andere ambtenaren (federale overheid, gemeenschappen,…) worden
rechtstreeks door hun werkgever gedekt voor de meeste sociale uitkeringen
De overheid staat dus zelf in voor hun SZ.
Voor gezondheidszorg betalen deze wel sociale zekerheidsbijdrage aan de
RSZ (3,55%), waardoor ze verzekerd zijn binnen het algemene
werknemersstelsel.
, Ze betalen ook een persoonlijke bijdrage van 7.5% voor
overlevingspensioenen
Stelsel voor zelfstandigen
Zelfstandigen sluiten zich aan bij een sociale verzekeringskas voor zelfstandigen
of bij de Nationale Hulpkas en betalen daar hun bijdragen.
Zelfstandigen zijn verzekerd voor gezondheidszorg, invaliditeitsuitkeringen,
pensioenen, gezinsbijslag, moederschapsuitkeringen en faillissementsuitkeringen
Ze hebben geen recht op jaarlijkse vakantie binnen de sociale zekerheid
Hun ziekte-uitkeringen liggen aanzienlijk lager
Hun pensioenen zijn doorgaans lager omdat deze afhangen van hun lagere
bijdragen
Stelsel voor werknemers
Het werknemersstelsel wordt gefinancierd door bijdragen die worden berekend
op het loon van de werknemer. Zowel de werknemer als de werkgever betalen
bijdrage aan de RSZ.
Daarnaast krijgt het systeem ook financiering via rechtstreekse subsidies
Het brutoloon van de werknemer bestaat uit het loon voor het aftrek van
bedrijfsvoorheffing en werknemersbijdragen. Wat daarna overblijft is het
nettoloon bedrag dat je effectief ontvangt.
Bedrijfsvoorheffing = voorschot op de latere belastingen en wordt door
de werkgever rechtstreeks doorgestort aan de fiscus.
De werkgevers- en werknemersbijdragen worden door de werkgever doorgestort
aan de RSZ. De RSZ verdeelt deze bijdrage verder over de verschillende takken
van de sociale zekerheid.
Ze doet via sociale parastaten zoals RIZIV, FDP, RVA, RJV en FEDRIS.
Structuur van de sociale zekerheid
, De RSZ (Rijksdienst voor sociale zekerheid) ontvangt alle werkgevers- en
werknemersbijdragen. Die worden vervolgens door de RSZ herverdeeld naar
verschillende instellingen.rgg
Onderwerping aan de SZ werknemers
De onderwerping aan de sociale zekerheid van werknemers is geregeld door o.a.
de RSZ-wet.
Deze wetgeving is van openbare orde je kan er dus niet van afwijken
Territoriaal toepassingsgebied
Werknemers die in Belgie werken vallen onder het Belgische RSZ-stelsel,
ongeacht hun afkomst. Dit geldt voor zowel voor de werkgever als werknemer
als gevestigd in Belgie. ALGEMEEN
Grensoverschrijdende tewerkstelling
Hier bestaan 2 situaties
1) Landen zonder overeenkomst met België
Als België met een land geen akkoord heeft, dan valt een werknemer die
daar werkt in principe niet langer onder de Belgische sociale zekerheid
UITZ bij detachering kan de werknemer tot 6 maanden
(verlengbaar tot 12) toch onder de RSZ blijven. Na 12 maanden is
detachering officieel voorbij.
De werknemer kan eventueel aansluiten bij de Overzeese Sociale
Zekerheid (OSZ).
2) Landen met een bilateraal akkoord
België heeft met een aantal landen verdragen afgesloten (Canada, Japan,
…).
Deze houdt in dat je onder de sociale zekerheid valt van het land waar je
werkt.
Werk in meerdere landen? val je onder elk land voor het daar
uitgevoerde werk.
Detachering: je kan tijdelijk in buitenland werken terwijl je Belgisch
systeem geldig blijft.
EU-regels – Verordering 883/2004
Deze regelt de coördinatie van de sociale zekerheid binnen de EU en zorgt voor
vrij verkeer van WN
