Criminalistiek en Bewijswaardering
Blok 1
Hoorcollege 1 - Deel I Inleiding, definitie en forensische disciplines
Definities forensische wetenschap
● Forensische wetenschap is de toepassing van wetenschappelijke principes en
technologische uitvoeringen met gerechtigheid als doel in de studie en oplossing van
strafrechtelijke, civiele en regelgevende kwesties (American Academy of Forensic
Sciences, 2003).
● Forensische wetenschap is een systematische endeavor om te beschrijven hoe
evenementen van gerechtigheid hebben plaatsgevonden op basis van observaties,
vorming van hypothesen en experimenten (Sensabaugh, 1997).
● Physical evidence, physical and natural sciences
Definities van criminalistiek
● Criminalistiek is de wetenschap van individualisatie (Kirk, 1963)
● Criminalistiek is de wetenschap van terugredeneren van een bekend gevolg terug
naar de oorzaak (reconstructie van het verleden; Berger, 2009)
● Het beroep en de wetenschappelijke discipline gericht op de herkenning, identificatie,
individualisering en evaluatie van fysiek bewijsmateriaal door toepassing van de
fysieke- en natuurwetenschappen op rechtswetenschappelijke aangelegenheden
(American Board of Criminalistics)
● Dat beroep dat zich bezighoudt met de wetenschappelijke analyse en het onderzoek
van fysiek bewijsmateriaal, de interpretatie ervan en de presentatie ervan in de
rechtbank (California Association of Criminalists)
● Criminalistiek is een natuurlijke wetenschap, criminalistiek = exacte wetenschap
Verschil Criminalistiek en Forensische wetenschap
● Forensische wetenschap omvat ook disciplines die geen fysieke of natuurlijke
wetenschap zijn, zoals rechtspsychologie en forensische accountancy en die niet
(voornamelijk) gefocust zijn op waarheidsvinding, zoals forensische psychologie en
psychiatrie
Criminologie = wetenschappelijke studie van het ontstaan, de correctie en de preventie van
misdaad. Onderdeel van het grotere gebied van de sociologie, sociale wetenschap
NFI - Nederlands Forensisch Instituut
● NFI gebruikt state-of-the-art technologie en wetenschap om hoogwaardige
forensische diensten te leveren
● Heeft als doel waarheidsvinding, ondersteund door wetenschap, voor een veiligere
samenleving
Organisatie
● Geen vervolgingsbevoegdheden of -macht
● Heeft geen superviserende rol over het Openbaar Ministerie, politie en andere
cliënten
● Het NFI levert onafhankelijke diensten
● Aanvragers kunnen zelf kiezen door wie ze de forensische diensten willen laten
uitvoeren
Taken
, ● Onderzoek in strafzaken (70%)
● Onderzoek en ontwikkeling (15%)
● Centrum van kennis en expertise (15%)
Forensische disciplines NFI
● Medisch/biologisch
○ (Non-human) DNA-analyse
○ Bloedspoorpatroonanalyse
○ Leeftijdsschatting voor levende personen
○ Forensische antropologie
○ Forensische geneeskunde (levende personen)
○ Forensische pathologie (overleden personen)
○ Toxicologie → vreemde stoffen in het lichaam
● Fysiek/chemisch
○ Afvalproducten en risico’s
○ Brandstichting; technische en materialistische analyses
○ Explosies en explosieven
○ Werktuigsporen
○ Verkeersongevallenonderzoek
○ Wapens en munitie
● Microsporen
○ Forensische elementen analyse
○ Kogel Residue analyse
○ Glass analyse
○ Chemische identificatie analyse
○ Vezel en textiel analyse
● Drugs/verdovende middelen
○ Drugsanalyse (which drug)
○ Drugsproductie onderzoek
○ Drugs vergelijken om te kijken of ze van hetzelfde lab komen
● Digitale technologie en biometrie
○ Gesloten en open systemen (gewone computers, telefoons, embedded
systems)
○ Datacommunicatie
○ Afbeelding analyse en biometrie
○ Gezichtsvergelijking
○ Spraak en audio analyse
○ Vingersporen
● Front office
○ Intake van bewijsmateriaal
○ Forensisch advies
○ Mobile Forensic Team
○ Forensische archeologie
Cliënten NFI
● OM
● Politie
● Rechters
, ● Nationale instellingen
● Internationale instellingen (UN, Tribunals, EU, etc)
Expertisegebieden
Wapens en munitie
● Vragen: wapen en kogels aan elkaar linken, classificatie
● Bewijsmateriaal: wapens, kogels en magazijnen
● Bron: pistool, revolver, geweer
● Spoor: kogel
● Analyse: vergelijkingsmicroscoop (crime scene kogel en kogel verdacht wapen
vergelijken om te kijken of het dezelfde kogel is)
● Interpretatie: deskundigen, databases
→ Forensische taak: van spoor terug naar de bron
Schoensporen
● Vragen: Vind bron of link sporen, classificatie
● Bewijsmateriaal: schoenen, schoensporen
● Analyse: microscoop, 2D- en 3D-afdrukken
○ Geobserveerde kenmerken: schoenzool, maat, gebruikssporen, schade, etc
○ Vergelijking van kenmerken
● Interpretatie: mening van deskundigen (kennis, ervaring, databases)
Brandversnellende middelen
● Vragen: classificatie, bron (welk middel, hoeveel, etc)
● Bewijsmateriaal: vloeistoffen (benzine, etc), brandresten
● Analyse: GC-MS-MS
● Interpretatie: database, mening van deskundigen
Verdovende middelen
● Vragen: classificatie, kwantificatie, drugs intelligence (ontwikkelingen drugsmarkt)
● Bewijsmateriaal: poeders, pillen en vloeistoffen
● Analyse: micro-chemische tests, GC-FID, HPLC-UV, GC-MS
● Interpretatie: databanken, mening van deskundigen, statistische modellen
Microsporen (glas, vezels, verf, polymeren sporen)
● Vragen: bron, overdracht mogelijkheden (plaats delict <-> verdachte), activiteit
● Bewijsmateriaal: glas, vezels, verf, polymeren → kleren, schoenen, auto’s
voorwerpen
● Analyse: microscopie (want kleine deeltjes), brekingsindex (glas), röntgen, etc.
● Interpretatie: mening van deskundigen, statistische modellen
Verkeersongevallen
● Vragen: reconstructie, snelheid
● Bewijsmateriaal: voertuigen, bandensporen
● Analyse: Monte-Carlo simulatie (verschillende snelheden testen)
● Interpretatie: op basis van ervaring, statistiek en simulaties
Schotresten (GSR/FDR)
, ● Vragen: zijn er schotresten op verdachte, slachtoffer?, schotafstand
● Bewijsmateriaal: schiethanden (stubs), kleding, munitie, vuurwapens
● Analyse: chemische resten, scanning electron microscope (SEM), röntgen analyse
● Interpretatie: mening van deskundigen
DNA-profilering (Alec Jeffreys, 1984)
Humane biologische sporen (DNA)
● Vragen: vind DNA, van wie is het DNA?, hoe is het daar gekomen?
● Bewijsmateriaal: lichaamsmateriaal, vloeistoffen, etc. (vinden van biologische sporen)
● Analyse: autosomale DNA-profilering (STR), enkelvoudige of gemengde profielen
(DNA van 1 of meerdere personen), Y-chromosomaal DNA, mitochondriaal DNA
(haar), RNA (celtype), LCN (low copy number)/low template DNA (minimale sporen)
● Vergelijking: komt profiel spoor overeen met het profiel van verdachte?
● Interpretatie: bron van spoor, random match probability, wanneer/hoe is het spoor
achtergelaten?, context
Beeldonderzoek
● Vragen: wat zegt het nummerbord, zijn deze beelden gemanipuleerd, etc
● Bewijsmateriaal: afbeeldingen, video’s, plaats delict
● Analyse: beveiligingscamera’s (reconstructie van beelden)
● Interpretatie: deskundigen (er kan weinig gezegd worden op basis van beelden)
Pathologie
● Vragen: doodsoorzaak, tijdstip overlijden, beschrijving verwondingen, wijze van
overlijden
● Analyse: uitwendige en inwendige autopsie (verwondingen, afwijkingen)
● Interpretatie: relater observaties aan medisch dossier en omstandigheden
Milieuonderzoek
● Vragen: bron, timing, hoeveelheid, samenstelling, relateer aan de wet, toxiciteit,
gevaar
● Analyse: afhankelijk van de situatie
● Bewijsmateriaal: chemische stoffen, etc.
● Interpretatie: bemonsteringsstrategie, foutenmarges, referentiegegevens,
deskundigen
Documentonderzoek
● Vragen: hoe/door wie/ wanneer werd het gemaakt? authentiek? wat staat er?
● Bewijsmateriaal: anonieme brieven, vervalsingen, contracten, kopieën
● Analyse: microscopie. raman spectroscopie, spectral imaging, ESDA,
beeldbewerking, TLC, GC-MS
● Interpretatie: mening van deskundigen
Toxicologie
● Vragen: welke vreemde stoffen worden gedetecteerd? Concentratie? Gerelateerd
aan doodsoorzaak, gedrag, bewustzijn, rijvaardigheid, etc?
● Bewijsmateriaal: lichaamsvloeistoffen (bloed, urine, gal, speeksel)
● Analyse: chromatografie, elektroforese, UV-spectroscopie, massaspectrometrie
Blok 1
Hoorcollege 1 - Deel I Inleiding, definitie en forensische disciplines
Definities forensische wetenschap
● Forensische wetenschap is de toepassing van wetenschappelijke principes en
technologische uitvoeringen met gerechtigheid als doel in de studie en oplossing van
strafrechtelijke, civiele en regelgevende kwesties (American Academy of Forensic
Sciences, 2003).
● Forensische wetenschap is een systematische endeavor om te beschrijven hoe
evenementen van gerechtigheid hebben plaatsgevonden op basis van observaties,
vorming van hypothesen en experimenten (Sensabaugh, 1997).
● Physical evidence, physical and natural sciences
Definities van criminalistiek
● Criminalistiek is de wetenschap van individualisatie (Kirk, 1963)
● Criminalistiek is de wetenschap van terugredeneren van een bekend gevolg terug
naar de oorzaak (reconstructie van het verleden; Berger, 2009)
● Het beroep en de wetenschappelijke discipline gericht op de herkenning, identificatie,
individualisering en evaluatie van fysiek bewijsmateriaal door toepassing van de
fysieke- en natuurwetenschappen op rechtswetenschappelijke aangelegenheden
(American Board of Criminalistics)
● Dat beroep dat zich bezighoudt met de wetenschappelijke analyse en het onderzoek
van fysiek bewijsmateriaal, de interpretatie ervan en de presentatie ervan in de
rechtbank (California Association of Criminalists)
● Criminalistiek is een natuurlijke wetenschap, criminalistiek = exacte wetenschap
Verschil Criminalistiek en Forensische wetenschap
● Forensische wetenschap omvat ook disciplines die geen fysieke of natuurlijke
wetenschap zijn, zoals rechtspsychologie en forensische accountancy en die niet
(voornamelijk) gefocust zijn op waarheidsvinding, zoals forensische psychologie en
psychiatrie
Criminologie = wetenschappelijke studie van het ontstaan, de correctie en de preventie van
misdaad. Onderdeel van het grotere gebied van de sociologie, sociale wetenschap
NFI - Nederlands Forensisch Instituut
● NFI gebruikt state-of-the-art technologie en wetenschap om hoogwaardige
forensische diensten te leveren
● Heeft als doel waarheidsvinding, ondersteund door wetenschap, voor een veiligere
samenleving
Organisatie
● Geen vervolgingsbevoegdheden of -macht
● Heeft geen superviserende rol over het Openbaar Ministerie, politie en andere
cliënten
● Het NFI levert onafhankelijke diensten
● Aanvragers kunnen zelf kiezen door wie ze de forensische diensten willen laten
uitvoeren
Taken
, ● Onderzoek in strafzaken (70%)
● Onderzoek en ontwikkeling (15%)
● Centrum van kennis en expertise (15%)
Forensische disciplines NFI
● Medisch/biologisch
○ (Non-human) DNA-analyse
○ Bloedspoorpatroonanalyse
○ Leeftijdsschatting voor levende personen
○ Forensische antropologie
○ Forensische geneeskunde (levende personen)
○ Forensische pathologie (overleden personen)
○ Toxicologie → vreemde stoffen in het lichaam
● Fysiek/chemisch
○ Afvalproducten en risico’s
○ Brandstichting; technische en materialistische analyses
○ Explosies en explosieven
○ Werktuigsporen
○ Verkeersongevallenonderzoek
○ Wapens en munitie
● Microsporen
○ Forensische elementen analyse
○ Kogel Residue analyse
○ Glass analyse
○ Chemische identificatie analyse
○ Vezel en textiel analyse
● Drugs/verdovende middelen
○ Drugsanalyse (which drug)
○ Drugsproductie onderzoek
○ Drugs vergelijken om te kijken of ze van hetzelfde lab komen
● Digitale technologie en biometrie
○ Gesloten en open systemen (gewone computers, telefoons, embedded
systems)
○ Datacommunicatie
○ Afbeelding analyse en biometrie
○ Gezichtsvergelijking
○ Spraak en audio analyse
○ Vingersporen
● Front office
○ Intake van bewijsmateriaal
○ Forensisch advies
○ Mobile Forensic Team
○ Forensische archeologie
Cliënten NFI
● OM
● Politie
● Rechters
, ● Nationale instellingen
● Internationale instellingen (UN, Tribunals, EU, etc)
Expertisegebieden
Wapens en munitie
● Vragen: wapen en kogels aan elkaar linken, classificatie
● Bewijsmateriaal: wapens, kogels en magazijnen
● Bron: pistool, revolver, geweer
● Spoor: kogel
● Analyse: vergelijkingsmicroscoop (crime scene kogel en kogel verdacht wapen
vergelijken om te kijken of het dezelfde kogel is)
● Interpretatie: deskundigen, databases
→ Forensische taak: van spoor terug naar de bron
Schoensporen
● Vragen: Vind bron of link sporen, classificatie
● Bewijsmateriaal: schoenen, schoensporen
● Analyse: microscoop, 2D- en 3D-afdrukken
○ Geobserveerde kenmerken: schoenzool, maat, gebruikssporen, schade, etc
○ Vergelijking van kenmerken
● Interpretatie: mening van deskundigen (kennis, ervaring, databases)
Brandversnellende middelen
● Vragen: classificatie, bron (welk middel, hoeveel, etc)
● Bewijsmateriaal: vloeistoffen (benzine, etc), brandresten
● Analyse: GC-MS-MS
● Interpretatie: database, mening van deskundigen
Verdovende middelen
● Vragen: classificatie, kwantificatie, drugs intelligence (ontwikkelingen drugsmarkt)
● Bewijsmateriaal: poeders, pillen en vloeistoffen
● Analyse: micro-chemische tests, GC-FID, HPLC-UV, GC-MS
● Interpretatie: databanken, mening van deskundigen, statistische modellen
Microsporen (glas, vezels, verf, polymeren sporen)
● Vragen: bron, overdracht mogelijkheden (plaats delict <-> verdachte), activiteit
● Bewijsmateriaal: glas, vezels, verf, polymeren → kleren, schoenen, auto’s
voorwerpen
● Analyse: microscopie (want kleine deeltjes), brekingsindex (glas), röntgen, etc.
● Interpretatie: mening van deskundigen, statistische modellen
Verkeersongevallen
● Vragen: reconstructie, snelheid
● Bewijsmateriaal: voertuigen, bandensporen
● Analyse: Monte-Carlo simulatie (verschillende snelheden testen)
● Interpretatie: op basis van ervaring, statistiek en simulaties
Schotresten (GSR/FDR)
, ● Vragen: zijn er schotresten op verdachte, slachtoffer?, schotafstand
● Bewijsmateriaal: schiethanden (stubs), kleding, munitie, vuurwapens
● Analyse: chemische resten, scanning electron microscope (SEM), röntgen analyse
● Interpretatie: mening van deskundigen
DNA-profilering (Alec Jeffreys, 1984)
Humane biologische sporen (DNA)
● Vragen: vind DNA, van wie is het DNA?, hoe is het daar gekomen?
● Bewijsmateriaal: lichaamsmateriaal, vloeistoffen, etc. (vinden van biologische sporen)
● Analyse: autosomale DNA-profilering (STR), enkelvoudige of gemengde profielen
(DNA van 1 of meerdere personen), Y-chromosomaal DNA, mitochondriaal DNA
(haar), RNA (celtype), LCN (low copy number)/low template DNA (minimale sporen)
● Vergelijking: komt profiel spoor overeen met het profiel van verdachte?
● Interpretatie: bron van spoor, random match probability, wanneer/hoe is het spoor
achtergelaten?, context
Beeldonderzoek
● Vragen: wat zegt het nummerbord, zijn deze beelden gemanipuleerd, etc
● Bewijsmateriaal: afbeeldingen, video’s, plaats delict
● Analyse: beveiligingscamera’s (reconstructie van beelden)
● Interpretatie: deskundigen (er kan weinig gezegd worden op basis van beelden)
Pathologie
● Vragen: doodsoorzaak, tijdstip overlijden, beschrijving verwondingen, wijze van
overlijden
● Analyse: uitwendige en inwendige autopsie (verwondingen, afwijkingen)
● Interpretatie: relater observaties aan medisch dossier en omstandigheden
Milieuonderzoek
● Vragen: bron, timing, hoeveelheid, samenstelling, relateer aan de wet, toxiciteit,
gevaar
● Analyse: afhankelijk van de situatie
● Bewijsmateriaal: chemische stoffen, etc.
● Interpretatie: bemonsteringsstrategie, foutenmarges, referentiegegevens,
deskundigen
Documentonderzoek
● Vragen: hoe/door wie/ wanneer werd het gemaakt? authentiek? wat staat er?
● Bewijsmateriaal: anonieme brieven, vervalsingen, contracten, kopieën
● Analyse: microscopie. raman spectroscopie, spectral imaging, ESDA,
beeldbewerking, TLC, GC-MS
● Interpretatie: mening van deskundigen
Toxicologie
● Vragen: welke vreemde stoffen worden gedetecteerd? Concentratie? Gerelateerd
aan doodsoorzaak, gedrag, bewustzijn, rijvaardigheid, etc?
● Bewijsmateriaal: lichaamsvloeistoffen (bloed, urine, gal, speeksel)
● Analyse: chromatografie, elektroforese, UV-spectroscopie, massaspectrometrie
