RESPI SAMENVATTING
(praktijk)
1
, PRAKTIJK
PRACTICUM 1 – longfunctie – klinisch onderzoek
Werkbroek van een kine bij chronische respiratoire aandoening
Elk practicum kadert een bepaald deelgebied van dit overzicht
2
,DOEL Tijdens longfunctieonderzoek wordt de ernst en de aard van de afwijking van de longfunctie
vastgesteld. De tests helpen een arts bij het stellen van een diagnose, het nagaan van het resultaat van
de medicamenteuze behandeling of het opvolgen van de evolutie van de ziekte.
Het onderzoek levert de kinesitherapeut aangrijpingspunten voor de behandeling, factoren die van
invloed kunnen zijn op de behandeling en beïnvloedt de keuze van behandelingsmodaliteiten.
METING VAN DE LONGFUNCTIE
Spirometrie
• Eén Seconde Waarde (ESW)
• Piekflow (PEF)
• Geforceerde Vitale Capaciteit (FVC)
• Tiffenau Index (ESW/FVC)
Longvolumes
• Totale Long Capaciteit (TLC)
• Vitale Capaciteit (VC)
• Functioneel Residuele Capaciteit (FRC)
• Residueel Volume (RV)
Diffusie
• Diffusie Capaciteit (TLCO) = DLCO transferfactor van CO
o Inademen, even houden en uitademen. Verschil in CO is wat er gediffundeerd is.
Interpretatie van longfunctie adhv spirometria – beslisboom
Spirometrie
• Als FEV1/FVC verlaagd is → obstructie
• Als FEV1/FVC normaal is maar VC laag → restrictie mogelijk
DLCO
• Verlaagd bij: anemie, vroege interstitiële longziekte, vasculaire longziekten
• Normaal of verhoogd bij: astma of COPD
Bronchodilatortest
• Geen of beperkte verbetering FEV1: COPD
of astma
• Normalisatie vd obstructie: astma
• Daling FEV1 bij provocatie: astma
waarschijnlijk
• Geen verandering in FEV1: astma minder
waarschijnlijk
Longvolumes
• Restrictie bevestigen via TLC
• Hyperinflatie beoordelen via RV/FRC
Ademspierkrachten
• Verlaagd bij neuromusculaire aandoeninge
3
,Longfunctie – oude classificatie
Obstructieve aandoeningen
• FEV1/FVC < 70% = tiffeneau index
• Hyperinflatie: verhoogde FRC en RV
o Hyperinflatie = te veel lucht in de long
bij verhoogd residueel volume
bij verhoogde functionele respiratoire capaciteit
Restrictieve aandoeningen
• TLC < 80%
o ziekten waarbij mensen minder diep kunnen inademen
Voorbeelden obstructie en restrictie
Obstructie = irreversibele longziekten
• COPD
• Mucoviscidose → gendefect
• Astma → wel reversibel! → gevorderde medicatie
• Bronchiëctasieën
Restrictie
• Thoraxwandproblemen → anatomische afwijking thorax (bv draaiing thorax door scoliose)
• Postoperatieve situaties → alles eindigent op -ectomie
• Interstitiële longziekten (ILD) → 1 belangrijk kenmerk = long die verhard → fibrose
o Longblaasjes verliezen elasticiteit, stof/bloem
• Pleurale aandoeningen → vliezen rond de long verliezen hun functie
Probleem over- en onder diagnose
LLN (Lower Limit of Normal)
• Waarden onder LLN = afwijkend
• Sommige patiënten vallen onder 70% maar boven LLN → risico op overdiagnose
• Anderen boven 70% maar onder LLN → risico op onderdiagnose
4
,Oplossing: GLI-classificatie
Z-score interpretatie:
• < –1,64 = afwijkend
• +1,64 = afwijkend
Percentielen en Z-score grafiek weergegeven.
Longfunctie volgens GLI
Obstructie
• Z-score FEV1/FVC < –1,64
Restrictie
• Z-score TLC < –1,64
Hyperinflatie
• Z-score FRC > +1,64
• Z-score RV > +1,64
Huidige consensus longfunctie (ERST/ATS + GOLD guidelines)
Obstructie
• FEV1/FVC < 70%
Restrictie
• TLC Z-score < –1,64
Hyperinflatie
• FRC of RV Z-score > +1,64
Casuïstiek – opdracht EXAMEN
Analyseer de longfunctie van volgende casussen:
• Indien abnormaal: restrictie / obstructie
• Hyperinflatie: ja/nee
• Diffusiestoornis: ja/nee
• Mogelijke pathologie
Casus 1
5
, FEV1, FVC, FEV1/FVC, FRC, RV, TLC, TLCO → allemaal binnen normale grenzen.
Interpretatie:
• Geen obstructie
• Geen restrictie
• Geen hyperinflatie
• Geen diffusieprobleem
• Geen pathologie
Casus 2
Belangrijkste afwijkingen:
• FEV1 sterk verlaagd
• FEV1/FVC sterk verlaagd
• RV en FRC sterk verhoogd
• TLC verhoogd
• DLCO verlaagd
Interpretatie:
• Obstructie: ja
• Hyperinflatie: ja (RV > +1,64)
• Diffusiestoornis: ja
• Pathologie: COPD
Casus 3
Belangrijkste afwijkingen:
• FEV1 en FVC sterk verlaagd
• FEV1/FVC normaal
• TLC sterk verlaagd
• RV en FRC verlaagd
• DLCO verlaagd
Interpretatie:
• Restrictie: ja
• Hyperinflatie: nee
• Diffusiestoornis: ja (TLCO < - 1,64)
• Pathologie: interstitiële longziekte (fibrose)
6
(praktijk)
1
, PRAKTIJK
PRACTICUM 1 – longfunctie – klinisch onderzoek
Werkbroek van een kine bij chronische respiratoire aandoening
Elk practicum kadert een bepaald deelgebied van dit overzicht
2
,DOEL Tijdens longfunctieonderzoek wordt de ernst en de aard van de afwijking van de longfunctie
vastgesteld. De tests helpen een arts bij het stellen van een diagnose, het nagaan van het resultaat van
de medicamenteuze behandeling of het opvolgen van de evolutie van de ziekte.
Het onderzoek levert de kinesitherapeut aangrijpingspunten voor de behandeling, factoren die van
invloed kunnen zijn op de behandeling en beïnvloedt de keuze van behandelingsmodaliteiten.
METING VAN DE LONGFUNCTIE
Spirometrie
• Eén Seconde Waarde (ESW)
• Piekflow (PEF)
• Geforceerde Vitale Capaciteit (FVC)
• Tiffenau Index (ESW/FVC)
Longvolumes
• Totale Long Capaciteit (TLC)
• Vitale Capaciteit (VC)
• Functioneel Residuele Capaciteit (FRC)
• Residueel Volume (RV)
Diffusie
• Diffusie Capaciteit (TLCO) = DLCO transferfactor van CO
o Inademen, even houden en uitademen. Verschil in CO is wat er gediffundeerd is.
Interpretatie van longfunctie adhv spirometria – beslisboom
Spirometrie
• Als FEV1/FVC verlaagd is → obstructie
• Als FEV1/FVC normaal is maar VC laag → restrictie mogelijk
DLCO
• Verlaagd bij: anemie, vroege interstitiële longziekte, vasculaire longziekten
• Normaal of verhoogd bij: astma of COPD
Bronchodilatortest
• Geen of beperkte verbetering FEV1: COPD
of astma
• Normalisatie vd obstructie: astma
• Daling FEV1 bij provocatie: astma
waarschijnlijk
• Geen verandering in FEV1: astma minder
waarschijnlijk
Longvolumes
• Restrictie bevestigen via TLC
• Hyperinflatie beoordelen via RV/FRC
Ademspierkrachten
• Verlaagd bij neuromusculaire aandoeninge
3
,Longfunctie – oude classificatie
Obstructieve aandoeningen
• FEV1/FVC < 70% = tiffeneau index
• Hyperinflatie: verhoogde FRC en RV
o Hyperinflatie = te veel lucht in de long
bij verhoogd residueel volume
bij verhoogde functionele respiratoire capaciteit
Restrictieve aandoeningen
• TLC < 80%
o ziekten waarbij mensen minder diep kunnen inademen
Voorbeelden obstructie en restrictie
Obstructie = irreversibele longziekten
• COPD
• Mucoviscidose → gendefect
• Astma → wel reversibel! → gevorderde medicatie
• Bronchiëctasieën
Restrictie
• Thoraxwandproblemen → anatomische afwijking thorax (bv draaiing thorax door scoliose)
• Postoperatieve situaties → alles eindigent op -ectomie
• Interstitiële longziekten (ILD) → 1 belangrijk kenmerk = long die verhard → fibrose
o Longblaasjes verliezen elasticiteit, stof/bloem
• Pleurale aandoeningen → vliezen rond de long verliezen hun functie
Probleem over- en onder diagnose
LLN (Lower Limit of Normal)
• Waarden onder LLN = afwijkend
• Sommige patiënten vallen onder 70% maar boven LLN → risico op overdiagnose
• Anderen boven 70% maar onder LLN → risico op onderdiagnose
4
,Oplossing: GLI-classificatie
Z-score interpretatie:
• < –1,64 = afwijkend
• +1,64 = afwijkend
Percentielen en Z-score grafiek weergegeven.
Longfunctie volgens GLI
Obstructie
• Z-score FEV1/FVC < –1,64
Restrictie
• Z-score TLC < –1,64
Hyperinflatie
• Z-score FRC > +1,64
• Z-score RV > +1,64
Huidige consensus longfunctie (ERST/ATS + GOLD guidelines)
Obstructie
• FEV1/FVC < 70%
Restrictie
• TLC Z-score < –1,64
Hyperinflatie
• FRC of RV Z-score > +1,64
Casuïstiek – opdracht EXAMEN
Analyseer de longfunctie van volgende casussen:
• Indien abnormaal: restrictie / obstructie
• Hyperinflatie: ja/nee
• Diffusiestoornis: ja/nee
• Mogelijke pathologie
Casus 1
5
, FEV1, FVC, FEV1/FVC, FRC, RV, TLC, TLCO → allemaal binnen normale grenzen.
Interpretatie:
• Geen obstructie
• Geen restrictie
• Geen hyperinflatie
• Geen diffusieprobleem
• Geen pathologie
Casus 2
Belangrijkste afwijkingen:
• FEV1 sterk verlaagd
• FEV1/FVC sterk verlaagd
• RV en FRC sterk verhoogd
• TLC verhoogd
• DLCO verlaagd
Interpretatie:
• Obstructie: ja
• Hyperinflatie: ja (RV > +1,64)
• Diffusiestoornis: ja
• Pathologie: COPD
Casus 3
Belangrijkste afwijkingen:
• FEV1 en FVC sterk verlaagd
• FEV1/FVC normaal
• TLC sterk verlaagd
• RV en FRC verlaagd
• DLCO verlaagd
Interpretatie:
• Restrictie: ja
• Hyperinflatie: nee
• Diffusiestoornis: ja (TLCO < - 1,64)
• Pathologie: interstitiële longziekte (fibrose)
6
