Week 13 - Infectieziekten
Leerdoelen
1.De methoden voor het diagnosticeren van infectieziekten
Klinisch: saturatie (95%), hartslag (60-100) , bloeddruk (120/80), ademfrequentie
(12-20/min), bewustzijn, temperatuur, andere abnormaliteiten
Bacterieel - bloedtest (ernstige pneumonie), PCR of sputumtest > slijm/mucus ophoesten s
ochtends voor het ontbijt > wordt onderzocht in het lad d.m.v gramkleuring
Viraal - Urinetest of nasopharynx swab
Diagnostiek bacterieel
- Bloedkweek – minstens 2, anaërobe + aërobe, bacterie in de bloedbaan? (ernstige
pneumonie)
- Sputumonderzoek > ‘fluim’ uit slijmvlies van de luchtwegen > test op bacteriën,
gisten en schimmels
- PCR test – polymerase chain test - detecteert genetische code van een virus
(SARS-CoV-2)
Diagnostiek viraal
- Urine > urineweginfectie of nierproblemen
- Nasopharynx swab > monster uit je keel of neus > ademhalingsinfecties
Serologie > wordt gekeken naar antistoffen in het bloed, nadeel: IgM en IgG duren even tot
die aanwezig zijn in het bloed
2.De belangrijkste verwekkers: endocarditis,meningitis en urineweginfecties. kennis van het
toepassen van microbiologische diagnostiek en antibioticabeleid
3.Het werkingsmechanisme van de belangrijkste groepen antibiotica (zie Tabel: Table
working mechanisms antibiotics).begrip welke factoren een rol spelen bij de keuze uit de
belangrijkste groepen
4.De belangrijkste oorzaken van resistentie tegen antibiotica en de problemen
5.De ontstekingsreactie,en hoe deze betrokken is bij het uitschakelen van de infectie.
6.Structuur en functie van antilichamen en de T cel receptor
7.Bouw en functie van T en B cel receptor
Micro-organisme/microben – 1,5 kg aan virussen, schimmels, parasieten en bacteriën (10x
cellen)
Infectie – binnengedrongen micro-organisme die een infectie kunnen veroorzaken >
immuunrespons > eventueel ziek; koorts, malaise
Antilichaam/Antistof = helpt immuunsysteem & Antigeen = lichaamsvreemde stof
Immuunsysteem
Barrières – epitheel + antimicrobiële componenten, bindweefsel
,Infectie – immuunsysteem voor bescherming: B/T-cellen gemaakt in primaire/centrale
lymfoïde organen (beenmerg, thymus) + secundaire/perifere lymfoïde organen (milt,
lymfeklieren en tonsillen) > via het bloed door het hele lichaam, weefsel surveilleren en
vervoeren effectorcellen
Aangeboren immuunsysteem – snel, niet specifiek, geen geheugencellen, ondersteund door
speeksel en maagzuur, bestaat uit:
● Granulocyten
● Monocyten/macrofagen
● Dendritische cellen
● Natural Killer cellen
1. Microben wordt doodgemaakt - patroonherkenning receptoren op het aangeboren
immuunsysteem (globaal) > doden microben: fagocytose (fagocyten = belangrijkste
effectorcellen), complementsysteem – eiwitten maken poriën in het microben > lysis,
extracellulair vocht gaat microben in > zwelt op en knapt
2. Infectie wordt onder controle gebracht (ontstekingsreactie) – microben afgevoerd naar
perifere lymfoïde organen + pro-inflammatoire cytokinen (IL-1, IL-6, TNF) - bevorderen
ontsteking, communicatie cellen > zetten verworven immuunsysteem aan, sturen
neutrofielen en macrofagen naar infectie in acute fase, zetten dendritische cellen aan >
DC’s - transporteren microben naar immuunsysteem + presenteren het aan verworven
immuunsysteem
Ontstekingsreactie – immuunrespons door effectormoleculen (cytokinen, antistoffen) en
effectorcellen (lymfocyten) > infiltraat op de infectie plaats bestaande uit vooral lymfocyten
Verworven immuunsysteem – langzaam, zeer specifiek, heeft geheugencellen, bestaat uit:
● Secundaire/Perifere lymfoïde organen
● Lymfocyten – unieke antigeenreceptoren > B-cel receptor - Immunoglobuline,
Ig/BCR, effectortaken + T-cel receptor, TCR, geen effectortaken
Lymfocyten zijn monospecifiek > reageren alleen op specifiek antigeen bij immuunrespons >
klonale selectie – lymfocyten met specifiek antigeen herkenning gaan prolifereren
,B-lymfocyten - humorale immuunrespons – naïeve B-lymfocyt herkent antigeen + krijgt
signalen van helper T-lymfocyten (co-stimulatie) > proliferatie tot geheugencellen (snellere
respons 2e infectie) en plasmacellen > plasmacellen produceren veel antistoffen >
uitscheiding immunoglobuline/Ig in het serum > binden aan extracellulaire microben
(buiten de cel) > uitschakeling door neutralisatie, opsonisatie (microben beladen met
antilichaam moleculen > efficiënter fagocytose) , fagocytose of lysis (porie in microben door
eiwitten > opzwelling > knappen)
T-lymfocyten - herkent cel die dood/geholpen moet worden, voert geen effectortaken uit,
afweer gericht op intracellulaire microben, Door co-stimulatie worden er geheugencellen
aangemaakt
Cellulaire respons – MHC op DC’s presenteren intracellulaire antigenen > cellulaire respons
1. CD4+ lymfocyten/T-helper cellen > door co-stimulatie geheugencellen + prolifereren en
rijpen > weefsel > uitscheiding cytokinen (effectortaak) > helpen doelwitcellen
2. CD8+ lymfocyten/Cytotoxische cel > proliferatie en rijpen > weefsel > doden doelwitcellen
,Problemen bij het immuunsysteem
➔ Immuundeficiëntie > defecte immuunrespons – aangeboren of verworven
➔ Auto-immuniteit – immuunrespons tegen eigen antilichamen
➔ Allergie – grote immuunreactie tegen omgevingsfactoren
Niet-pathogenen – in darmen, op geslachtsdelen of huid > maken mensen niet ziek (nuttig)
Facultatieve pathogenen – permanente microbiotica > kunnen infectie veroorzaken
Pathogenen – kunnen gezonde mensen ziek maken
Infectieziekten – ligt hoger in landen met laag inkomen
Vroeger: klassiek infectieziekten (armoede, sociale aspecten, migratie, toerisme)
Nu: ziekhuis-gerelateerde ziekten - bacteriën patienten, operatie, katheter, zorg in het
buitenland + antibioticaresistentie – bacterien pompen antibiotica of enzymen uit die
antibiotica afbreken, neemt toe bij vergrijzing, snel resistent tegen alle antibiotica >
voorkomen: alleen voorschrijven wanneer nodig, resistentie monitoren, overdracht
resistentie voorkomen door goede hygiëne, info uitwisselen
Barriers tegen microben – huid, lysozymen in tranen en andere secreties, maag (dood 90%),
cilia, darmen, vagina en urinewegen
Postulaten van Koch – Is het microben een pathogeen? door normaal flora is de
aanwezigheid van een microob niet voldoende om de oorzaak van een ziekte te zijn
➔ Pathogeen is aanwezig bij alle mensen met de ziekte
➔ Isolatie pathogeen in reincultuur
➔ Inbrengen bij gastheer die gevoelig is voor het pathogeen
➔ Gekeken of de gastheer dezelfde ziekteverschijnselen krijgt
, ➔ Isolatie pathogeen van de gastheer in reincultuur > bewijs dat het een pathogeen
is
Hedendaags weten we dat ook andere factoren een rol spelen bij infecties
- Creutzfeldt-Jacobs - symptomen treden pas jaren later op
- Whipples - bacteriën zijn onderdeel van het mRNA > moeilijk te isoleren
- Kanker die worden geassocieerd met virussen (hepatitis B, genitale wratten, EBV)
- Combinatie van microben die een ziekte veroorzaken (bepaalde vormen MS)
- Infectieziekten waar je genetische gevoelig voor moet zijn (diabetes op jonge
leeftijd, reuma)
Infectie met consistent dezelfde symptomen - cholera, mazelen
Infectie met een breed spectrum aan symptomen - syfilis
Asymptomatische individuen - bij veel asymptomatische individuen heeft isolatie
symptomatische geen zin
Polymicrobieel – verschillende factoren komen samen tot ziekte, postulaat werkt niet
Bacteriële cellen/humane cellen – commensalen (vaak symbiotisch/langdurig), kolonisten
(vaak tijdelijk) en pathogenen – helicobacter pylori (niet altijd ziek van) > maagzweren
Eukaryoten – plasmodia, schimmels of gisten - celkern, mitochondriën
Prokaryoten – bacteriën of archaea - geen celkern, geen mitochondriën
Achterafkans = voorafkans + likelihood ratio
, Week 14 - Bacteriële infectie
Het werkingsmechanisme van de belangrijkste groepen antibiotica begrip welke factoren
een rol spelen bij de keuze uit de belangrijkste groepen
De belangrijkste oorzaken van resistentie tegen antibiotica en de problemen
Gramnegatieve infecties vaak onder het diafragma: UTI’s en buikinfecties
Meeste infecties door - Stafylococcus. aureus/gram positieve kokken - gramnegatieve
infecties door staven
Antibioticaresistentie – bacterie is ongevoelig voor bepaalde antibiotica, aangeboren,
Verworven > bacterie past erfelijke eigenschappen aan > voortplanting > resistentie blijft
voortbestaan
Aangrijpingspunten antibiotica
1. Celwand (peptidoglycaan) - mensen hebben geen celwand > grijpt alleen aan op
bacteriën -
2. Ribosomen (eiwitsynthese): bestaan uit 2 units
- Antibiotica dat aangrijpt op 30S - Aminoglycosides (sepsis, endocarditis),
Tetracyclines (luchtweginfectie)
- Antibiotica dat aangrijpt op 50S - Chloramphenicol, Macrolides (luchtweginfecties),
Lincosamides
- Linezolid - grijpt aan op andere plek ribosoom, alleen grampositief
3. DNA-synthese > Quinolones, Metronidazol en Nitrofurantoïne
Levofloxacine - Legionella
Moxifloxacine - Pneumonie
Ciprofloxacine - gecompliceerde UTI’s
4. mRNA-synthese > Rifampicine
Leerdoelen
1.De methoden voor het diagnosticeren van infectieziekten
Klinisch: saturatie (95%), hartslag (60-100) , bloeddruk (120/80), ademfrequentie
(12-20/min), bewustzijn, temperatuur, andere abnormaliteiten
Bacterieel - bloedtest (ernstige pneumonie), PCR of sputumtest > slijm/mucus ophoesten s
ochtends voor het ontbijt > wordt onderzocht in het lad d.m.v gramkleuring
Viraal - Urinetest of nasopharynx swab
Diagnostiek bacterieel
- Bloedkweek – minstens 2, anaërobe + aërobe, bacterie in de bloedbaan? (ernstige
pneumonie)
- Sputumonderzoek > ‘fluim’ uit slijmvlies van de luchtwegen > test op bacteriën,
gisten en schimmels
- PCR test – polymerase chain test - detecteert genetische code van een virus
(SARS-CoV-2)
Diagnostiek viraal
- Urine > urineweginfectie of nierproblemen
- Nasopharynx swab > monster uit je keel of neus > ademhalingsinfecties
Serologie > wordt gekeken naar antistoffen in het bloed, nadeel: IgM en IgG duren even tot
die aanwezig zijn in het bloed
2.De belangrijkste verwekkers: endocarditis,meningitis en urineweginfecties. kennis van het
toepassen van microbiologische diagnostiek en antibioticabeleid
3.Het werkingsmechanisme van de belangrijkste groepen antibiotica (zie Tabel: Table
working mechanisms antibiotics).begrip welke factoren een rol spelen bij de keuze uit de
belangrijkste groepen
4.De belangrijkste oorzaken van resistentie tegen antibiotica en de problemen
5.De ontstekingsreactie,en hoe deze betrokken is bij het uitschakelen van de infectie.
6.Structuur en functie van antilichamen en de T cel receptor
7.Bouw en functie van T en B cel receptor
Micro-organisme/microben – 1,5 kg aan virussen, schimmels, parasieten en bacteriën (10x
cellen)
Infectie – binnengedrongen micro-organisme die een infectie kunnen veroorzaken >
immuunrespons > eventueel ziek; koorts, malaise
Antilichaam/Antistof = helpt immuunsysteem & Antigeen = lichaamsvreemde stof
Immuunsysteem
Barrières – epitheel + antimicrobiële componenten, bindweefsel
,Infectie – immuunsysteem voor bescherming: B/T-cellen gemaakt in primaire/centrale
lymfoïde organen (beenmerg, thymus) + secundaire/perifere lymfoïde organen (milt,
lymfeklieren en tonsillen) > via het bloed door het hele lichaam, weefsel surveilleren en
vervoeren effectorcellen
Aangeboren immuunsysteem – snel, niet specifiek, geen geheugencellen, ondersteund door
speeksel en maagzuur, bestaat uit:
● Granulocyten
● Monocyten/macrofagen
● Dendritische cellen
● Natural Killer cellen
1. Microben wordt doodgemaakt - patroonherkenning receptoren op het aangeboren
immuunsysteem (globaal) > doden microben: fagocytose (fagocyten = belangrijkste
effectorcellen), complementsysteem – eiwitten maken poriën in het microben > lysis,
extracellulair vocht gaat microben in > zwelt op en knapt
2. Infectie wordt onder controle gebracht (ontstekingsreactie) – microben afgevoerd naar
perifere lymfoïde organen + pro-inflammatoire cytokinen (IL-1, IL-6, TNF) - bevorderen
ontsteking, communicatie cellen > zetten verworven immuunsysteem aan, sturen
neutrofielen en macrofagen naar infectie in acute fase, zetten dendritische cellen aan >
DC’s - transporteren microben naar immuunsysteem + presenteren het aan verworven
immuunsysteem
Ontstekingsreactie – immuunrespons door effectormoleculen (cytokinen, antistoffen) en
effectorcellen (lymfocyten) > infiltraat op de infectie plaats bestaande uit vooral lymfocyten
Verworven immuunsysteem – langzaam, zeer specifiek, heeft geheugencellen, bestaat uit:
● Secundaire/Perifere lymfoïde organen
● Lymfocyten – unieke antigeenreceptoren > B-cel receptor - Immunoglobuline,
Ig/BCR, effectortaken + T-cel receptor, TCR, geen effectortaken
Lymfocyten zijn monospecifiek > reageren alleen op specifiek antigeen bij immuunrespons >
klonale selectie – lymfocyten met specifiek antigeen herkenning gaan prolifereren
,B-lymfocyten - humorale immuunrespons – naïeve B-lymfocyt herkent antigeen + krijgt
signalen van helper T-lymfocyten (co-stimulatie) > proliferatie tot geheugencellen (snellere
respons 2e infectie) en plasmacellen > plasmacellen produceren veel antistoffen >
uitscheiding immunoglobuline/Ig in het serum > binden aan extracellulaire microben
(buiten de cel) > uitschakeling door neutralisatie, opsonisatie (microben beladen met
antilichaam moleculen > efficiënter fagocytose) , fagocytose of lysis (porie in microben door
eiwitten > opzwelling > knappen)
T-lymfocyten - herkent cel die dood/geholpen moet worden, voert geen effectortaken uit,
afweer gericht op intracellulaire microben, Door co-stimulatie worden er geheugencellen
aangemaakt
Cellulaire respons – MHC op DC’s presenteren intracellulaire antigenen > cellulaire respons
1. CD4+ lymfocyten/T-helper cellen > door co-stimulatie geheugencellen + prolifereren en
rijpen > weefsel > uitscheiding cytokinen (effectortaak) > helpen doelwitcellen
2. CD8+ lymfocyten/Cytotoxische cel > proliferatie en rijpen > weefsel > doden doelwitcellen
,Problemen bij het immuunsysteem
➔ Immuundeficiëntie > defecte immuunrespons – aangeboren of verworven
➔ Auto-immuniteit – immuunrespons tegen eigen antilichamen
➔ Allergie – grote immuunreactie tegen omgevingsfactoren
Niet-pathogenen – in darmen, op geslachtsdelen of huid > maken mensen niet ziek (nuttig)
Facultatieve pathogenen – permanente microbiotica > kunnen infectie veroorzaken
Pathogenen – kunnen gezonde mensen ziek maken
Infectieziekten – ligt hoger in landen met laag inkomen
Vroeger: klassiek infectieziekten (armoede, sociale aspecten, migratie, toerisme)
Nu: ziekhuis-gerelateerde ziekten - bacteriën patienten, operatie, katheter, zorg in het
buitenland + antibioticaresistentie – bacterien pompen antibiotica of enzymen uit die
antibiotica afbreken, neemt toe bij vergrijzing, snel resistent tegen alle antibiotica >
voorkomen: alleen voorschrijven wanneer nodig, resistentie monitoren, overdracht
resistentie voorkomen door goede hygiëne, info uitwisselen
Barriers tegen microben – huid, lysozymen in tranen en andere secreties, maag (dood 90%),
cilia, darmen, vagina en urinewegen
Postulaten van Koch – Is het microben een pathogeen? door normaal flora is de
aanwezigheid van een microob niet voldoende om de oorzaak van een ziekte te zijn
➔ Pathogeen is aanwezig bij alle mensen met de ziekte
➔ Isolatie pathogeen in reincultuur
➔ Inbrengen bij gastheer die gevoelig is voor het pathogeen
➔ Gekeken of de gastheer dezelfde ziekteverschijnselen krijgt
, ➔ Isolatie pathogeen van de gastheer in reincultuur > bewijs dat het een pathogeen
is
Hedendaags weten we dat ook andere factoren een rol spelen bij infecties
- Creutzfeldt-Jacobs - symptomen treden pas jaren later op
- Whipples - bacteriën zijn onderdeel van het mRNA > moeilijk te isoleren
- Kanker die worden geassocieerd met virussen (hepatitis B, genitale wratten, EBV)
- Combinatie van microben die een ziekte veroorzaken (bepaalde vormen MS)
- Infectieziekten waar je genetische gevoelig voor moet zijn (diabetes op jonge
leeftijd, reuma)
Infectie met consistent dezelfde symptomen - cholera, mazelen
Infectie met een breed spectrum aan symptomen - syfilis
Asymptomatische individuen - bij veel asymptomatische individuen heeft isolatie
symptomatische geen zin
Polymicrobieel – verschillende factoren komen samen tot ziekte, postulaat werkt niet
Bacteriële cellen/humane cellen – commensalen (vaak symbiotisch/langdurig), kolonisten
(vaak tijdelijk) en pathogenen – helicobacter pylori (niet altijd ziek van) > maagzweren
Eukaryoten – plasmodia, schimmels of gisten - celkern, mitochondriën
Prokaryoten – bacteriën of archaea - geen celkern, geen mitochondriën
Achterafkans = voorafkans + likelihood ratio
, Week 14 - Bacteriële infectie
Het werkingsmechanisme van de belangrijkste groepen antibiotica begrip welke factoren
een rol spelen bij de keuze uit de belangrijkste groepen
De belangrijkste oorzaken van resistentie tegen antibiotica en de problemen
Gramnegatieve infecties vaak onder het diafragma: UTI’s en buikinfecties
Meeste infecties door - Stafylococcus. aureus/gram positieve kokken - gramnegatieve
infecties door staven
Antibioticaresistentie – bacterie is ongevoelig voor bepaalde antibiotica, aangeboren,
Verworven > bacterie past erfelijke eigenschappen aan > voortplanting > resistentie blijft
voortbestaan
Aangrijpingspunten antibiotica
1. Celwand (peptidoglycaan) - mensen hebben geen celwand > grijpt alleen aan op
bacteriën -
2. Ribosomen (eiwitsynthese): bestaan uit 2 units
- Antibiotica dat aangrijpt op 30S - Aminoglycosides (sepsis, endocarditis),
Tetracyclines (luchtweginfectie)
- Antibiotica dat aangrijpt op 50S - Chloramphenicol, Macrolides (luchtweginfecties),
Lincosamides
- Linezolid - grijpt aan op andere plek ribosoom, alleen grampositief
3. DNA-synthese > Quinolones, Metronidazol en Nitrofurantoïne
Levofloxacine - Legionella
Moxifloxacine - Pneumonie
Ciprofloxacine - gecompliceerde UTI’s
4. mRNA-synthese > Rifampicine
