INHOUDSOPGAVE
Deel I: Bestuursrecht: begrip, indeling, functies, kenmerken en
bronnen....................................................................................................................
Hoofdstuk 1: Begrip bestuursrecht (les 1)............................................................................................................................
- Onderscheid publiek en privaatrecht
- Toenemend belang van UM -> snelle en efficiente reacties + complexiteit en expertise
Inleiding........................................................................................................................................................................................
Afdeling 1: Formeel - juridische omschrijving vanuit organiek en functioneel oogpunt......................................
§1: Formeel – jurdische definitie.......................................................................................................................................
- Probleem: veronderstelt scherpe omschrijving UM
- Problem 2: te eenvoudig beeld van SDM
§2: Functionele benadering................................................................................................................................................
UM
- Tenuitvoerlegging sensu stricto
- Normatieve taken
- Taken van rechtshandhaving en geschiloplossing
Georganiseerde bestuurlijke beroepen
Regulatoren in de nutssectoren (liberalisering gepaard met regulatie)
Groeiende trend admin sancties
Zuiver commerciele of industriele taken
WM/RM
- Verullen taken van bestuurlijke aard
Afdeling 2: Omschrijving vanuit relaties.............................................................................................................................
- Bestuurde/bestuur/rechter
- Bestuur/bestuur/rechter
- Personeelslid/bestuur/rechter
Afdeling 3: Omschrijving vanuit materiële bevoegdheid bestuur...............................................................................
- Recht van openbare Dienst
- Economische liberalisering => nieuwe rol: markttoezicht
Hoofdstuk 2: Indeling van het bestuursrecht........................................................................................................................
Afdeling 1: Algemeen vs. Bijzonder bestuursrecht..........................................................................................................
Afdeling 2: Relatie tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht............................................................................
Hoofdstuk 3: Functies van het bestuursrecht..................................................................................................................1C
- Legitimerende
- Waarborg
- Instrumentele
Hoofdstuk 4: Kenmerken van het bestuursrecht................................................................................................................
Afdeling 1: Autonomie en eigenheid van het bestuursrecht......................................................................................
§1: Bestuursrecht is een uitzonderingsrecht..............................................................................................................
A: DE PREROGATIEVEN
- 2 privileges
Du prealable: dwingende Kracht
De l’execution d’office: uitvoerende Kracht
- Wetten van openbare Dienst
Veranderlijkheidsbeginsel
Continuiteitsbeginsel
B: VERPLICHTINGEN
, - geen vrije keuze van personeel, aannemers, leveranciers
- vormvoorschriften
openbaar onderzoek, adviezen, formele motivering
- rekenschap afleggen voor haar handelen
C: AFWIJKINGEN PRIVAATRECHT
- ambtenarenstatuut
- domeingoederenstatuut
- administratieve contracten
- publiekrechtelijke vormgegeven rechtspersonen
- bestuursprocesrecht
- bestuurlijke sancties
- BBhandelen
§2: Verklaring voor de uitzonderingspositie van het bestuur.................................................................................
- Ongelijkheid partijen: meer macht OH om AB te vrijwaren : NIMBY-syndroom
§3: Nuancering van het uitzonderingskarakter: horizontaal bestuur en ‘privatisering’ van het
bestuursrecht..........................................................................................................................................................................
- OH ziet soms gedeeltelijk af van haar eenzijdige beslissingsbevoegdheid
- OHRP nemen vaker vorm aan uit WVV
- In contracten met OH wordt inhoud rechtspositie bepaald door reglement
- Meer bestuurlijke geschillen toevertrouwd aan de gewone rechter
- Noodzaak ambtenarenstatuut en domeingoederenstatuut in vraag gesteld
Afdeling 2: Meergelaagdheid van het Belgische bestuursrecht (les 3)...................................................................
§1: bestuursrecht in de ste eeuw: een systeem van multilevel governance.......................................................
- Government benadering VS governance benadering
§2: Opmars van niet-statelijke of semi-statelijke actoren als centrale spelers in de bestuurlijke
besluitvorming........................................................................................................................................................................
§3: Opmars van artificiële intelligentie voor het ondersteunen of overnemen van bestuurlijke
besluitvorming........................................................................................................................................................................
§4: Opmars van het ‘Europees bestuursrecht’...........................................................................................................
- Bestuursrecht in de instellingen EU
- Invloed van EU-recht op nationaal recht (dienstenrichtlijnen)
- Gemeenschappelijke regels en beginselen van europese landen
§5: Verkaveling van het Belgische bestuursrecht door de federale staatsstructuur......................................
- Gevolgen algemeen bestuursrecht
- Gevolgen bijzonder bestuursrecht
Hoofdstuk 5: bronnen van het bestuursrecht......................................................................................................................
Afdeling 1: metaprincipes of -waarden die (de bronnen van) het bestuursrecht voeden................................
§1: (Meta) constitutionele principes.................................................................................................................................
- Constitutionalisme
- Rule of law/rechtsstaat
- democratiebeginsel
§2: principes van de good governance.........................................................................................................................
oorsprong
- rekenschapsbeginsel
- participatiebeginsel
- transparantiebeginsel
- integriteitsbeginsel
- effectiviteitsbeginsel
juridische waarde
- interpretatieve
- inspirerende
Afdeling 2: bronnen van het positief bestuursrecht........................................................................................................
§1: overzicht...........................................................................................................................................................................
, - international en supranationaal recht
- GW
- Bijzondere wetten
- W,D,O
- Beginselen behoorlijk bestuur
- Reglementen
KB
regl/indiv/organiek
verschil art 108 GW/ 105 GW / 107 GW
MB
Besluiten gemeenschaps/gewestenregering
Besluiten leden gem/gewregering
Besluiten locale besturen
Besluiten zelfstandige openbare isntellingen
- Pseudowetgeving
- Rechtspraak
- Gewoonte
- Billijkheid
§2: bespreking van de bronnen........................................................................................................................................
Deel II: Besluitvormingsinstrumentarium....................................................
Hoofdstuk 1: Inleiding: publiek- versus privaatrechtelijke actiemiddelen van de overheid....................................
- Feitelijk vs rechtshandelingen
- Publiek vs privaatrechtelijk handelen
- Publiek vs privaatrechtelijk optreden
Tweewegenleer
- Pseudowetgeving
Hoofdstuk 2: Het eenzijdige spoor: de eenzijdige bestuurlijke rechthandeling en de pseudowetgeving...........
Afdeling 1: de eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling (les 5)....................................................................................
§1: begrip ‘eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling’........................................................................................................
- Principe eenzijdig
- Nuancering eenzijdig
Decisions prealable
Autorisations de police
Acte unilateral, relation consensuelle mais non contractuelle
- Waarborgen eenzijdig optreden verzachten
Hoorplicht
Collectief syndicaal overleg
Inspraal
Participatie
- Principe rechtshandeling
Voorbereidende handeling
Voorbeslissing
Noodzakelijke en uitsluitend voorbereidend op latere beslissing (EBR)
- geen EBR
alle beslissingen die volgen op beslissing uitvoering EBR
zuivere maatregelen w-van inwenigde orde/bestuur of interne organisatie
inlichtingen
meningen
waarschuwingen
louter bevestigende beslissingen
bekenmaking / kennisgeving EBR
- onderscheid constitutieve en declaratieve RH
constitutieve = EBR => rechtsgevolg ontstaat pas als bestuur beslissing neemt
declarative =/ EBR => rechtsgevolg ontstaat van rechtswege uit de wet
, §2: Belang van het begrip ‘eenzijdige bestuurlijke rechtshandelng’.....................................................................
- toegangspoort voor de RVS/Andere bestuursrechter
- criterium kwalificatie als administratieve overheid
- criterium voor het bepalen van het toepassingsgebeid van publiekrechtelijke regelgeving
§3: Privileges waarmee de EBR is bekleed...................................................................................................................
- privilege du prealable
verbindende Kracht EBR
dwingende Kracht EBR = vermoeden van wettigheid
- privilege de l’execution d’office
uitvoerbaarheid zonder tussenkomst van de rechter: gedwongen uitveoring? => cassatie
§4: Typologie van de eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen............................................................................
INDELING NAAR INHOUD
- reglementaire VS individuele EBR
definities
uit titel niets afleiden
reglement is geen collectieve rechtshandeling
organieke besluiten
hybride EBR
toezichtsbeslissingen zijn geen reglementen (vtp op 1 gemeente)
belang van onderscheid
hierarchische verhouding
vormvereisten voor reglementen
formele VS materiele motivering
bekendmaking VS ter kennis brengen
wijzigbaarheid naar de toekomst
beroepsmogelijkheden
- EBR die rechten verlenen VS geen rechten verlenen
- Gebonden bevoegdheid VS discretionaire bevoegdheid
Definities
Vb gebonden bevoegd
Vergelijkend wervingsexamen
Geslaagd zonder tekorten
Toekennen leefloon
Vb discretionaire bevoegdheden
Benoeming/bevordering
Geslaagd verklaren mitstekort
Tuchtstraf opleggen
Beschermen monumenten
Belang van onderscheid
Omvang rechterlijke controle
Formele motiveringsplicht
Bemiddeling
Indeplaatsstelling
Geen vernietiging igv gebondenheid ondanks onwettigheid
Gevolgen rechtsmacht rechter
- Bestaande VS onbestaande
- (Gezagshandelingen VS Andere EBR)
- Bestraffende VS probleem verhelpende EBR
Definities
Belang van het onderscheid
Kwalificatie als straf in de zin van art 6 EVRM
Invulling evenredigheidsbeginsel
INDELING NAAR VORM
- Schriftelijk VS mondeling
- Analoog VS elektronisch
- Uitdrukkelijk VS stilzwijgend
definitie stilzwijgend
stilzwijgende weigering
omgevingsvergunninng
HVJ tikt op de vingers: MER
Deel I: Bestuursrecht: begrip, indeling, functies, kenmerken en
bronnen....................................................................................................................
Hoofdstuk 1: Begrip bestuursrecht (les 1)............................................................................................................................
- Onderscheid publiek en privaatrecht
- Toenemend belang van UM -> snelle en efficiente reacties + complexiteit en expertise
Inleiding........................................................................................................................................................................................
Afdeling 1: Formeel - juridische omschrijving vanuit organiek en functioneel oogpunt......................................
§1: Formeel – jurdische definitie.......................................................................................................................................
- Probleem: veronderstelt scherpe omschrijving UM
- Problem 2: te eenvoudig beeld van SDM
§2: Functionele benadering................................................................................................................................................
UM
- Tenuitvoerlegging sensu stricto
- Normatieve taken
- Taken van rechtshandhaving en geschiloplossing
Georganiseerde bestuurlijke beroepen
Regulatoren in de nutssectoren (liberalisering gepaard met regulatie)
Groeiende trend admin sancties
Zuiver commerciele of industriele taken
WM/RM
- Verullen taken van bestuurlijke aard
Afdeling 2: Omschrijving vanuit relaties.............................................................................................................................
- Bestuurde/bestuur/rechter
- Bestuur/bestuur/rechter
- Personeelslid/bestuur/rechter
Afdeling 3: Omschrijving vanuit materiële bevoegdheid bestuur...............................................................................
- Recht van openbare Dienst
- Economische liberalisering => nieuwe rol: markttoezicht
Hoofdstuk 2: Indeling van het bestuursrecht........................................................................................................................
Afdeling 1: Algemeen vs. Bijzonder bestuursrecht..........................................................................................................
Afdeling 2: Relatie tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht............................................................................
Hoofdstuk 3: Functies van het bestuursrecht..................................................................................................................1C
- Legitimerende
- Waarborg
- Instrumentele
Hoofdstuk 4: Kenmerken van het bestuursrecht................................................................................................................
Afdeling 1: Autonomie en eigenheid van het bestuursrecht......................................................................................
§1: Bestuursrecht is een uitzonderingsrecht..............................................................................................................
A: DE PREROGATIEVEN
- 2 privileges
Du prealable: dwingende Kracht
De l’execution d’office: uitvoerende Kracht
- Wetten van openbare Dienst
Veranderlijkheidsbeginsel
Continuiteitsbeginsel
B: VERPLICHTINGEN
, - geen vrije keuze van personeel, aannemers, leveranciers
- vormvoorschriften
openbaar onderzoek, adviezen, formele motivering
- rekenschap afleggen voor haar handelen
C: AFWIJKINGEN PRIVAATRECHT
- ambtenarenstatuut
- domeingoederenstatuut
- administratieve contracten
- publiekrechtelijke vormgegeven rechtspersonen
- bestuursprocesrecht
- bestuurlijke sancties
- BBhandelen
§2: Verklaring voor de uitzonderingspositie van het bestuur.................................................................................
- Ongelijkheid partijen: meer macht OH om AB te vrijwaren : NIMBY-syndroom
§3: Nuancering van het uitzonderingskarakter: horizontaal bestuur en ‘privatisering’ van het
bestuursrecht..........................................................................................................................................................................
- OH ziet soms gedeeltelijk af van haar eenzijdige beslissingsbevoegdheid
- OHRP nemen vaker vorm aan uit WVV
- In contracten met OH wordt inhoud rechtspositie bepaald door reglement
- Meer bestuurlijke geschillen toevertrouwd aan de gewone rechter
- Noodzaak ambtenarenstatuut en domeingoederenstatuut in vraag gesteld
Afdeling 2: Meergelaagdheid van het Belgische bestuursrecht (les 3)...................................................................
§1: bestuursrecht in de ste eeuw: een systeem van multilevel governance.......................................................
- Government benadering VS governance benadering
§2: Opmars van niet-statelijke of semi-statelijke actoren als centrale spelers in de bestuurlijke
besluitvorming........................................................................................................................................................................
§3: Opmars van artificiële intelligentie voor het ondersteunen of overnemen van bestuurlijke
besluitvorming........................................................................................................................................................................
§4: Opmars van het ‘Europees bestuursrecht’...........................................................................................................
- Bestuursrecht in de instellingen EU
- Invloed van EU-recht op nationaal recht (dienstenrichtlijnen)
- Gemeenschappelijke regels en beginselen van europese landen
§5: Verkaveling van het Belgische bestuursrecht door de federale staatsstructuur......................................
- Gevolgen algemeen bestuursrecht
- Gevolgen bijzonder bestuursrecht
Hoofdstuk 5: bronnen van het bestuursrecht......................................................................................................................
Afdeling 1: metaprincipes of -waarden die (de bronnen van) het bestuursrecht voeden................................
§1: (Meta) constitutionele principes.................................................................................................................................
- Constitutionalisme
- Rule of law/rechtsstaat
- democratiebeginsel
§2: principes van de good governance.........................................................................................................................
oorsprong
- rekenschapsbeginsel
- participatiebeginsel
- transparantiebeginsel
- integriteitsbeginsel
- effectiviteitsbeginsel
juridische waarde
- interpretatieve
- inspirerende
Afdeling 2: bronnen van het positief bestuursrecht........................................................................................................
§1: overzicht...........................................................................................................................................................................
, - international en supranationaal recht
- GW
- Bijzondere wetten
- W,D,O
- Beginselen behoorlijk bestuur
- Reglementen
KB
regl/indiv/organiek
verschil art 108 GW/ 105 GW / 107 GW
MB
Besluiten gemeenschaps/gewestenregering
Besluiten leden gem/gewregering
Besluiten locale besturen
Besluiten zelfstandige openbare isntellingen
- Pseudowetgeving
- Rechtspraak
- Gewoonte
- Billijkheid
§2: bespreking van de bronnen........................................................................................................................................
Deel II: Besluitvormingsinstrumentarium....................................................
Hoofdstuk 1: Inleiding: publiek- versus privaatrechtelijke actiemiddelen van de overheid....................................
- Feitelijk vs rechtshandelingen
- Publiek vs privaatrechtelijk handelen
- Publiek vs privaatrechtelijk optreden
Tweewegenleer
- Pseudowetgeving
Hoofdstuk 2: Het eenzijdige spoor: de eenzijdige bestuurlijke rechthandeling en de pseudowetgeving...........
Afdeling 1: de eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling (les 5)....................................................................................
§1: begrip ‘eenzijdige bestuurlijke rechtshandeling’........................................................................................................
- Principe eenzijdig
- Nuancering eenzijdig
Decisions prealable
Autorisations de police
Acte unilateral, relation consensuelle mais non contractuelle
- Waarborgen eenzijdig optreden verzachten
Hoorplicht
Collectief syndicaal overleg
Inspraal
Participatie
- Principe rechtshandeling
Voorbereidende handeling
Voorbeslissing
Noodzakelijke en uitsluitend voorbereidend op latere beslissing (EBR)
- geen EBR
alle beslissingen die volgen op beslissing uitvoering EBR
zuivere maatregelen w-van inwenigde orde/bestuur of interne organisatie
inlichtingen
meningen
waarschuwingen
louter bevestigende beslissingen
bekenmaking / kennisgeving EBR
- onderscheid constitutieve en declaratieve RH
constitutieve = EBR => rechtsgevolg ontstaat pas als bestuur beslissing neemt
declarative =/ EBR => rechtsgevolg ontstaat van rechtswege uit de wet
, §2: Belang van het begrip ‘eenzijdige bestuurlijke rechtshandelng’.....................................................................
- toegangspoort voor de RVS/Andere bestuursrechter
- criterium kwalificatie als administratieve overheid
- criterium voor het bepalen van het toepassingsgebeid van publiekrechtelijke regelgeving
§3: Privileges waarmee de EBR is bekleed...................................................................................................................
- privilege du prealable
verbindende Kracht EBR
dwingende Kracht EBR = vermoeden van wettigheid
- privilege de l’execution d’office
uitvoerbaarheid zonder tussenkomst van de rechter: gedwongen uitveoring? => cassatie
§4: Typologie van de eenzijdige bestuurlijke rechtshandelingen............................................................................
INDELING NAAR INHOUD
- reglementaire VS individuele EBR
definities
uit titel niets afleiden
reglement is geen collectieve rechtshandeling
organieke besluiten
hybride EBR
toezichtsbeslissingen zijn geen reglementen (vtp op 1 gemeente)
belang van onderscheid
hierarchische verhouding
vormvereisten voor reglementen
formele VS materiele motivering
bekendmaking VS ter kennis brengen
wijzigbaarheid naar de toekomst
beroepsmogelijkheden
- EBR die rechten verlenen VS geen rechten verlenen
- Gebonden bevoegdheid VS discretionaire bevoegdheid
Definities
Vb gebonden bevoegd
Vergelijkend wervingsexamen
Geslaagd zonder tekorten
Toekennen leefloon
Vb discretionaire bevoegdheden
Benoeming/bevordering
Geslaagd verklaren mitstekort
Tuchtstraf opleggen
Beschermen monumenten
Belang van onderscheid
Omvang rechterlijke controle
Formele motiveringsplicht
Bemiddeling
Indeplaatsstelling
Geen vernietiging igv gebondenheid ondanks onwettigheid
Gevolgen rechtsmacht rechter
- Bestaande VS onbestaande
- (Gezagshandelingen VS Andere EBR)
- Bestraffende VS probleem verhelpende EBR
Definities
Belang van het onderscheid
Kwalificatie als straf in de zin van art 6 EVRM
Invulling evenredigheidsbeginsel
INDELING NAAR VORM
- Schriftelijk VS mondeling
- Analoog VS elektronisch
- Uitdrukkelijk VS stilzwijgend
definitie stilzwijgend
stilzwijgende weigering
omgevingsvergunninng
HVJ tikt op de vingers: MER
