H1: Perifeer & centraal zenuwstelsel
Anatomie =biologische studie vd morfologie of bouw van
organismen
->structuur (orgaanstelsels & weefsels)
Orgaanstelsels =bestaan uit organen die functioneel samenwerken
Organen =onderdelen v/h lichaam m. specifieke functies
->opgebouwd uit verschillende weefseltypes
Weefsel =verz. gespecialiseerde cellen
->vervullen gem. functie in lichaam
-3 componenten
1) Cellen
2) Intracellulaire substantie
3) Weefselvocht
Histologie =weefselleer
=studie vd fijne opbouw v. weefsels (structuur)
Fysiologie =studie v. levensprocessen die plaatsvinden in
levende wezens
->functie
->levensprocessen gebaseerd op biochemie
Biochemie =chemische samenwerking tss vele versch.
structurele & functionele moleculen
Centrale =hersenen & ruggenmerg (zenuwstreng)
zenuwstelsel (CZ)
Perifere =alle zenuwcellen (neuronen) of zenuwuitlopers
zenuwstelsel (PZ) buiten de hersenen of het ruggenmerg
Autonome ZS =neurale connecties naar klieren en gladde spieren
van de inwendige organen
->segmentale bouw
->vertakkingen i/h lichaam >wervelkolom
->bilateraal symmetrisch
Somatische ZS =efferente en afferente zenuwen
->begeleiden sensorische & motorische prikkels van
& naar CZ
->functie: controle werking lichaam
Enterische ZS ->zenuwnetw. rond ingewanden (ook invloed
psychologisch welzijn)
Afferente =sensorisch
1
,(aanvoerende) -info zintuigreceptoren lichaam -> CZ e/d spieren
zenuwen
Efferente =motorisch
(wegvoerende) -prikkels CZ –> rest v/h lichaam
zenuwen
Craniale zenuwen =zenuwen die ontspringen in de hersenen
->motorisch, sensorisch of gemengd
Spinale zenuwen =craniale zenuwen in verbinding m/h ruggenmerg
->altijd gemengd sensorisch & motorisch
Witte stof =zenuwverbindingen
->onder de hersenschors
->bestaat uit: uitlopers van neuronen
(axonen/zenuwvezels, transport info van & nr/d
cortex + zijn georganiseerd in zenuwbanen)
Grijze stof =cellichamen vd zenuwen
->in cortex
->in kernen i/d diepte
Cerebrale cortex hersenschors (buitenkant vd hemisferen)
->laag grijze stof, bevat veel bloedvaten &
cellichamen v. cerebrale zenuwcellen
-Sterk geplooid:
1. (Diepe) groeven (=sulcus, fissuur)
2. Windingen (=gyrus)
Soorten 1) Associatievezels
zenuwvezels ->verbinden versch. delen vd cortex binnen
dezelfde hemisfeer
2) Commisurale vezels
->verbinden de 2 hersenhemisferen
3) Projectievezels
->verzorgen de bindingen tss hersenstam & cortex
Frontale kwab ~spraak, denken, emoties, controle bewegingen…
(functies)
->prefrontale cortex: hogere denkprocessen +
executieve functies (controle gedrag)
Pariëtale ->anterieure deel: ontvangen & interpretatie
kwabben gewaarwordingen (somatosensorische cortex)
(functies) ->posterieure deel: sensorische input integreren
Occipitale ~ontvangen & verwerken visuele input
2
,kwabben
Temporale ~begrijpen gesproken taal, gehoor & geheugen
kwabben
Piramidecellen =lange efferente uitlopers naar ruggenmerg en
andere corticale gebieden
-> vooral aanwezig in piramidelagen
Korrelcellen =vooral lokale contacten
->vooral aanwezig in korrellagen
3 hersenvliezen 1) Dura mater
=buitenste harde hersenvlies
->vergroeid m/h beenvlies a/d binnenzijde vd
schedel
2) Arachnoidea
=middelste hersenvlies
->veel bloedvaten + bestaat uit: dun membraan &
fijne, netvormige bindweefselbalkjes (verbinden het
membraan m/d dura mater + pia mater)
->overbrugt de groeven vd hersenoppervlakken
3) Pia mater
=zacht hersenvlies
->ligt direct tegen de hersenmassa + dun &
bloedvatrijk
->in alle groeven v/h hersenoppervlak
Hersenventrikels =ruimtes tss de hersenvliezen e/h centrale kanaal
van het ruggenmerg gevuld met cerebrospinale
vocht (CSV)
Plexus choroideus =bloedvatrijke structuur a/d rand vd
hersenventrikels
->raakplaats pia mater & hersenweefsel
->aanmaak cerebrospinale vocht (CSV)
Functie CSV 1) Houdt hersendruk op peil
2) Fungeert als schokdemper
3) Transport voedingsbestanddelen & afvalstoffen
Circulatie CSV 1) CSV/ hersenvocht >plexus laterale ventrikels
(vooral)
->ook beetje gemaakt dr derde & vierde ventrikel
2) Cellen plexus choroideus
->filteren hersenvocht uit bloed
->scheiden CSV uit in ventrikels
3
, 3) CSV vloeit uit in ventrikelsysteem
->vloeit vervolgens doorheen subarachnoïdale
ruimte rond hersenen + ruggenmerg
4) Later: reabsorptie dr bloedvaten
CVA =cerebrovasculair accident
-onderbreking bloedvoorziening brein
=> zuurstoftekort
=>stukje hersenweefsel sterft af
(beroerte/herseninfarct)
-Gevolgen? ->afh. welk deel brein aangetast
->verlammingen, spraakproblemen,
geheugenstoornissen
Ischemie =bloedtoevoer die stilvalt
->gevolg ischemie=beschadiging hersencellen
Carotiden =halsslagaders
->toevoer zuurstofrijk bloed nr hersenen
Arteria =wervelslagaders
vertebrales ->toevoer zuurstofrijk bloed nr hersenen
Arteria basilaris =twee wervelslagaders die centraal, onderaan de
hersenen liggen
->voorziet binnenoor & delen hersenen (bloed)
->occlusie deze belang. slagader =ernstige
complicaties (blindheid, verlamming)
Cirkel van Willis =vaatkring van slagaders (carotiden &
wervelslagaders hierop aangesloten)
->voorziet telen. & dience. van bloed
->beschermt hersenen tegen ischemie
(blockage slagader? Toch nog verbinding tss de
andere delen circulatie)
Arteria cerebri =grote hersenslagaders
->ontspringen uit cirkel van Willis
Arteria cerebri =voorste hersenslagader
anterior ->voorziet mediale & dorsale zijden van frontale &
pariëtale kwab van bloed
Arteria cerebri =middelste hersenslagader, voorziet
media 1) Laterale zijde & diep gelegen delen frontale,
pariëtale & temporale kwab (bv hypothalamus &
-fyse)
4
Anatomie =biologische studie vd morfologie of bouw van
organismen
->structuur (orgaanstelsels & weefsels)
Orgaanstelsels =bestaan uit organen die functioneel samenwerken
Organen =onderdelen v/h lichaam m. specifieke functies
->opgebouwd uit verschillende weefseltypes
Weefsel =verz. gespecialiseerde cellen
->vervullen gem. functie in lichaam
-3 componenten
1) Cellen
2) Intracellulaire substantie
3) Weefselvocht
Histologie =weefselleer
=studie vd fijne opbouw v. weefsels (structuur)
Fysiologie =studie v. levensprocessen die plaatsvinden in
levende wezens
->functie
->levensprocessen gebaseerd op biochemie
Biochemie =chemische samenwerking tss vele versch.
structurele & functionele moleculen
Centrale =hersenen & ruggenmerg (zenuwstreng)
zenuwstelsel (CZ)
Perifere =alle zenuwcellen (neuronen) of zenuwuitlopers
zenuwstelsel (PZ) buiten de hersenen of het ruggenmerg
Autonome ZS =neurale connecties naar klieren en gladde spieren
van de inwendige organen
->segmentale bouw
->vertakkingen i/h lichaam >wervelkolom
->bilateraal symmetrisch
Somatische ZS =efferente en afferente zenuwen
->begeleiden sensorische & motorische prikkels van
& naar CZ
->functie: controle werking lichaam
Enterische ZS ->zenuwnetw. rond ingewanden (ook invloed
psychologisch welzijn)
Afferente =sensorisch
1
,(aanvoerende) -info zintuigreceptoren lichaam -> CZ e/d spieren
zenuwen
Efferente =motorisch
(wegvoerende) -prikkels CZ –> rest v/h lichaam
zenuwen
Craniale zenuwen =zenuwen die ontspringen in de hersenen
->motorisch, sensorisch of gemengd
Spinale zenuwen =craniale zenuwen in verbinding m/h ruggenmerg
->altijd gemengd sensorisch & motorisch
Witte stof =zenuwverbindingen
->onder de hersenschors
->bestaat uit: uitlopers van neuronen
(axonen/zenuwvezels, transport info van & nr/d
cortex + zijn georganiseerd in zenuwbanen)
Grijze stof =cellichamen vd zenuwen
->in cortex
->in kernen i/d diepte
Cerebrale cortex hersenschors (buitenkant vd hemisferen)
->laag grijze stof, bevat veel bloedvaten &
cellichamen v. cerebrale zenuwcellen
-Sterk geplooid:
1. (Diepe) groeven (=sulcus, fissuur)
2. Windingen (=gyrus)
Soorten 1) Associatievezels
zenuwvezels ->verbinden versch. delen vd cortex binnen
dezelfde hemisfeer
2) Commisurale vezels
->verbinden de 2 hersenhemisferen
3) Projectievezels
->verzorgen de bindingen tss hersenstam & cortex
Frontale kwab ~spraak, denken, emoties, controle bewegingen…
(functies)
->prefrontale cortex: hogere denkprocessen +
executieve functies (controle gedrag)
Pariëtale ->anterieure deel: ontvangen & interpretatie
kwabben gewaarwordingen (somatosensorische cortex)
(functies) ->posterieure deel: sensorische input integreren
Occipitale ~ontvangen & verwerken visuele input
2
,kwabben
Temporale ~begrijpen gesproken taal, gehoor & geheugen
kwabben
Piramidecellen =lange efferente uitlopers naar ruggenmerg en
andere corticale gebieden
-> vooral aanwezig in piramidelagen
Korrelcellen =vooral lokale contacten
->vooral aanwezig in korrellagen
3 hersenvliezen 1) Dura mater
=buitenste harde hersenvlies
->vergroeid m/h beenvlies a/d binnenzijde vd
schedel
2) Arachnoidea
=middelste hersenvlies
->veel bloedvaten + bestaat uit: dun membraan &
fijne, netvormige bindweefselbalkjes (verbinden het
membraan m/d dura mater + pia mater)
->overbrugt de groeven vd hersenoppervlakken
3) Pia mater
=zacht hersenvlies
->ligt direct tegen de hersenmassa + dun &
bloedvatrijk
->in alle groeven v/h hersenoppervlak
Hersenventrikels =ruimtes tss de hersenvliezen e/h centrale kanaal
van het ruggenmerg gevuld met cerebrospinale
vocht (CSV)
Plexus choroideus =bloedvatrijke structuur a/d rand vd
hersenventrikels
->raakplaats pia mater & hersenweefsel
->aanmaak cerebrospinale vocht (CSV)
Functie CSV 1) Houdt hersendruk op peil
2) Fungeert als schokdemper
3) Transport voedingsbestanddelen & afvalstoffen
Circulatie CSV 1) CSV/ hersenvocht >plexus laterale ventrikels
(vooral)
->ook beetje gemaakt dr derde & vierde ventrikel
2) Cellen plexus choroideus
->filteren hersenvocht uit bloed
->scheiden CSV uit in ventrikels
3
, 3) CSV vloeit uit in ventrikelsysteem
->vloeit vervolgens doorheen subarachnoïdale
ruimte rond hersenen + ruggenmerg
4) Later: reabsorptie dr bloedvaten
CVA =cerebrovasculair accident
-onderbreking bloedvoorziening brein
=> zuurstoftekort
=>stukje hersenweefsel sterft af
(beroerte/herseninfarct)
-Gevolgen? ->afh. welk deel brein aangetast
->verlammingen, spraakproblemen,
geheugenstoornissen
Ischemie =bloedtoevoer die stilvalt
->gevolg ischemie=beschadiging hersencellen
Carotiden =halsslagaders
->toevoer zuurstofrijk bloed nr hersenen
Arteria =wervelslagaders
vertebrales ->toevoer zuurstofrijk bloed nr hersenen
Arteria basilaris =twee wervelslagaders die centraal, onderaan de
hersenen liggen
->voorziet binnenoor & delen hersenen (bloed)
->occlusie deze belang. slagader =ernstige
complicaties (blindheid, verlamming)
Cirkel van Willis =vaatkring van slagaders (carotiden &
wervelslagaders hierop aangesloten)
->voorziet telen. & dience. van bloed
->beschermt hersenen tegen ischemie
(blockage slagader? Toch nog verbinding tss de
andere delen circulatie)
Arteria cerebri =grote hersenslagaders
->ontspringen uit cirkel van Willis
Arteria cerebri =voorste hersenslagader
anterior ->voorziet mediale & dorsale zijden van frontale &
pariëtale kwab van bloed
Arteria cerebri =middelste hersenslagader, voorziet
media 1) Laterale zijde & diep gelegen delen frontale,
pariëtale & temporale kwab (bv hypothalamus &
-fyse)
4
