THEMA 1: ONTWIKKELING V/H KIND
1.1. Kennismaking & Historiek
1.1.1. Kennismaking
Ontw.psychologie =wetens. studie v. patronen v. groei, verandering
en stabiliteit (wat blijft doorheen ontw. stabiel)
->van conceptie (bevruchting) tot hoge ouderdom
->in verschillende ontwikkelingsdomeinen
1. Fysiek
2. Cognitief
3. Sociaal-emotioneel + persoonlijkheid
Domeinen 1) Fysieke ontwikkeling
=kijkt naar de fysieke opbouw v/h lichaam, zoals:
->hersenen, zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen,
behoefte aan eten, drinken en slaap
Bv: Sekse waardoor bepaald? Voordelen
borstvoeding?
2) Cognitieve ontw.
=kijkt naar de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering
i/d eigenschappen die individueel verschillen
Bv: Wat zijn onze vroegste herinneringen? Effecten
TV-kijken?
3) Sociaal-emotionele ontw.
=kijkt naar de sociale relaties & interacties m.
anderen & nr/h omgaan met emoties
Bv: Reageren pasgeborenen anders op hun moeder
dan op andere mensen?
4) Persoonlijkheidsontw.
=kijkt nr/d duurzame gedragingen & eig. die de ene
pers. vd andere onderscheiden
Bv: Heeft e. kleuter besef v. goed & kwaad?
Ontwikkelingsfase =deels sociale constructen (gebaseerd op
n onderzoek in WEIRD samenlevingen)
->sterke ind. versch. tss samenlevingen (kijken m/e
bep. bril nr dingen)
->sterke ind. versch. (≠typische ontw., wat wij
bestuderen)
1) Prenataal
2) Babytijd
3) Peuter- & kleutertijd
4) Schooltijd
5) Adolescentie (hier stopt ontw.psy. d1)
6) Ontluikende volwassenheid
1
, 7) Volwassenheid
8) Ouderdom
1.1.2. Historiek
Philippe Ariès (20e “Het kind” als vw van historisch onderzoek
E)
-Cultuurhistorische studie over kind en kindertijd
sinds ME adhv afb. & dagboeken
->lang als mini volw. afgebeeld & ook zo
behandeld
->kindertijd=sociale constructie (vrij recent, rond
1600)
Quote Newton “Standing on the shoulders of giants”
->verder gekeken dan anderen, meer inzichten:
dankzij verder bouwen op eerdere inzichten
1.1.2.1. Vroege denkers
John Locke (17e E) Empirisme (alle versch. tss mensen >ervaring &
omgeving!)
-Tabula rasa (mens geboren onbeschreven blad,
geen aangeboren tendensen)
“Iedereen kan alles worden”
->kinderen kunnen tot gelijk wat gevormd worden
->basis latere behaviorisme
Passief Kind=passieve ontvanger v. omgevingsinvloeden
Jean-Jacques Nativisme
Rousseau (18e E) “Kinderen zijn nobele wilden”
-Aangeboren goedheid
->kinderen geboren m. inherent potentieel &
talenten
->als kinderen verzorgd/beschermd worden,
bereiken ze vanzelf hun volle potentieel
(kinderen≠tabula rasa)
-Frustratie bij poging ontwikkelen aangeboren
goedheid =>negatieve ontwikkelingsuitkomst
-Ontw=in afzonderlijke fasen die zich automatisch
ontvouwen (=maturatie)
Actief Mens= actief, door behoefte: selectief uit/d
omgeving opnemen
->opvoeding mag niet te opdringerig (vooral
kansen geven vr ontplooiing leiden)
2
, -Link debat nature vs nurture
1.1.2.2. Start vd wetenschappelijke ontw.psy.
Charles Darwin Evolutietheorie
(19e E)
-Parallel tss de ontogenese e/d fylogenese
-Babybiografie 1e levensjaar zoon
->dagboek, studie ontw., systematische observatie
->1e keer dat syst. obs., wel subj. want dagboek +
1 individu (geen gr.)
->1e stap =>wetens. studie
ontwikkelingspsychologie
Ontogenese =de ontw. van individuen
Fylogenese =de ontw. vd soort
Granville Stanley -Inspo>Darwin: parallel (ontogenese als herh/v
Hall (19-20e E) fylogenese)
->steeds: primitieve -> complexe levensvormen
-Ontw.= reeks genetisch bepaalde gebeurtenissen
->ontvouwen zich automatisch (zoals een bloem)
>nativisme
-Adolescentie=afzonderlijke ontwikkelingsfase
(“storm & stress”) ->hierdoor beroemd
“Men kan de typische wildheid v. kinderen maar
beter toelaten tot een jaar of twaalf”
CSM -Stichter Child Study Movement
->toep. wetens. meth. op ond. kinderen (betere
meth., bv: vragenlijsten)
+ normatieve benadering (vgl responsen m/e
groep)
Arnold Gesell (19- -Leerling Hall (zijn theorieën verder uitgewerkt)
20e E) ->grote gr. bestudeerd (10 000 kinderen, via
observatie & ouderinterviews)
->belang. werken, “Father of child development”
-Gesell Developmental Schedules (verouderde
testen)
-Beperkte rol ervaring -> sterke focus maturatie
->assumptie: alle kinderen doorlopen dezelfde
stadia
“Als we effectieve hulpmiddelen gebruiken, onthult
het kind zichzelf aan iedereen die stopt en luistert
naar wat het zegt en die met ziende ogen kijkt naar
3
, wat het doet“
2 richtingen ontw. 1) Sefanocodaal (beneden ->boven)
2) Proximodistaal (centrum ->buiten)
->ontw. v/h lichaam (zie later, idee>Gesell)
Maria Montessori -kinderen: leren op natuurlijke manier dr
(19-20e E) rijpingsprocessen
->leren best dr/h zelf te doen
-invloed ontw. kleuteronderwijs, meubels,
speelgoed,…
->onderwijsaanpak (gebaseerd op
zelfredzaamheid)
->1e Montessori-kleuterschool (1907)
Quotes Montessori “Leer het me zelf doen”
“Don’t tell them how to do it. Show them how to
do itand do not say a word. If you tell them, they
will watch your lips move. If you show them, they
will want to do it themselves.”
Alfred Binet (19- -Frans psycholoog, minder belang.
20e E) -Stimuleerde interesse in ind. versch. in ontw.
-1e intelligentietest
->op vraag v/h ministerie v. onderwijs
(periode start leerplicht ->ook vr kinderen m.
beperkingen: plots nood aan bijzonder onderwijs)
->instrumenten vinden: wie nood extra begeleiding
Lewis Terman (19- -Test Binet aangepast & uitgebreid vr. Amerika
20e E) (grootschaliger)
->Binet: nobel doel (wie hulp nodig)
->Am.: slecht doel (afstoten mensen lager IQ)
=>testen bepalen: wie mag immigreren &
voortplanten
Genetic Studies of 1921, Stanford University
the Genius ->langstlopende longitudinale studie (niet vanaf
geboorte)
->later: “Terman Study of the Gifted”
->veel aandacht genetische basis intelligentie
(beperkte rol omgeving)
Leta Hollingworth -studie intelligentie (focus hoogbegaafdheid)
(19-20e E) ->aandacht vr/d unieke uitdagingen cognitief
sterke kinderen
->voortbouwend op werk Terman
4
1.1. Kennismaking & Historiek
1.1.1. Kennismaking
Ontw.psychologie =wetens. studie v. patronen v. groei, verandering
en stabiliteit (wat blijft doorheen ontw. stabiel)
->van conceptie (bevruchting) tot hoge ouderdom
->in verschillende ontwikkelingsdomeinen
1. Fysiek
2. Cognitief
3. Sociaal-emotioneel + persoonlijkheid
Domeinen 1) Fysieke ontwikkeling
=kijkt naar de fysieke opbouw v/h lichaam, zoals:
->hersenen, zenuwstelsel, de spieren, de zintuigen,
behoefte aan eten, drinken en slaap
Bv: Sekse waardoor bepaald? Voordelen
borstvoeding?
2) Cognitieve ontw.
=kijkt naar de manier waarop het gedrag van
mensen wordt beïnvloed door groei en verandering
i/d eigenschappen die individueel verschillen
Bv: Wat zijn onze vroegste herinneringen? Effecten
TV-kijken?
3) Sociaal-emotionele ontw.
=kijkt naar de sociale relaties & interacties m.
anderen & nr/h omgaan met emoties
Bv: Reageren pasgeborenen anders op hun moeder
dan op andere mensen?
4) Persoonlijkheidsontw.
=kijkt nr/d duurzame gedragingen & eig. die de ene
pers. vd andere onderscheiden
Bv: Heeft e. kleuter besef v. goed & kwaad?
Ontwikkelingsfase =deels sociale constructen (gebaseerd op
n onderzoek in WEIRD samenlevingen)
->sterke ind. versch. tss samenlevingen (kijken m/e
bep. bril nr dingen)
->sterke ind. versch. (≠typische ontw., wat wij
bestuderen)
1) Prenataal
2) Babytijd
3) Peuter- & kleutertijd
4) Schooltijd
5) Adolescentie (hier stopt ontw.psy. d1)
6) Ontluikende volwassenheid
1
, 7) Volwassenheid
8) Ouderdom
1.1.2. Historiek
Philippe Ariès (20e “Het kind” als vw van historisch onderzoek
E)
-Cultuurhistorische studie over kind en kindertijd
sinds ME adhv afb. & dagboeken
->lang als mini volw. afgebeeld & ook zo
behandeld
->kindertijd=sociale constructie (vrij recent, rond
1600)
Quote Newton “Standing on the shoulders of giants”
->verder gekeken dan anderen, meer inzichten:
dankzij verder bouwen op eerdere inzichten
1.1.2.1. Vroege denkers
John Locke (17e E) Empirisme (alle versch. tss mensen >ervaring &
omgeving!)
-Tabula rasa (mens geboren onbeschreven blad,
geen aangeboren tendensen)
“Iedereen kan alles worden”
->kinderen kunnen tot gelijk wat gevormd worden
->basis latere behaviorisme
Passief Kind=passieve ontvanger v. omgevingsinvloeden
Jean-Jacques Nativisme
Rousseau (18e E) “Kinderen zijn nobele wilden”
-Aangeboren goedheid
->kinderen geboren m. inherent potentieel &
talenten
->als kinderen verzorgd/beschermd worden,
bereiken ze vanzelf hun volle potentieel
(kinderen≠tabula rasa)
-Frustratie bij poging ontwikkelen aangeboren
goedheid =>negatieve ontwikkelingsuitkomst
-Ontw=in afzonderlijke fasen die zich automatisch
ontvouwen (=maturatie)
Actief Mens= actief, door behoefte: selectief uit/d
omgeving opnemen
->opvoeding mag niet te opdringerig (vooral
kansen geven vr ontplooiing leiden)
2
, -Link debat nature vs nurture
1.1.2.2. Start vd wetenschappelijke ontw.psy.
Charles Darwin Evolutietheorie
(19e E)
-Parallel tss de ontogenese e/d fylogenese
-Babybiografie 1e levensjaar zoon
->dagboek, studie ontw., systematische observatie
->1e keer dat syst. obs., wel subj. want dagboek +
1 individu (geen gr.)
->1e stap =>wetens. studie
ontwikkelingspsychologie
Ontogenese =de ontw. van individuen
Fylogenese =de ontw. vd soort
Granville Stanley -Inspo>Darwin: parallel (ontogenese als herh/v
Hall (19-20e E) fylogenese)
->steeds: primitieve -> complexe levensvormen
-Ontw.= reeks genetisch bepaalde gebeurtenissen
->ontvouwen zich automatisch (zoals een bloem)
>nativisme
-Adolescentie=afzonderlijke ontwikkelingsfase
(“storm & stress”) ->hierdoor beroemd
“Men kan de typische wildheid v. kinderen maar
beter toelaten tot een jaar of twaalf”
CSM -Stichter Child Study Movement
->toep. wetens. meth. op ond. kinderen (betere
meth., bv: vragenlijsten)
+ normatieve benadering (vgl responsen m/e
groep)
Arnold Gesell (19- -Leerling Hall (zijn theorieën verder uitgewerkt)
20e E) ->grote gr. bestudeerd (10 000 kinderen, via
observatie & ouderinterviews)
->belang. werken, “Father of child development”
-Gesell Developmental Schedules (verouderde
testen)
-Beperkte rol ervaring -> sterke focus maturatie
->assumptie: alle kinderen doorlopen dezelfde
stadia
“Als we effectieve hulpmiddelen gebruiken, onthult
het kind zichzelf aan iedereen die stopt en luistert
naar wat het zegt en die met ziende ogen kijkt naar
3
, wat het doet“
2 richtingen ontw. 1) Sefanocodaal (beneden ->boven)
2) Proximodistaal (centrum ->buiten)
->ontw. v/h lichaam (zie later, idee>Gesell)
Maria Montessori -kinderen: leren op natuurlijke manier dr
(19-20e E) rijpingsprocessen
->leren best dr/h zelf te doen
-invloed ontw. kleuteronderwijs, meubels,
speelgoed,…
->onderwijsaanpak (gebaseerd op
zelfredzaamheid)
->1e Montessori-kleuterschool (1907)
Quotes Montessori “Leer het me zelf doen”
“Don’t tell them how to do it. Show them how to
do itand do not say a word. If you tell them, they
will watch your lips move. If you show them, they
will want to do it themselves.”
Alfred Binet (19- -Frans psycholoog, minder belang.
20e E) -Stimuleerde interesse in ind. versch. in ontw.
-1e intelligentietest
->op vraag v/h ministerie v. onderwijs
(periode start leerplicht ->ook vr kinderen m.
beperkingen: plots nood aan bijzonder onderwijs)
->instrumenten vinden: wie nood extra begeleiding
Lewis Terman (19- -Test Binet aangepast & uitgebreid vr. Amerika
20e E) (grootschaliger)
->Binet: nobel doel (wie hulp nodig)
->Am.: slecht doel (afstoten mensen lager IQ)
=>testen bepalen: wie mag immigreren &
voortplanten
Genetic Studies of 1921, Stanford University
the Genius ->langstlopende longitudinale studie (niet vanaf
geboorte)
->later: “Terman Study of the Gifted”
->veel aandacht genetische basis intelligentie
(beperkte rol omgeving)
Leta Hollingworth -studie intelligentie (focus hoogbegaafdheid)
(19-20e E) ->aandacht vr/d unieke uitdagingen cognitief
sterke kinderen
->voortbouwend op werk Terman
4
