ONTWIKKELINGSPSY DEEL 2
H1: Het levensloopperspectief
Doelen 1) Verdeel de levensloop in betekenisvolle periodes
ontwikkelings- 2) Identificeer de ontwikkelingstaken voor bepaalde
psychologie d2 periode
3) Gebruik levensloopperspectief om de juiste
vragen te stellen!
->historisch verandert levensloop veel
->vraag is telkens: “wat zijn de kenmerkende
ontwikkelingstaken bij een bepaalde leeftijd in een
bepaalde samenleving?”
1.1. Ontwikkelingstaken en bronnen ontw
Ontwikkelingstaken ~Rober Havinghurt’s Developmental Task Theory
(OT) =de reeks v. vaardigheden & vermogens dat
mensen ontwikkelen doorheen hun levensloop
->afhankelijk van leeftijd! (leeftijd bepalen de
periodes)
3 bronnen van 1) Lichamelijke (biologische) rijping
ontwikkelingstaken Bv: rechtstaan & leren lopen, aanpassen aan seksuele
rijping (puberteit) of menopauze (middelbare volw.)…
2) Individuele doelen & waarden
Bv: keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen…
->conflict: kinderen krijgen & afstuderen zijn beide
belangrijke doelen (meestal na elkaar): maar
kunnen moeilijk op zelfde moment nastreven dus
conflict
3) Culturele/maatschappelijke verwachtingen
Bv: leren lezen, verantwoordelijkheid voor milieu en de
samenleving…
->rol van de V (vrouw) verschilt sterk per
samenleving: samenhang met verwachtingen
kinderen (als V werkt, dan kinderen sneller
zelfstandig…)
OT verschillen afhankelijk van deze 3 bronnen
->per bron apart onderzoeksdomein met eigen
focus
De Havinghurst =brug tussen de 3 ontwikkelingsbronnen
theorie ->bemiddeling tussen biologische facetten
ontwikkeling & ontwikkelingsaspecten die
gesteund/vereist worden door andere mensen in
het leven van een individu
1
, Developmental constraints =>ontwikkeling vindt
plaats binnen genetisch bepaalde grenzen
Periodes van 1) Prenatale fase (conceptie-geboorte)
ontwikkeling 2) Baby- en peutertijd (geboorte-2j)
3) Vroege kindertijd (kleuter) (2j-6j)
4) Middelbare kindertijd (6j-11j)
5) Adolescentie (11j-18j) (start leerstof
ontwikkelingspsychologie d2)
6) Jongvolwassenheid (18j-40j)
7) Middelbare volwassenheid (40j-65j)
8) Late volwassenheid (65j-dood)
1.2. Het levensloopperspectief
Levensloop- Ontwikkeling als:
perspectief 1) Levenslang
2) Multidimensioneel & multidirectioneel
3) Plastisch
4) Beïnvloed door veelvoudige, interagerende
krachten
Levenslang Oude visie: ontw. van 0-18j, na adolescentie bijna
geen ontw meer
Levenslange ontw: ontw gaat verder na 18j!
->dit klopt wel: onafgewerkte fases jonge ontw. =>
problemen op latere leeftijd
Zeer actueel onderzoek: sterk vergrijzende populatie
->ook 80+ kunnen nog dingen bijleren
->pensioensystemen kloppen niet meer: andere opl.
nodig
~te hoge old age dependency ratio (=pensioen)
Multidimensionee Dimensies ontwikkeling:
l 1) Lichamelijk
2) Cognitief
3) Sociaal/emotioneel
->dimensies ontwikkelen zich niet in alle fases met
dezelfde snelheid!
Bv: in adolescentie lopen V sterk voor op sociaal vlak
~algemeen: in adol. zeer snelle cognitieve ontw.
Multidirectioneel Oude visie levensloop: levenstrap, stijging tot piek
(middelbare volwassenheid), daarna enkel
achteruitgang
Multidirectioneel
2
, ->sommige functies gaan achteruit, andere vooruit
Bv: verwerkingssnelheid daalt met leeftijd maar verbale
bekwaamheid stijgt & blijft hoog doorheen leven
~niet alleen slechter naarmate ouder
Plastisch =vaardigheid om te veranderen/leren
->op vlak van je brein, je gedrag…
->plasticiteit blijft doorheen leven, verandert wel
(ouderen kunnen nog leren, op andere manier dan
jonge mensen)
=>zoeken oplossing voor probleem old-age
dependency ratio (pensioen): anders onbetaalbare
belastingen vr jeugd
~in veel landen werkt minder dan 50% bevolking
+50j
Beïnvloed door Menopauze
veelvoudige, =1 van de grootste 3 herstructureringen brein
interagerende gedreven door hormomen (naast puberteit &
krachten zwangerschap)
->grote invloed op ontwikkeling!
Reacties op menopauze
1. IV (symptomen/verwachtingen ervan)
2. Veel vrouwen ervaren het als klein of geen
probleem
3. Jongere generaties aanvaarden eerder
4. Sociale status ouder wordende V heeft invloed op
reacties
Menopauze als 1) Geïndustrialiseerde westerse landen
bioculturele ->beschouwen als ziekte/medisch probleem
gebeurtenis (medicalization)
->V rapporteren meer symptomen & bezwaren
2) Griekse V
->melden symptomen maar verkiezen ze te
negeren
3) Aziatische V
->piek in respect & productiviteit
->menopauze geen belangrijke marker middelbare
leeftijd
->melden minder symptomen
4) Maya V baren veel kinderen
->kijken uit naar menopauze: einde v. kinderen
krijgen
->geen symptomen
3
, Resilience =veerkracht/weerstandigheid/wilskracht/
herstellingsvermogen
=bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen
& bedreigingen voor de ontwikkeling
->slechte resilience: grotere kans depressie… (zie
later cursus)
Kenm
1) Ervaring beschouwen als controleerbaar
2) Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
3) Uitdagingen zijn normaal & kansen om te groeien
IV in resilience, factoren:
1) PHkenm
2) Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
3) Bronnen & kansen in de samenleving
Type vragen dat =afhankelijk van het perspectief dat je hebt! (kern
je stelt les: wetenschappelijk onderzoek zeer afhankelijk van
de vragen)
Vragen vanuit een uitgebreid levensloopperspectief
1. Hoe bepaalt lichamelijke (inclusief hersenen) ontw. tijdens puberteit
de vorming van een adolescente identiteit?
2. Welke hersenprocessen betrokken bij overmatig gebruik v. internet &
media?
3. Welke steun geeft een cultuur aan V tijdens de menopauze?
4. Wat kan een maatschappij verwachten v. oudere werknemers ivm
prestatie & leren v. nieuwe vaardigheden?
5. Wat betekent “normale” mentale gezondheid in de late volwassenheid
als 50% van de 90+ers een dementie ontwikkelen?
H2: Adolescentie
2.1. Lichamelijke & emotionele ontwikkeling
Adolescentie =overgang tussen kindertijd & volwassenheid (11-
22j)
->wettelijke volwassen: vanaf 18j
->mismatch (psychologische defintie volw.: vanaf
22j)
IV in aanvang afhankelijk van geslacht + tussen
personen: daarom bekijken via ontwikkelingstaken
Puberteit =eerste fase adolescentie (aanvang adol.)
=verschillende biologische gebeurtenissen die
4
H1: Het levensloopperspectief
Doelen 1) Verdeel de levensloop in betekenisvolle periodes
ontwikkelings- 2) Identificeer de ontwikkelingstaken voor bepaalde
psychologie d2 periode
3) Gebruik levensloopperspectief om de juiste
vragen te stellen!
->historisch verandert levensloop veel
->vraag is telkens: “wat zijn de kenmerkende
ontwikkelingstaken bij een bepaalde leeftijd in een
bepaalde samenleving?”
1.1. Ontwikkelingstaken en bronnen ontw
Ontwikkelingstaken ~Rober Havinghurt’s Developmental Task Theory
(OT) =de reeks v. vaardigheden & vermogens dat
mensen ontwikkelen doorheen hun levensloop
->afhankelijk van leeftijd! (leeftijd bepalen de
periodes)
3 bronnen van 1) Lichamelijke (biologische) rijping
ontwikkelingstaken Bv: rechtstaan & leren lopen, aanpassen aan seksuele
rijping (puberteit) of menopauze (middelbare volw.)…
2) Individuele doelen & waarden
Bv: keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen…
->conflict: kinderen krijgen & afstuderen zijn beide
belangrijke doelen (meestal na elkaar): maar
kunnen moeilijk op zelfde moment nastreven dus
conflict
3) Culturele/maatschappelijke verwachtingen
Bv: leren lezen, verantwoordelijkheid voor milieu en de
samenleving…
->rol van de V (vrouw) verschilt sterk per
samenleving: samenhang met verwachtingen
kinderen (als V werkt, dan kinderen sneller
zelfstandig…)
OT verschillen afhankelijk van deze 3 bronnen
->per bron apart onderzoeksdomein met eigen
focus
De Havinghurst =brug tussen de 3 ontwikkelingsbronnen
theorie ->bemiddeling tussen biologische facetten
ontwikkeling & ontwikkelingsaspecten die
gesteund/vereist worden door andere mensen in
het leven van een individu
1
, Developmental constraints =>ontwikkeling vindt
plaats binnen genetisch bepaalde grenzen
Periodes van 1) Prenatale fase (conceptie-geboorte)
ontwikkeling 2) Baby- en peutertijd (geboorte-2j)
3) Vroege kindertijd (kleuter) (2j-6j)
4) Middelbare kindertijd (6j-11j)
5) Adolescentie (11j-18j) (start leerstof
ontwikkelingspsychologie d2)
6) Jongvolwassenheid (18j-40j)
7) Middelbare volwassenheid (40j-65j)
8) Late volwassenheid (65j-dood)
1.2. Het levensloopperspectief
Levensloop- Ontwikkeling als:
perspectief 1) Levenslang
2) Multidimensioneel & multidirectioneel
3) Plastisch
4) Beïnvloed door veelvoudige, interagerende
krachten
Levenslang Oude visie: ontw. van 0-18j, na adolescentie bijna
geen ontw meer
Levenslange ontw: ontw gaat verder na 18j!
->dit klopt wel: onafgewerkte fases jonge ontw. =>
problemen op latere leeftijd
Zeer actueel onderzoek: sterk vergrijzende populatie
->ook 80+ kunnen nog dingen bijleren
->pensioensystemen kloppen niet meer: andere opl.
nodig
~te hoge old age dependency ratio (=pensioen)
Multidimensionee Dimensies ontwikkeling:
l 1) Lichamelijk
2) Cognitief
3) Sociaal/emotioneel
->dimensies ontwikkelen zich niet in alle fases met
dezelfde snelheid!
Bv: in adolescentie lopen V sterk voor op sociaal vlak
~algemeen: in adol. zeer snelle cognitieve ontw.
Multidirectioneel Oude visie levensloop: levenstrap, stijging tot piek
(middelbare volwassenheid), daarna enkel
achteruitgang
Multidirectioneel
2
, ->sommige functies gaan achteruit, andere vooruit
Bv: verwerkingssnelheid daalt met leeftijd maar verbale
bekwaamheid stijgt & blijft hoog doorheen leven
~niet alleen slechter naarmate ouder
Plastisch =vaardigheid om te veranderen/leren
->op vlak van je brein, je gedrag…
->plasticiteit blijft doorheen leven, verandert wel
(ouderen kunnen nog leren, op andere manier dan
jonge mensen)
=>zoeken oplossing voor probleem old-age
dependency ratio (pensioen): anders onbetaalbare
belastingen vr jeugd
~in veel landen werkt minder dan 50% bevolking
+50j
Beïnvloed door Menopauze
veelvoudige, =1 van de grootste 3 herstructureringen brein
interagerende gedreven door hormomen (naast puberteit &
krachten zwangerschap)
->grote invloed op ontwikkeling!
Reacties op menopauze
1. IV (symptomen/verwachtingen ervan)
2. Veel vrouwen ervaren het als klein of geen
probleem
3. Jongere generaties aanvaarden eerder
4. Sociale status ouder wordende V heeft invloed op
reacties
Menopauze als 1) Geïndustrialiseerde westerse landen
bioculturele ->beschouwen als ziekte/medisch probleem
gebeurtenis (medicalization)
->V rapporteren meer symptomen & bezwaren
2) Griekse V
->melden symptomen maar verkiezen ze te
negeren
3) Aziatische V
->piek in respect & productiviteit
->menopauze geen belangrijke marker middelbare
leeftijd
->melden minder symptomen
4) Maya V baren veel kinderen
->kijken uit naar menopauze: einde v. kinderen
krijgen
->geen symptomen
3
, Resilience =veerkracht/weerstandigheid/wilskracht/
herstellingsvermogen
=bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen
& bedreigingen voor de ontwikkeling
->slechte resilience: grotere kans depressie… (zie
later cursus)
Kenm
1) Ervaring beschouwen als controleerbaar
2) Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
3) Uitdagingen zijn normaal & kansen om te groeien
IV in resilience, factoren:
1) PHkenm
2) Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
3) Bronnen & kansen in de samenleving
Type vragen dat =afhankelijk van het perspectief dat je hebt! (kern
je stelt les: wetenschappelijk onderzoek zeer afhankelijk van
de vragen)
Vragen vanuit een uitgebreid levensloopperspectief
1. Hoe bepaalt lichamelijke (inclusief hersenen) ontw. tijdens puberteit
de vorming van een adolescente identiteit?
2. Welke hersenprocessen betrokken bij overmatig gebruik v. internet &
media?
3. Welke steun geeft een cultuur aan V tijdens de menopauze?
4. Wat kan een maatschappij verwachten v. oudere werknemers ivm
prestatie & leren v. nieuwe vaardigheden?
5. Wat betekent “normale” mentale gezondheid in de late volwassenheid
als 50% van de 90+ers een dementie ontwikkelen?
H2: Adolescentie
2.1. Lichamelijke & emotionele ontwikkeling
Adolescentie =overgang tussen kindertijd & volwassenheid (11-
22j)
->wettelijke volwassen: vanaf 18j
->mismatch (psychologische defintie volw.: vanaf
22j)
IV in aanvang afhankelijk van geslacht + tussen
personen: daarom bekijken via ontwikkelingstaken
Puberteit =eerste fase adolescentie (aanvang adol.)
=verschillende biologische gebeurtenissen die
4
