Samenvatting tweede college van vroegmoderne letterkunde

Literatuur 1500-1750 12 februari
Hoorcollege week 2

Zeventiende eeuw Tycho Maas

Traditie, conflict en vernieuwing
Een eerste beeld van de literatuur, prominente auteurs en hun tijd
- Wat speelde er (nog meer) in de literatuur

Gouden eeuw
- Spanningsvelden uit de tijd zelf (1)
- Onbekommerd burgerbestaan, fundamentele staat van ongereptheid, nieuw begin
- Maar ook: zelfs in een gouden eeuw viel niet te ontkomen
- Joost van de vondel benadrukte schaduwkanten van de economische voorspoed
o Lof der zeevaert (1623)
 Het brengt veel welvaart die scheepvaart, maar mensen gaan ruzie maken
over wat van wie is.
- Nederland de nieuwe muzen, het was het episch centrum voor cultuur en kusnt
- Tijdens tachtig jaar oorlog een rampjaar
o 1672: symbolische iende goueden eeuw
 De regering radeloos, het volk redeloos en het land reddeloos
 Oorlog en invasie van drie kranten: Frankrijk, Engeland en de bisdommen
keulen en Munster
 Johan en cornelis de witte geluncht

Wat speelde er in de literatuur
- Wereldbeeld
o Het gangbare wereldbeeld was en bleef voorlopig het ptolemeïsche, geocentrische,
wereldbeeld: de aarde staat centraal
o Griekse astroloog
 Ringen
 Terra, Sfera aqua, Sfera aeris, Sfera ignis …..
 Van buiten de vuur ring is eeuwig
o Onder de maan ring is ondermaans en niet eeuwig
 Wij moeten de vier ringen in ons hebben. Wij zijn geschapen door god en hij
heeft het universum geschapen.
 Wij spiegelen ons naar de vier ringen.
o Johan van Beverwijck, schat der gesondheyt
 Humeurenleer, vier lichaamsvochten: bloed slijm, gele gal en zwarte gal
 Ziekte = verstoring evenwicht elementen
 Een van die vier te veel of te weinig ben je ziek.
 Behandeling ziekte dikwijls op analogiebasis
o Emblematiek
 Typisch renaissance-genre
 Uitvinder: Andrea Alciato, emnlemeatum liber
 Opschrift (motto)
 Afbeelding (pictura)
 Onderschrift (subsriptio)
 Nuttig en aangenaam
 Moraal of boodschap, oefening met talen
 Raadsel of spel; niet direct te begrijpen
 Nederlandse emblematiek

 Zeer hoogwaardige illustraties
o Het Nederlands als een van de mooie wereld talen, zoals
Italiaans en Latijns
 Eigen subgenres