Samenvatting geschiedenis: De tijd van jagers en boeren
1.1 – De levenswijze van jager-verzamelaars
Er bestaan in deze tijd (3000 v.c.) geen schriftelijke bronnen. Deze periode wordt de prehistorie
genoemd. Voor deze tijd maken we gebruik van archeologie, waarmee bepaalde objecten uit deze
tijd onderzocht kunnen worden. Er zijn vooral potten, schilderingen, etc. overgebleven. Ook één
mummie die Ötzi werd genoemd.
Zes miljoen jaar geleden ontstonden mensachtigen die zich van apen onderscheidden, hieruit
ontstond zo’n twee miljoen jaar geleden mensensoorten. Deze mensen leefden in groepen. Ze aten
zowel planten als vlees. 400.000 jaar geleden ontstond vuur, waardoor vlees niet meer rauw gegeten
hoefde te worden. Uiteindelijk bleef een mensensoort over: de moderne mens (homo sapiens, de
denkende mens) er waren toen nog minstens 5 andere mensensoorten. Alleen in Amerika woonden
destijds geen mensen. De eerste moderne mens woonde in Afrika, maar 50 000 v.C. verspreidde hij
zich. Waardoor de moderne mens als enige overleefde weten we niet.
Jagers-verzamelaars leefden met een duidelijke rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Jager-
verzamelaars leefden in groepen en hadden vaak een basiskamp. Het kamp werd verplaatst zodra de
bestaansmiddelen er waren uitgeput. Jager-verzamelaars hadden alleen grove werktuigen zoals
bijlen van steen. Vanaf 50.000 v.C. ontstond er ingewikkelder werktuig zoals vishaken, naaiden
kleding en bouwden tenten en hutten. Vanaf 30.000 v.C. ontstond er kunst waarbij er beelden en
tekeningen werden gemaakt.
1.2 – Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
De landbouw ontstond als eerste in het Midden-Oosten. Mensen
gingen omstreeks 9000 v.C. voedsel verbouwen. In het gebied dat
vanwege zijn vorm de vruchtbare halvemaan wordt genoemd. Het
begon met vijgen, gerst en verschillende soorten tarwe. Na de
akkerbouw begon in 8000 v.C. de veeteelt eerst met geiten en
schapen en later ook met varkens en runderen. Daarna werd de
landbouw steeds gevarieerder met erwten, linzen, olijven en
druiven. Rond 4000 v.C. werden de eerste paarden gehouden.
Door deze ontwikkeling gingen mensen ook meer verplaatsen. Ook ontstond er meer zelfstandigheid.
Hoe we de landbouwrevolutie kunnen verklaren komt doordat het klimaat veranderde. Na de laatste
ijstijd ontstonden er langzamerhand seizoenen. Granen en peulvruchten groeiden goed in dit milieu.
Ook waren er minder dieren waar vroeger op werd gejaagd. Doordat mensen ontdekten dat ze zelf
gewassen konden maken door middel van consumptie en dat dieren konden worden getemd en
gefokt, was dit gunstiger voor de mens.
Vlees van gehouden dieren leverde meer op dan die van wilde. Ook kreeg je hiermee dingen zoals
melk, wol, leer en mest. Vanaf omstreeks 5000 v.C. werden dieren ook gebruikt voor het bewerken
van het land. Grond kon toen worden omgeploegd waardoor ook zwaarder grond bebouwd kon
worden. Hierdoor konden meer mensen worden gevoed.
Door de landbouwrevolutie ontstond de landbouwsamenleving. Boeren gaven het nomadische
bestaan op en kregen een sedentaire leefwijze (permanent wonen bij huizen naast hun akkers). Ook
gingen ze in grotere groepen bij elkaar wonen, in dorpen. Elk dorp was autarkisch (zelfvoorzienend).
In de landbouwsamenleving werd bezit belangrijk. Hierdoor ontstond meer aanzien en macht en zo
groeide er een sociale ongelijkheid. Sommige boeren lieten mensen voor zich werken. Er ontstond
,slavernij. In deze tijd geloofden nabestaanden in het hiernamaals, dus werden er grafgiften
meegegeven aan de doden. Ook geloofde men in goden die samenvielen met natuurverschijnselen.
Er werden voor die goden rituelen uitgevoerd zoals dansen zingen en offeren.
1.3 – Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Dorpen hadden in de prehistorie tientallen of hooguit enkele honderden inwoners. Toch werden
sommige dorpen in Zuidwest-Azië groter met 10 000 inwoners. Toch was dit nog geen stad, want de
bewoners leefden van landbouw, terwijl in een stad de landbouw afgescheiden is. De eerste steden
ontstonden in Irak bij de rivieren Eufraat en Tigris. Toen hun woongebied werd overstroomd door
water, bouwden ze in 4000/2000 v.C. tientallen dorpen uit tot steden met bestuursgebouwen,
pakhuizen en tempels. De oudste stad was waarschijnlijk Eridu.
De eerste steden ontstonden doordat dorpen naast rivieren een overschot aan voedsel hadden door
de goede landbouw. Zo hoefde niet iedereen meer boer te zijn. Toch waren in deze gebieden ook
dijken dammen en kanalen nodig, omdat anders de rivieren zouden overstromen, hiervoor was
leiding nodig. Een soort elite.
Ook kwamen er in steden meer specialisatie in de ambacht. De steden waren afhankelijk van handel,
er werd geïmporteerd en geëxporteerd. Uit de elite kwam vaak één leider naar voren, een vorst die
meestal rekening hield met de adviesraad van aanzienlijke mannen. De rest van het volk bestond uit
onderdanen. In Egypte ontstond rond 3000 v.C. een koning, de farao. Die konden in nauw contact
komen met de goden, wat hun gezag versterkte. Onderaan de hiërarchie stonden slaven en boeren,
die een toegewezen stuk grond moesten bewerken. Die moesten oogsten afstaan als belasting.
Door het ontstaan van de steden ontstonden er ook culturele ontwikkelingen. Je zag namelijk steeds
meer verschillen per gebied als het bijvoorbeeld ging om werktuigen, verschillende goden.
Over de Soemerische godsdienst is veel bewaard gebleven door afbeeldingen en teksten. De
soemeriërs vonden in 3300/2900 v.C. het schrift uit, voor het besturen van de steden. Zo hielden ze
bij hoeveel producten er binnen gebracht waren en ze maakten verschillende tekens. Ze krasten de
tekens met schrijfstokken op klei, daarom wordt het het spijkerschrift genoemd.
Hoofdstuk 2 – De tijd van Grieken en Romeinen
2.1 –
Met de uitvinding van het schrift rond 3000/750 v.C. begon de oudheid. Het schrift werd in deze tijd
in kleitabletten opgeschreven. Het is alleen nauwelijks ontcijfert, dus er blijft nog veel onbekend over
sommige keuzes.
De minoïsche beschaving is genoemd naar koning Minos die voorkwam in Griekse verhalen. Rond
1500 v.C. gingen Grieken vanaf het Europese vasteland heersen over Kreta. Ze regeerden vanuit
paleizen, vochten met bronzen wapens en door paarden getrokken strijdwagens. Er waren vaak
ruzies onder koningen, maar in de 13e eeuw v.C. vochten ze samen tegen de Hittieten. Dit is
waarschijnlijk de historische achtergrond van de Ilias. (Verhalen over Troje)
Vanaf de 8e eeuw kwam een nieuwe Griekse beschaving tot ontwikkeling. De Grieken leefden toen in
onafhankelijke stadstaten met een landbouwstedelijke samenleving. Er was een bloeiende economie
en daardoor kwam er een bevolkingsgroei. Grieken vertrokken in groepen per schip uit hun
stadstaten. Ze vestigden zich in koloniën die ze stichtten aan de kust van de Middellandse en Zwarte
zee.
,De Grieken leefden niet in een staat maar hadden wel het gevoel dat ze samen één volk vormden.
Dat kwam door de gezamenlijke cultuur. Ze vereerden ook dezelfde goden. Ook vanaf de Olympische
spelen die vanaf 776 v.C. elke vier jaar werd gehouden. Ook hadden de Grieken de gezamenlijke
munt ingesteld. Hierdoor kwam meer economische groei en uiteindelijk groeide onder andere
Athene uit tot een stad met een kwart miljoen inwoners.
De wetenschap en de bouw- en beeldhouwkunst wordt nu klassiek genoemd, omdat ze zo goed
waren dat daarna nog steeds werd nagedaan. Beroemde kenmerken zijn bijvoorbeeld zuilen. In 338
v.C. werden de Grieken pas in één rijk verenigd toen ze werden onderworpen door het koninkrijk
Macedonië. Hierdoor begon de verdere verspreiding van de Griekse cultuur. De koning van
Macedonië veroverde ook nog het Perzische rijk en Egypte. Hij was erg fan van de Griekse cultuur en
daardoor werd het ook in deze gebieden verspreid tot in Afghanistan.
In het begin werden Griekse stadstaten alleen geregeerd door aanzienlijke families of koningen. Een
polis met een erfelijke koning werd een monarchie genoemd, naar het woord voor alleen
heerschappij. Een aristocratie was een bestuurssysteem waarbij een groep bevoorrechte mensen
regeerde. (Regering van de besten) Een oligarchie was een systeem waarbij sommige rijke
handelaren ook mee mochten besturen, dus niet iedereen kwam meer uit een adellijke familie. Er
probeerden tirannen aan de macht te komen met geweld, maar nadat politicus Kleisthenes aan de
macht kwam, hij van Athene in 507 v.C. een democratie maakte. Athene was een directe democratie.
In de tijd van de Grieken ontstonden ook filosofen die een rationele manier van denken hadden.
Sommige mensen geloofden minder in de goden, omdat er vooral veel verhalen waren, maar geen
bewijs. De Grieken waren niet de uitvinders van de wetenschap, want ze beredeneerden vooral en in
de prehistorie waren al veel dingen uitgevonden. Ze dachten vooral na over het lichaam en over een
goede manier om te besturen.
2.2 –
Vermoedelijk werd Rome pas in de 4e eeuw v.C. geleidelijk een republiek. Gebaseerd op het principe
dat de macht gedeeld moest worden en machthebbers snel afgelost moesten worden. De romeinen
veroverden enorme gebieden, uiteindelijk in 146 v.C. domineerden ze heel Noord-Afrika tot aan de
Sahara. Ook Zuid- en West-Europa werd ingelijfd. De reden dat ze dit wereldrijk konden veroveren is
deels door alle verwoesting die alle oorlogen met zich mee brachten, ze maakten mensen slaven en
moordden. Maar ook grotendeels kwam dit doordat ze volkeren aan zich wisten te binden, door een
gedeelte burger te laten worden. De Romeinen waren agressief, ze waren uit op roem en wilde de
hele bekende wereld veroveren.
Julius Caesar kreeg in 44 v.C. alle macht in handen nadat er veel burgeroorlogen plaats hadden
gevonden. Kort hierna werd hij vermoord door senatoren die de republiek wilden redden. Hierna
kwam weer een nieuwe burgeroorlog waarna Octavianus, een achterneef van Caesar de macht
kreeg, maar hij noemde zichzelf niet dictator. Hij was wel alleenheerser, maar liet het ogen alsof hij
ook veel invloed kreeg vanaf anderen. Hij liet zichzelf Augustus noemen, wat verhevene betekende.
Hij liet beelden van zichzelf in het hele rijk neerzetten.
Na deze burgeroorlogen ontstond de pax Romana, de rustige en vredige tijd. De keizer liet
gouverneurs aanstellen die bepaalde delen moesten besturen en belasting ophaalden. Hierdoor
ontstond welvaart, er werden veel wegen aangelegd. Er kwam binnen het rijk veel handel waardoor
verschillende delen luxeproducten konden ontvangen zoals olijfolie.
, De Griekse cultuur was al in de tijd van overname over Egypte en West-Azië verspreid. De Romeinen
namen er veel van over, waardoor de Grieks-Romeinse cultuur ontstond. In het Romeinse rijk was
een godsdienstige tolerantie. Onderdanen mochten alle goden vereren, zolang ze maar meededen
aan de verering van de staatsgoden en de keizer. Ook artsen lieten zich inspireren door de Grieken,
bijvoorbeeld Dioscorides ging op zoek naar geneeskrachtige planten en testte die op patiënten. Dit
bleef 1500 jaar lang het belangrijkste handboek voor artsen.
De Romeinse beeldhouwers ontwikkelden een eigen vormentaal. Romeinse beelden waren vaak
realistisch, met gerimpelde verweerde gezichten. Ook maakten ze eigen twisten in hun architectuur.
De Grieks-Romeinse cultuur werd over het hele rijk verspreid. In het Oosten bleef de voertaal Grieks
en in het Westen was Latijn de voertaal. Het leger speelde een belangrijke rol in de Romanisering.
Mannen uit het hele rijk namen dienst in het Romeinse leger. Ook het verlenen van burgerrechten
aan mensen van ver buiten Rome, bevorderde de romanisering. In 212 n.C. werd deze operatie
voltooid door alle vrije mannen in het Romeinse rijk burgerrecht te geven.
2.3 –
De eerste geschiedenis van het Jodendom staan in de Tenach. Het eerste deel van de Bijbel staat de
eerste verhalen van het Christendom. Er was geen bewijs dat hun goden bestonden, maar
uiteindelijk toen de joden andere goden gingen ontkennen werd hun godsdienst monotheïstisch.
De tempel in Jeruzalem, was het centrum van het jodendom. Vanaf de 6e eeuw v.C. Toen het
koninkrijk Judea (waar de tempel stond) werd onderworpen, begon de eerste verspreiding van het
Jodendom. Buiten Judea kwamen joden bijeen in synagogen. Vanaf de 4e eeuw v.C. ontstond de
Tenach. Door het Jodendom was het geloof dat het koninkrijk in volle glorie zou herstellen, dus brak
er een oorlog uit tegen de Romeinen. Dit sloegen de Romeinen neer en hierdoor werd de tempel
vernietigd. Jarenlang mochten Joden niet in Jeruzalem komen en er kwam veel opstand tegen joden
met moorden.
Jezus van Nazareth werd volgens Romeinse bronnen 30 n.C. als misdadiger gekruisigd. Volgens
Bijbelverhalen had hij over de komst van Gods koninkrijk gepreekt. Na zijn dood vormden groepen
zich bij hem en lieten ze zich dopen tot ‘Christen’ Paulus maakte de verering van Jezus los van het
jodendom. Hierdoor ontstond een nieuwe monotheïstische godsdienst genaamd het Christendom.
Vanaf 52 n.C. reisde Paulus door verschillende landen waar hij mensen bekeerde tot het
Christendom. Ook legde hij het nieuwe geloof in brieven uit. Christenen moesten de dood niet
opvatten als het einde, maar als een nieuw begin. Hierdoor werd het Christendom populair.
Joden en christenen weigerden mee te doen aan de verering van de Romeinse staatgoden en de
keizer. De joden hoefden dat ook niet. Het Christendom werd door de Romeinen verboden doordat
het christendom zich tegen keerde tot de Romeinse gebruiken. Er werd niet actief vervolgd.
Aan het eind van de 3e eeuw probeerden enkele keizers het christendom uit te roeien, maar dit
werkte niet. In 313 gaf de keizer Constantijn de christenen godsdienstvrijheid. Hij werd later zelf ook
christen. In 380 maakte de keizer Theodosius het christendom de staatsgodsdienst. In 392 werden
ook andere godsdiensten verboden met uitzondering van het jodendom. Romeinen bouwden vanaf
dat moment tempels om tot kerken. Constantijn organiseerde bijeenkomsten en stelde het Nieuwe
Testament op (een samenvoeging van het eerste bestaande deel Bijbel en nieuw geschreven tweede
deel)
2.4 –
1.1 – De levenswijze van jager-verzamelaars
Er bestaan in deze tijd (3000 v.c.) geen schriftelijke bronnen. Deze periode wordt de prehistorie
genoemd. Voor deze tijd maken we gebruik van archeologie, waarmee bepaalde objecten uit deze
tijd onderzocht kunnen worden. Er zijn vooral potten, schilderingen, etc. overgebleven. Ook één
mummie die Ötzi werd genoemd.
Zes miljoen jaar geleden ontstonden mensachtigen die zich van apen onderscheidden, hieruit
ontstond zo’n twee miljoen jaar geleden mensensoorten. Deze mensen leefden in groepen. Ze aten
zowel planten als vlees. 400.000 jaar geleden ontstond vuur, waardoor vlees niet meer rauw gegeten
hoefde te worden. Uiteindelijk bleef een mensensoort over: de moderne mens (homo sapiens, de
denkende mens) er waren toen nog minstens 5 andere mensensoorten. Alleen in Amerika woonden
destijds geen mensen. De eerste moderne mens woonde in Afrika, maar 50 000 v.C. verspreidde hij
zich. Waardoor de moderne mens als enige overleefde weten we niet.
Jagers-verzamelaars leefden met een duidelijke rolverdeling tussen mannen en vrouwen. Jager-
verzamelaars leefden in groepen en hadden vaak een basiskamp. Het kamp werd verplaatst zodra de
bestaansmiddelen er waren uitgeput. Jager-verzamelaars hadden alleen grove werktuigen zoals
bijlen van steen. Vanaf 50.000 v.C. ontstond er ingewikkelder werktuig zoals vishaken, naaiden
kleding en bouwden tenten en hutten. Vanaf 30.000 v.C. ontstond er kunst waarbij er beelden en
tekeningen werden gemaakt.
1.2 – Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenleving
De landbouw ontstond als eerste in het Midden-Oosten. Mensen
gingen omstreeks 9000 v.C. voedsel verbouwen. In het gebied dat
vanwege zijn vorm de vruchtbare halvemaan wordt genoemd. Het
begon met vijgen, gerst en verschillende soorten tarwe. Na de
akkerbouw begon in 8000 v.C. de veeteelt eerst met geiten en
schapen en later ook met varkens en runderen. Daarna werd de
landbouw steeds gevarieerder met erwten, linzen, olijven en
druiven. Rond 4000 v.C. werden de eerste paarden gehouden.
Door deze ontwikkeling gingen mensen ook meer verplaatsen. Ook ontstond er meer zelfstandigheid.
Hoe we de landbouwrevolutie kunnen verklaren komt doordat het klimaat veranderde. Na de laatste
ijstijd ontstonden er langzamerhand seizoenen. Granen en peulvruchten groeiden goed in dit milieu.
Ook waren er minder dieren waar vroeger op werd gejaagd. Doordat mensen ontdekten dat ze zelf
gewassen konden maken door middel van consumptie en dat dieren konden worden getemd en
gefokt, was dit gunstiger voor de mens.
Vlees van gehouden dieren leverde meer op dan die van wilde. Ook kreeg je hiermee dingen zoals
melk, wol, leer en mest. Vanaf omstreeks 5000 v.C. werden dieren ook gebruikt voor het bewerken
van het land. Grond kon toen worden omgeploegd waardoor ook zwaarder grond bebouwd kon
worden. Hierdoor konden meer mensen worden gevoed.
Door de landbouwrevolutie ontstond de landbouwsamenleving. Boeren gaven het nomadische
bestaan op en kregen een sedentaire leefwijze (permanent wonen bij huizen naast hun akkers). Ook
gingen ze in grotere groepen bij elkaar wonen, in dorpen. Elk dorp was autarkisch (zelfvoorzienend).
In de landbouwsamenleving werd bezit belangrijk. Hierdoor ontstond meer aanzien en macht en zo
groeide er een sociale ongelijkheid. Sommige boeren lieten mensen voor zich werken. Er ontstond
,slavernij. In deze tijd geloofden nabestaanden in het hiernamaals, dus werden er grafgiften
meegegeven aan de doden. Ook geloofde men in goden die samenvielen met natuurverschijnselen.
Er werden voor die goden rituelen uitgevoerd zoals dansen zingen en offeren.
1.3 – Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
Dorpen hadden in de prehistorie tientallen of hooguit enkele honderden inwoners. Toch werden
sommige dorpen in Zuidwest-Azië groter met 10 000 inwoners. Toch was dit nog geen stad, want de
bewoners leefden van landbouw, terwijl in een stad de landbouw afgescheiden is. De eerste steden
ontstonden in Irak bij de rivieren Eufraat en Tigris. Toen hun woongebied werd overstroomd door
water, bouwden ze in 4000/2000 v.C. tientallen dorpen uit tot steden met bestuursgebouwen,
pakhuizen en tempels. De oudste stad was waarschijnlijk Eridu.
De eerste steden ontstonden doordat dorpen naast rivieren een overschot aan voedsel hadden door
de goede landbouw. Zo hoefde niet iedereen meer boer te zijn. Toch waren in deze gebieden ook
dijken dammen en kanalen nodig, omdat anders de rivieren zouden overstromen, hiervoor was
leiding nodig. Een soort elite.
Ook kwamen er in steden meer specialisatie in de ambacht. De steden waren afhankelijk van handel,
er werd geïmporteerd en geëxporteerd. Uit de elite kwam vaak één leider naar voren, een vorst die
meestal rekening hield met de adviesraad van aanzienlijke mannen. De rest van het volk bestond uit
onderdanen. In Egypte ontstond rond 3000 v.C. een koning, de farao. Die konden in nauw contact
komen met de goden, wat hun gezag versterkte. Onderaan de hiërarchie stonden slaven en boeren,
die een toegewezen stuk grond moesten bewerken. Die moesten oogsten afstaan als belasting.
Door het ontstaan van de steden ontstonden er ook culturele ontwikkelingen. Je zag namelijk steeds
meer verschillen per gebied als het bijvoorbeeld ging om werktuigen, verschillende goden.
Over de Soemerische godsdienst is veel bewaard gebleven door afbeeldingen en teksten. De
soemeriërs vonden in 3300/2900 v.C. het schrift uit, voor het besturen van de steden. Zo hielden ze
bij hoeveel producten er binnen gebracht waren en ze maakten verschillende tekens. Ze krasten de
tekens met schrijfstokken op klei, daarom wordt het het spijkerschrift genoemd.
Hoofdstuk 2 – De tijd van Grieken en Romeinen
2.1 –
Met de uitvinding van het schrift rond 3000/750 v.C. begon de oudheid. Het schrift werd in deze tijd
in kleitabletten opgeschreven. Het is alleen nauwelijks ontcijfert, dus er blijft nog veel onbekend over
sommige keuzes.
De minoïsche beschaving is genoemd naar koning Minos die voorkwam in Griekse verhalen. Rond
1500 v.C. gingen Grieken vanaf het Europese vasteland heersen over Kreta. Ze regeerden vanuit
paleizen, vochten met bronzen wapens en door paarden getrokken strijdwagens. Er waren vaak
ruzies onder koningen, maar in de 13e eeuw v.C. vochten ze samen tegen de Hittieten. Dit is
waarschijnlijk de historische achtergrond van de Ilias. (Verhalen over Troje)
Vanaf de 8e eeuw kwam een nieuwe Griekse beschaving tot ontwikkeling. De Grieken leefden toen in
onafhankelijke stadstaten met een landbouwstedelijke samenleving. Er was een bloeiende economie
en daardoor kwam er een bevolkingsgroei. Grieken vertrokken in groepen per schip uit hun
stadstaten. Ze vestigden zich in koloniën die ze stichtten aan de kust van de Middellandse en Zwarte
zee.
,De Grieken leefden niet in een staat maar hadden wel het gevoel dat ze samen één volk vormden.
Dat kwam door de gezamenlijke cultuur. Ze vereerden ook dezelfde goden. Ook vanaf de Olympische
spelen die vanaf 776 v.C. elke vier jaar werd gehouden. Ook hadden de Grieken de gezamenlijke
munt ingesteld. Hierdoor kwam meer economische groei en uiteindelijk groeide onder andere
Athene uit tot een stad met een kwart miljoen inwoners.
De wetenschap en de bouw- en beeldhouwkunst wordt nu klassiek genoemd, omdat ze zo goed
waren dat daarna nog steeds werd nagedaan. Beroemde kenmerken zijn bijvoorbeeld zuilen. In 338
v.C. werden de Grieken pas in één rijk verenigd toen ze werden onderworpen door het koninkrijk
Macedonië. Hierdoor begon de verdere verspreiding van de Griekse cultuur. De koning van
Macedonië veroverde ook nog het Perzische rijk en Egypte. Hij was erg fan van de Griekse cultuur en
daardoor werd het ook in deze gebieden verspreid tot in Afghanistan.
In het begin werden Griekse stadstaten alleen geregeerd door aanzienlijke families of koningen. Een
polis met een erfelijke koning werd een monarchie genoemd, naar het woord voor alleen
heerschappij. Een aristocratie was een bestuurssysteem waarbij een groep bevoorrechte mensen
regeerde. (Regering van de besten) Een oligarchie was een systeem waarbij sommige rijke
handelaren ook mee mochten besturen, dus niet iedereen kwam meer uit een adellijke familie. Er
probeerden tirannen aan de macht te komen met geweld, maar nadat politicus Kleisthenes aan de
macht kwam, hij van Athene in 507 v.C. een democratie maakte. Athene was een directe democratie.
In de tijd van de Grieken ontstonden ook filosofen die een rationele manier van denken hadden.
Sommige mensen geloofden minder in de goden, omdat er vooral veel verhalen waren, maar geen
bewijs. De Grieken waren niet de uitvinders van de wetenschap, want ze beredeneerden vooral en in
de prehistorie waren al veel dingen uitgevonden. Ze dachten vooral na over het lichaam en over een
goede manier om te besturen.
2.2 –
Vermoedelijk werd Rome pas in de 4e eeuw v.C. geleidelijk een republiek. Gebaseerd op het principe
dat de macht gedeeld moest worden en machthebbers snel afgelost moesten worden. De romeinen
veroverden enorme gebieden, uiteindelijk in 146 v.C. domineerden ze heel Noord-Afrika tot aan de
Sahara. Ook Zuid- en West-Europa werd ingelijfd. De reden dat ze dit wereldrijk konden veroveren is
deels door alle verwoesting die alle oorlogen met zich mee brachten, ze maakten mensen slaven en
moordden. Maar ook grotendeels kwam dit doordat ze volkeren aan zich wisten te binden, door een
gedeelte burger te laten worden. De Romeinen waren agressief, ze waren uit op roem en wilde de
hele bekende wereld veroveren.
Julius Caesar kreeg in 44 v.C. alle macht in handen nadat er veel burgeroorlogen plaats hadden
gevonden. Kort hierna werd hij vermoord door senatoren die de republiek wilden redden. Hierna
kwam weer een nieuwe burgeroorlog waarna Octavianus, een achterneef van Caesar de macht
kreeg, maar hij noemde zichzelf niet dictator. Hij was wel alleenheerser, maar liet het ogen alsof hij
ook veel invloed kreeg vanaf anderen. Hij liet zichzelf Augustus noemen, wat verhevene betekende.
Hij liet beelden van zichzelf in het hele rijk neerzetten.
Na deze burgeroorlogen ontstond de pax Romana, de rustige en vredige tijd. De keizer liet
gouverneurs aanstellen die bepaalde delen moesten besturen en belasting ophaalden. Hierdoor
ontstond welvaart, er werden veel wegen aangelegd. Er kwam binnen het rijk veel handel waardoor
verschillende delen luxeproducten konden ontvangen zoals olijfolie.
, De Griekse cultuur was al in de tijd van overname over Egypte en West-Azië verspreid. De Romeinen
namen er veel van over, waardoor de Grieks-Romeinse cultuur ontstond. In het Romeinse rijk was
een godsdienstige tolerantie. Onderdanen mochten alle goden vereren, zolang ze maar meededen
aan de verering van de staatsgoden en de keizer. Ook artsen lieten zich inspireren door de Grieken,
bijvoorbeeld Dioscorides ging op zoek naar geneeskrachtige planten en testte die op patiënten. Dit
bleef 1500 jaar lang het belangrijkste handboek voor artsen.
De Romeinse beeldhouwers ontwikkelden een eigen vormentaal. Romeinse beelden waren vaak
realistisch, met gerimpelde verweerde gezichten. Ook maakten ze eigen twisten in hun architectuur.
De Grieks-Romeinse cultuur werd over het hele rijk verspreid. In het Oosten bleef de voertaal Grieks
en in het Westen was Latijn de voertaal. Het leger speelde een belangrijke rol in de Romanisering.
Mannen uit het hele rijk namen dienst in het Romeinse leger. Ook het verlenen van burgerrechten
aan mensen van ver buiten Rome, bevorderde de romanisering. In 212 n.C. werd deze operatie
voltooid door alle vrije mannen in het Romeinse rijk burgerrecht te geven.
2.3 –
De eerste geschiedenis van het Jodendom staan in de Tenach. Het eerste deel van de Bijbel staat de
eerste verhalen van het Christendom. Er was geen bewijs dat hun goden bestonden, maar
uiteindelijk toen de joden andere goden gingen ontkennen werd hun godsdienst monotheïstisch.
De tempel in Jeruzalem, was het centrum van het jodendom. Vanaf de 6e eeuw v.C. Toen het
koninkrijk Judea (waar de tempel stond) werd onderworpen, begon de eerste verspreiding van het
Jodendom. Buiten Judea kwamen joden bijeen in synagogen. Vanaf de 4e eeuw v.C. ontstond de
Tenach. Door het Jodendom was het geloof dat het koninkrijk in volle glorie zou herstellen, dus brak
er een oorlog uit tegen de Romeinen. Dit sloegen de Romeinen neer en hierdoor werd de tempel
vernietigd. Jarenlang mochten Joden niet in Jeruzalem komen en er kwam veel opstand tegen joden
met moorden.
Jezus van Nazareth werd volgens Romeinse bronnen 30 n.C. als misdadiger gekruisigd. Volgens
Bijbelverhalen had hij over de komst van Gods koninkrijk gepreekt. Na zijn dood vormden groepen
zich bij hem en lieten ze zich dopen tot ‘Christen’ Paulus maakte de verering van Jezus los van het
jodendom. Hierdoor ontstond een nieuwe monotheïstische godsdienst genaamd het Christendom.
Vanaf 52 n.C. reisde Paulus door verschillende landen waar hij mensen bekeerde tot het
Christendom. Ook legde hij het nieuwe geloof in brieven uit. Christenen moesten de dood niet
opvatten als het einde, maar als een nieuw begin. Hierdoor werd het Christendom populair.
Joden en christenen weigerden mee te doen aan de verering van de Romeinse staatgoden en de
keizer. De joden hoefden dat ook niet. Het Christendom werd door de Romeinen verboden doordat
het christendom zich tegen keerde tot de Romeinse gebruiken. Er werd niet actief vervolgd.
Aan het eind van de 3e eeuw probeerden enkele keizers het christendom uit te roeien, maar dit
werkte niet. In 313 gaf de keizer Constantijn de christenen godsdienstvrijheid. Hij werd later zelf ook
christen. In 380 maakte de keizer Theodosius het christendom de staatsgodsdienst. In 392 werden
ook andere godsdiensten verboden met uitzondering van het jodendom. Romeinen bouwden vanaf
dat moment tempels om tot kerken. Constantijn organiseerde bijeenkomsten en stelde het Nieuwe
Testament op (een samenvoeging van het eerste bestaande deel Bijbel en nieuw geschreven tweede
deel)
2.4 –
