lOMoARcPSD|59804364
Burgerlijk recht samenvatting
Burgerlijk recht (Hogeschool Gent)
Scan to open on Studocu
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
BURGERLIJK RECHT
Deel 1: algemeen deel
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1. Wat is recht?
Verschillende, uiteenlopende definities.
1) Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
Zeer verscheiden, verschillende vormen
Verbodsbepalingen= waarbij het wordt verboden bepaalde handelingen te stellen
Bv. verbod om diefstal te plegen.
Gebodsbepalingen= waarbij de verplichting wordt opgelegd bepaalde handelingen te
stellen
Bv. verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van nalatenschap te doen.
Gedragsregels bieden de mogelijkheid daar beroep op te doen zonder daartoe verplicht
te zijn
Sommige gedragsregels en normen bieden de mogelijkheid om er een beroep te doen
zonder daartoe verplicht te zijn.
bv. een garagist die een herstelling uitvoerde mag in afwachting tot betaling beroep
doen op een retentierecht om te weigeren de auto terug te geven.
Er zijn bv. regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden (dwingend recht of van
openbare orde) maar zijn er regels waarvan wel afgeweken kan worden
Bv. de verhuurder kan het contract elk moment stopzetten als de reden hierna toe is dat
hij zelf weer in de woning gaat wonen
Er zijn regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (hoe vind een
schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures (bv in een rechtbank) uitgevoerd
moeten worden.
2) Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijke leven te ordenen.
Doel: gemeenschap/ samenleving ordenen
Moesten er geen regels zijn -> complete chaos
Bv. wegcode
3) De regels worden opgelegd door de overheid.
De overheid vaardigt regels uit.
Bv. niveaus: gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat
Provincies: bv. met onderwijs of snelheidslimieten
Gemeentes: bv. gasboetes voor wildplassen
4) De regels zijn afdwingbaar.
Regels moeten afgedwongen worden, uitvaardigen is niet voldoende.
Door rechtbanken -> gerechtelijk apparaat.
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
2. Indelingen van het recht
1) Privaatrecht
= regelt de verhouding burger-burger
Bv. burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht, gerechtelijk privaatrecht
2) Publiekrecht
= regelt verhouding overheid-burger
Bv. grondwettelijk recht, administratief recht, strafrecht, fiscaal recht
Regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en de
onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van de overheid
tot de burgers.
PRIVAATRECHT Verhouding tussen burger - burger
Gerechtelijk privaatrecht Hoe het gerecht georganiseerd is (welke rechtbanken
er zijn) en hoe ze gevormd moeten worden
Burgerlijk recht Regels ivbm familiale verhoudingen, contracten
tussen burgers, rechten met betrekkingen tot
goederen.
Internationaal privaat Geeft aan welke rechter bevoegd is en welke
recht* rechtsregels toegepast moeten worden als er een
grensoverschrijdend probleem is.
*Het is immers niet altijd dat Belgische rechtbanken en het Belgisch recht ook toegepast
moet worden
PUBLIEKRECHT Verhouding tussen overheid- burger
Staatsrecht Het geheel van de regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat, de onderlinge
verhouding
Administratief recht Bevat de regels die nodig zijn voor de manier waarop
de burger zich tot de overheid kan richten (bv
vergunningen aanvragen)
Strafrecht Welke gedragen strafbaar zijn en welke sancties er
tegenover staan.
Strafprocesrecht Welke wijze misdrijven kunnen vastgesteld
worden/opgespoord en hoe de procedure loopt om
beklaagde te vervolgen
Fiscaal recht Regelt de problematiek van de belastingen.
Andere rechten dat niet geplaatst kan worden zijn: financieel- ondernemings- sociaal en
de intellectuele rechten
Objectiefrecht: is een geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge
verhouding tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap regelen (de rechtsregels
op zich)
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
Subjectief recht: bevat de aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden,
deze zijn gebaseerd op het objectief recht.
Materieel recht: bevat de regels die rechten toekennen en plichten opleggen
Formeel recht: geeft aan hoe de naleving van het materiele recht verzekerd kan worden (zo
omvat het formele recht het gerechtelijk privaatrecht)
3. De bronnen van het recht
Waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden.
3.1. Wetgeving sensu lato
Wetgeving in de ruime zin van het woord. Hierbinnen kunnen verschillende soorten bronnen
onderscheiden worden. Niet alle wetten hebben in de ruime zin dezelfde waarde
3.1.1 Beslissingen van supranationale organisaties
Belangrijkste – het recht van de Europese Unie
De Europese organen beschikken over 3 belangrijke beleidsinstrumenten:
A. De richtlijnen: een aantal regels die verplicht moeten worden opgenomen door de
nationale overheid in de diverse lidstaten en verwerkt worden in de eigen wetgeving.
B. De verordeningen: is een rechtstreekse werking waar niks aan veranderd kan worden
bv. een vertaling is de 3 nationale talen (van toepassing in alle lidstaten)
C. De besluiten: regels die van toepassing zijn op de aangeduide bestemmeling (staat,
persoon of bedrijf)
3.1.2 De grondwet
De meest fundamentele (Belgische) wet. Regelt de inrichting van de machten binnen de
staat en waarborgt de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers.
3.1.3 Wet sensu stricto
De wet die door de kamer van volksvertegenwoordigers tot stand komt.
= wet in de strikte zin
3.1.4 Decreten
‘Wetten’ die op het niveau van de Gemeenschappen en Gewesten gestemd worden. Bij het
Brusselse Hoofdstedelijk Gewest is het de term ordonnanties. In de hiërarchie van de
normen bevinden decreten zich op hetzelfde niveau als een federale wet.
3.1.5 Koninklijk besluit
Besluiten die worden genomen door de ministers voor de uitvoering van bepaalde wetten.
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregering
De regionale koninklijke besluiten.
Downloaded by anoniem guy ()
Burgerlijk recht samenvatting
Burgerlijk recht (Hogeschool Gent)
Scan to open on Studocu
Studocu is not sponsored or endorsed by any college or university
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
BURGERLIJK RECHT
Deel 1: algemeen deel
Hoofdstuk 1: Algemene inleiding
1. Wat is recht?
Verschillende, uiteenlopende definities.
1) Het recht omvat een geheel van gedragsregels en normen
Zeer verscheiden, verschillende vormen
Verbodsbepalingen= waarbij het wordt verboden bepaalde handelingen te stellen
Bv. verbod om diefstal te plegen.
Gebodsbepalingen= waarbij de verplichting wordt opgelegd bepaalde handelingen te
stellen
Bv. verplichting voor erfgenamen om fiscaal aangifte van nalatenschap te doen.
Gedragsregels bieden de mogelijkheid daar beroep op te doen zonder daartoe verplicht
te zijn
Sommige gedragsregels en normen bieden de mogelijkheid om er een beroep te doen
zonder daartoe verplicht te zijn.
bv. een garagist die een herstelling uitvoerde mag in afwachting tot betaling beroep
doen op een retentierecht om te weigeren de auto terug te geven.
Er zijn bv. regels waar niet zomaar van afgeweken kan worden (dwingend recht of van
openbare orde) maar zijn er regels waarvan wel afgeweken kan worden
Bv. de verhuurder kan het contract elk moment stopzetten als de reden hierna toe is dat
hij zelf weer in de woning gaat wonen
Er zijn regels die vormvoorwaarden vastleggen voor bepaalde handelingen (hoe vind een
schenking plaats) of voor de wijze waarop procedures (bv in een rechtbank) uitgevoerd
moeten worden.
2) Deze gedragsregels en normen hebben tot doel het maatschappelijke leven te ordenen.
Doel: gemeenschap/ samenleving ordenen
Moesten er geen regels zijn -> complete chaos
Bv. wegcode
3) De regels worden opgelegd door de overheid.
De overheid vaardigt regels uit.
Bv. niveaus: gemeente, gewest, gemeenschap, federale staat
Provincies: bv. met onderwijs of snelheidslimieten
Gemeentes: bv. gasboetes voor wildplassen
4) De regels zijn afdwingbaar.
Regels moeten afgedwongen worden, uitvaardigen is niet voldoende.
Door rechtbanken -> gerechtelijk apparaat.
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
2. Indelingen van het recht
1) Privaatrecht
= regelt de verhouding burger-burger
Bv. burgerlijk recht, ondernemingsrecht, arbeidsrecht, gerechtelijk privaatrecht
2) Publiekrecht
= regelt verhouding overheid-burger
Bv. grondwettelijk recht, administratief recht, strafrecht, fiscaal recht
Regelt de algemene belangen en heeft betrekking op de inrichting, de werking en de
onderlinge verhoudingen van de overheidsorganen en op de verhouding van de overheid
tot de burgers.
PRIVAATRECHT Verhouding tussen burger - burger
Gerechtelijk privaatrecht Hoe het gerecht georganiseerd is (welke rechtbanken
er zijn) en hoe ze gevormd moeten worden
Burgerlijk recht Regels ivbm familiale verhoudingen, contracten
tussen burgers, rechten met betrekkingen tot
goederen.
Internationaal privaat Geeft aan welke rechter bevoegd is en welke
recht* rechtsregels toegepast moeten worden als er een
grensoverschrijdend probleem is.
*Het is immers niet altijd dat Belgische rechtbanken en het Belgisch recht ook toegepast
moet worden
PUBLIEKRECHT Verhouding tussen overheid- burger
Staatsrecht Het geheel van de regels die betrekking hebben op de
inrichting en de werking van de staat, de onderlinge
verhouding
Administratief recht Bevat de regels die nodig zijn voor de manier waarop
de burger zich tot de overheid kan richten (bv
vergunningen aanvragen)
Strafrecht Welke gedragen strafbaar zijn en welke sancties er
tegenover staan.
Strafprocesrecht Welke wijze misdrijven kunnen vastgesteld
worden/opgespoord en hoe de procedure loopt om
beklaagde te vervolgen
Fiscaal recht Regelt de problematiek van de belastingen.
Andere rechten dat niet geplaatst kan worden zijn: financieel- ondernemings- sociaal en
de intellectuele rechten
Objectiefrecht: is een geheel van normen die de menselijke activiteiten, de onderlinge
verhouding tussen mensen en hun verhouding tot de gemeenschap regelen (de rechtsregels
op zich)
Downloaded by anoniem guy ()
, lOMoARcPSD|59804364
Subjectief recht: bevat de aanspraken die een persoon tegenover een ander laat gelden,
deze zijn gebaseerd op het objectief recht.
Materieel recht: bevat de regels die rechten toekennen en plichten opleggen
Formeel recht: geeft aan hoe de naleving van het materiele recht verzekerd kan worden (zo
omvat het formele recht het gerechtelijk privaatrecht)
3. De bronnen van het recht
Waar de rechtsregels teruggevonden kunnen worden.
3.1. Wetgeving sensu lato
Wetgeving in de ruime zin van het woord. Hierbinnen kunnen verschillende soorten bronnen
onderscheiden worden. Niet alle wetten hebben in de ruime zin dezelfde waarde
3.1.1 Beslissingen van supranationale organisaties
Belangrijkste – het recht van de Europese Unie
De Europese organen beschikken over 3 belangrijke beleidsinstrumenten:
A. De richtlijnen: een aantal regels die verplicht moeten worden opgenomen door de
nationale overheid in de diverse lidstaten en verwerkt worden in de eigen wetgeving.
B. De verordeningen: is een rechtstreekse werking waar niks aan veranderd kan worden
bv. een vertaling is de 3 nationale talen (van toepassing in alle lidstaten)
C. De besluiten: regels die van toepassing zijn op de aangeduide bestemmeling (staat,
persoon of bedrijf)
3.1.2 De grondwet
De meest fundamentele (Belgische) wet. Regelt de inrichting van de machten binnen de
staat en waarborgt de fundamentele rechten en vrijheden van de burgers.
3.1.3 Wet sensu stricto
De wet die door de kamer van volksvertegenwoordigers tot stand komt.
= wet in de strikte zin
3.1.4 Decreten
‘Wetten’ die op het niveau van de Gemeenschappen en Gewesten gestemd worden. Bij het
Brusselse Hoofdstedelijk Gewest is het de term ordonnanties. In de hiërarchie van de
normen bevinden decreten zich op hetzelfde niveau als een federale wet.
3.1.5 Koninklijk besluit
Besluiten die worden genomen door de ministers voor de uitvoering van bepaalde wetten.
3.1.6 Besluit van de gemeenschaps- en gewestregering
De regionale koninklijke besluiten.
Downloaded by anoniem guy ()
