1 Voeding van de zwangere vrouw
Zwangerschap = gestatie
Duurt 40 weken: 14 dagen vanaf 1ste dag menstruatie + 38
weken ontwikkeling foetus
1.1 Fysiologische veranderingen
1.1.1 Gewichtstoename
- Ideale gewichtstoename = +/- 10 – 12 kg of +20%
o Moeilijk in de hand te houden, bij iedereen anders
(misselijkheid, veel braken,
- Evolutie per trimester
o 1ste trim (0-15w): +1,5kg
o 2de trim (16-28w): + 3 kg (BV, opslag V-weefsel,
lichaamsvocht)
o 3de trim (29-40w): +6kg (groei foetus, placenta, baarmoeder)
In de eerste 10 weken kan normaal zijn, sommigen hebben
bijvoorbeeld pas na 9 weken door of ze zwanger zijn
30-40w G kan soms snel stijgen door een plotse groei van alles.
Voor een gewichtsinschatting vertrek je altijd uit het gewicht voor de
zwangerschap
- Diëten tijdens zwangerschap is sterk afgeraden!
Als je lichaam te weinig VS binnenkrijgt gaat het opzoek naar
alternatieven en dit kan sterk schadelijk zijn voor de gezondheid
van de foetus of je lichaam
Ondergewicht kan leiden tot vroeggeboorte
- Vrouwen met obesitas doen makkelijker complicaties:
zwangerschapsdiabetes, hypertensie, keizersnede
1.1.2 Hormonale veranderingen
- HCG: Humane chorion gona dotrofine: zwangerschapshormoon
wijst op zwangerschap
- Oestrogeen: groei baarmoeder, stijging BV, aanleg bloedvaten,
doorbloeding, lichaamsvocht
- Progesteron: invloed gladde spiercel: baarmoerder niet te vroeg
samentrekken
- HPL: Human Placenta Lactogen: Het voorbereiden op het geven van
borstvoeding
- Prolactine: Productie door moederlijke en foetale hypofyse en de
uterus
Twee hormonale fases:
, 1. Anabole fase: VS opslaan, voornamelijk vetstoffen
2. Katabole fase: VS vrijgeven, voor snelle groei foetus
1.1.3 Cardiovasculaire veranderingen
- Hart debiet gaat stijgen: HF stijgt – meer en sneller bloed
rondgepompt
- Bloedvolume stijgt (2de trim): Plasma neemt toe >> rode bloedcellen
nemen toe daling Ht en Hb bloed wordt dunner =>
verdunningsanemie (het lichaam kan op deze manier makkelijker het
bloed rondpompen maar HF stijgt)
- De BD daalt (2de trim) stijgt terug (3de trim)
Gunstig voor extra aanvoer van bloed naar de baarmoeder
1.1.4 Gastro-inestinale veranderingen
- Eetlust stijgt je wilt super veel eten (blijf steeds opletten voor het
eten voor 2)
- Pica: tegenzin of sterke voorkeur voor bepaalde voedingsmiddelen
- Misselijkheid en braken (vaak door glucose vermindering
verdwijnt na 12w)
- Reflux en/of constipatie: terugkomen van het maagzuur =>
vermindering van mobiliteit van het GI-stelsel oiv progesteron
- Galstenen vermindering werking galblaas
1.1.5 Renale veranderingen
- Renale veranderingen zijn de veranderingen ten op zichte van de
nieren
- Tijdens de zwangerschap moet de moeder veel stoffen gaan filteren,
het bloedvolume gaat stijgen waardoor ook de nier werking zal
stijgen. (GFR stijgt met 50%)
- Later in de zwangerschap treed vaak pollakisurie op door het
vergroten van de baarmoeder is er minder plaats voor de blaas en
moet je vaker naar het toilet.
- Je moet tijdens de zwangerschap maken dat je genoeg gaat drinken
voor de afvalstoffen te verwijderen
1.2 Voedingsaanbevelingen macronutriënten
1.2.1 Energie behoefte
- Voor de groei van de foetus is een grotere En nodig.
Bij een te kort in inname kan dit leiden tot een miskraam
- Bij een zwangerschap zien we per trimester een verhoogde inname
van En
o 1ste trimester: +70 kcal
o 2de trimester: +260 kcal
o 3de trimester: + 500 kcal
Supletie berekenen we steeds op LG voor zwangerschap
Houdt rekening met de huidige PAL (PAL mindert naar verloop
van de zwangerschap)
Toeslag erbij tellen na berekening met PAL
, Als er overgewicht voor de zwangerschap is, moet er vaak geen
extra En gerekend worden
- Opletten voor Pregorexia: fixatie van de vrouwen om slank te
blijven tijdens de zwangerschap
1.2.2 Eiwitten
- Er is extra E nodig voor de ontwikkeling van de foetus, placenta,
borstklieren, …
- Aanbeveling = 0,83g/kg LG
o 1ste trimester: +1g
o 2de trimester: + 9g
o 3de trimester: + 28g
1.2.3 Vetten
- Hoofdzakelijk de standaard aanbeveling, maar er moet wel een
verhoogde inname zijn van EPA en DHA. (=> belangrijk voor de
hersenontwikkeling)
Extra 100 à 200mg DHA/dag
Deze PUFA zijn niet zo aanwezig in onze basis voeding (Omega 3
en Omega 6)
- Aanbeveling: >20En% - <30-35 En%
1.2.4 Koolhydraten
- We volgen de standaard aanbeveling van een volwassen (50 – 55En
%)
- We merken bij zwangere vrouwen wel vaak een relatieve
hypoglycemie
Een groot deel van de ingenomen koolhydraten gaat
rechtstreeks naar de foetus. Ook daalt de aanmaak van glucose
in het lichaam. Het lichaam wil dit vaak gaan rechttrekken door
een overmaat aan koolhydraten in te nemen.
o Aangeraden om gedurende de dag constant een kleine
hoeveelheid aan koolhydraten in te nemen om nooit een hypo
uit te lokken
Daarnaast daalt ook de insuline activiteit in het lichaam om zo
veel mogelijk glucose vrij te stellen aan de foetus, maar dit geeft
wel een diabetogeen effect.
- Vasten tijdens de zwangerschap is absoluut af te raden. Als je gaat
vasten dan daalt de glycemie in je lichaam te sterk waar je lichaam
glucose zal gaan proberen halen uit andere stoffen.
o Placenta gaat HPL productie stimuleren wat lipolyse gaat vrij
geven
o Lipolyse: Er wordt vet afgebroken tot vetzuren (VVZ niet
transplacentair)
, o Ketonen: er worden ketonen gevormd dat wel trans placentair
maar dit kan een slechte invloed geven op de ontwikkeling van
de hersenen
- Er wordt dus aanbevolen minimaal 130g / dag in te nemen
(aanbeveling voor volwassenen zwangeren moeten meer
innemen)
1.2.5 Voedingsvezels
- Aanbeveling > 30g /dag
- Er is vaak een vertraagde darmmotiliteit constipatie
- Verhoogde vochtinname
1.2.6 Vocht
- Aanbeveling min 2,3L – 3L (afh bron)
- Je lichaam zal veel afvalstoffen moet afscheiden waardoor het
aangeraden is om extra voedingsstoffen in te nemen.
- De nierbelasting wordt groter dus de kans op urinaire infecties
worden ook groter
1.3 Aanbevelingen vitaminen
1.3.1 Foliumzuur (vit B11)
- Aanbeveling: 400µg/ dag via suppletie
Aangeraden hier al op voorhand mee te starten
Ter preventie van het neutrale buis effect
1.3.2 Vitamine D
- Veel voorkomend bij zwangere vrouwen
Kan leiden tot groeivertraging
Skeletafwijkingen
Verhoogd risico op heupfracturen
- Suppletie van 20µg/dag
1.3.3 Vitamine A
- 700µg / dag (+ 50µg RE/ dag)
- Te hoge inname kan leiden tot ersntige afwijkingen van de foetus of
spontane abortus
Overdosering >7500 µg
1.3.4 Algemene
aanbevelingen
Zwangerschap = gestatie
Duurt 40 weken: 14 dagen vanaf 1ste dag menstruatie + 38
weken ontwikkeling foetus
1.1 Fysiologische veranderingen
1.1.1 Gewichtstoename
- Ideale gewichtstoename = +/- 10 – 12 kg of +20%
o Moeilijk in de hand te houden, bij iedereen anders
(misselijkheid, veel braken,
- Evolutie per trimester
o 1ste trim (0-15w): +1,5kg
o 2de trim (16-28w): + 3 kg (BV, opslag V-weefsel,
lichaamsvocht)
o 3de trim (29-40w): +6kg (groei foetus, placenta, baarmoeder)
In de eerste 10 weken kan normaal zijn, sommigen hebben
bijvoorbeeld pas na 9 weken door of ze zwanger zijn
30-40w G kan soms snel stijgen door een plotse groei van alles.
Voor een gewichtsinschatting vertrek je altijd uit het gewicht voor de
zwangerschap
- Diëten tijdens zwangerschap is sterk afgeraden!
Als je lichaam te weinig VS binnenkrijgt gaat het opzoek naar
alternatieven en dit kan sterk schadelijk zijn voor de gezondheid
van de foetus of je lichaam
Ondergewicht kan leiden tot vroeggeboorte
- Vrouwen met obesitas doen makkelijker complicaties:
zwangerschapsdiabetes, hypertensie, keizersnede
1.1.2 Hormonale veranderingen
- HCG: Humane chorion gona dotrofine: zwangerschapshormoon
wijst op zwangerschap
- Oestrogeen: groei baarmoeder, stijging BV, aanleg bloedvaten,
doorbloeding, lichaamsvocht
- Progesteron: invloed gladde spiercel: baarmoerder niet te vroeg
samentrekken
- HPL: Human Placenta Lactogen: Het voorbereiden op het geven van
borstvoeding
- Prolactine: Productie door moederlijke en foetale hypofyse en de
uterus
Twee hormonale fases:
, 1. Anabole fase: VS opslaan, voornamelijk vetstoffen
2. Katabole fase: VS vrijgeven, voor snelle groei foetus
1.1.3 Cardiovasculaire veranderingen
- Hart debiet gaat stijgen: HF stijgt – meer en sneller bloed
rondgepompt
- Bloedvolume stijgt (2de trim): Plasma neemt toe >> rode bloedcellen
nemen toe daling Ht en Hb bloed wordt dunner =>
verdunningsanemie (het lichaam kan op deze manier makkelijker het
bloed rondpompen maar HF stijgt)
- De BD daalt (2de trim) stijgt terug (3de trim)
Gunstig voor extra aanvoer van bloed naar de baarmoeder
1.1.4 Gastro-inestinale veranderingen
- Eetlust stijgt je wilt super veel eten (blijf steeds opletten voor het
eten voor 2)
- Pica: tegenzin of sterke voorkeur voor bepaalde voedingsmiddelen
- Misselijkheid en braken (vaak door glucose vermindering
verdwijnt na 12w)
- Reflux en/of constipatie: terugkomen van het maagzuur =>
vermindering van mobiliteit van het GI-stelsel oiv progesteron
- Galstenen vermindering werking galblaas
1.1.5 Renale veranderingen
- Renale veranderingen zijn de veranderingen ten op zichte van de
nieren
- Tijdens de zwangerschap moet de moeder veel stoffen gaan filteren,
het bloedvolume gaat stijgen waardoor ook de nier werking zal
stijgen. (GFR stijgt met 50%)
- Later in de zwangerschap treed vaak pollakisurie op door het
vergroten van de baarmoeder is er minder plaats voor de blaas en
moet je vaker naar het toilet.
- Je moet tijdens de zwangerschap maken dat je genoeg gaat drinken
voor de afvalstoffen te verwijderen
1.2 Voedingsaanbevelingen macronutriënten
1.2.1 Energie behoefte
- Voor de groei van de foetus is een grotere En nodig.
Bij een te kort in inname kan dit leiden tot een miskraam
- Bij een zwangerschap zien we per trimester een verhoogde inname
van En
o 1ste trimester: +70 kcal
o 2de trimester: +260 kcal
o 3de trimester: + 500 kcal
Supletie berekenen we steeds op LG voor zwangerschap
Houdt rekening met de huidige PAL (PAL mindert naar verloop
van de zwangerschap)
Toeslag erbij tellen na berekening met PAL
, Als er overgewicht voor de zwangerschap is, moet er vaak geen
extra En gerekend worden
- Opletten voor Pregorexia: fixatie van de vrouwen om slank te
blijven tijdens de zwangerschap
1.2.2 Eiwitten
- Er is extra E nodig voor de ontwikkeling van de foetus, placenta,
borstklieren, …
- Aanbeveling = 0,83g/kg LG
o 1ste trimester: +1g
o 2de trimester: + 9g
o 3de trimester: + 28g
1.2.3 Vetten
- Hoofdzakelijk de standaard aanbeveling, maar er moet wel een
verhoogde inname zijn van EPA en DHA. (=> belangrijk voor de
hersenontwikkeling)
Extra 100 à 200mg DHA/dag
Deze PUFA zijn niet zo aanwezig in onze basis voeding (Omega 3
en Omega 6)
- Aanbeveling: >20En% - <30-35 En%
1.2.4 Koolhydraten
- We volgen de standaard aanbeveling van een volwassen (50 – 55En
%)
- We merken bij zwangere vrouwen wel vaak een relatieve
hypoglycemie
Een groot deel van de ingenomen koolhydraten gaat
rechtstreeks naar de foetus. Ook daalt de aanmaak van glucose
in het lichaam. Het lichaam wil dit vaak gaan rechttrekken door
een overmaat aan koolhydraten in te nemen.
o Aangeraden om gedurende de dag constant een kleine
hoeveelheid aan koolhydraten in te nemen om nooit een hypo
uit te lokken
Daarnaast daalt ook de insuline activiteit in het lichaam om zo
veel mogelijk glucose vrij te stellen aan de foetus, maar dit geeft
wel een diabetogeen effect.
- Vasten tijdens de zwangerschap is absoluut af te raden. Als je gaat
vasten dan daalt de glycemie in je lichaam te sterk waar je lichaam
glucose zal gaan proberen halen uit andere stoffen.
o Placenta gaat HPL productie stimuleren wat lipolyse gaat vrij
geven
o Lipolyse: Er wordt vet afgebroken tot vetzuren (VVZ niet
transplacentair)
, o Ketonen: er worden ketonen gevormd dat wel trans placentair
maar dit kan een slechte invloed geven op de ontwikkeling van
de hersenen
- Er wordt dus aanbevolen minimaal 130g / dag in te nemen
(aanbeveling voor volwassenen zwangeren moeten meer
innemen)
1.2.5 Voedingsvezels
- Aanbeveling > 30g /dag
- Er is vaak een vertraagde darmmotiliteit constipatie
- Verhoogde vochtinname
1.2.6 Vocht
- Aanbeveling min 2,3L – 3L (afh bron)
- Je lichaam zal veel afvalstoffen moet afscheiden waardoor het
aangeraden is om extra voedingsstoffen in te nemen.
- De nierbelasting wordt groter dus de kans op urinaire infecties
worden ook groter
1.3 Aanbevelingen vitaminen
1.3.1 Foliumzuur (vit B11)
- Aanbeveling: 400µg/ dag via suppletie
Aangeraden hier al op voorhand mee te starten
Ter preventie van het neutrale buis effect
1.3.2 Vitamine D
- Veel voorkomend bij zwangere vrouwen
Kan leiden tot groeivertraging
Skeletafwijkingen
Verhoogd risico op heupfracturen
- Suppletie van 20µg/dag
1.3.3 Vitamine A
- 700µg / dag (+ 50µg RE/ dag)
- Te hoge inname kan leiden tot ersntige afwijkingen van de foetus of
spontane abortus
Overdosering >7500 µg
1.3.4 Algemene
aanbevelingen
