Hoofdstuk 1 – Het belang van ethische reflectie (3)
Je legt uit waarom ethische reflectie zo belangrijk is in maatschappelijk werk.
Maatschappelijk werk is een normatief beroep → je handelt altijd vanuit waarden en
overtuigingen.
Ethiek helpt om bewust na te denken over keuzes en niet enkel op buikgevoel te
handelen.
Reflectie voorkomt automatisch of ondoordacht handelen → je leert argumenteren
waarom iets goed of juist is.
Reflectie ondersteunt professionele verantwoordelijkheid: keuzes moeten
verantwoord, rechtvaardig en zorgvuldig zijn.
Ethische reflectie zorgt dat hulpverleners kunnen omgaan met maatschappelijke
veranderingen en evoluerende waarden.
Bevordert zelfbewustzijn, zorgvuldigheid en morele groei.
Je legt uit wat praktische wijsheid is èn het verschil met theoretische en
technische wijsheid.
Soort wijsheid Betekenis Voorbeeld
Theoretische Kennis uit opleiding, theorie en Wat je leert op school over
wijsheid vakliteratuur methodieken
Technische Vaardigheden en methoden om Gesprekstechnieken,
wijsheid theorie in praktijk te brengen methodieken toepassen
Praktische Ervaring en moreel inzicht om in
Door ervaring inschatten wat
wijsheid unieke situaties juiste beslissingen
goed is voor een specifieke cliënt
(phronèsis) te nemen
Je legt uit dat maatschappelijk werk een normatief beroep is.
“Normatief” = handelen vanuit normen en waarden.
De sociaal werker laat zich leiden door wat mensen belangrijk vinden en komt
hiervoor op.
Doel: bijdragen aan een rechtvaardige samenleving en het goede samenleven
bevorderen.
De sociaal werker moet voortdurend afwegen tussen verschillende belangen (cliënt,
organisatie, maatschappij).
Ethiek helpt hierbij om bewuste, verantwoorde keuzes te maken.
1
,Hoofdstuk 2 – Begrippenkader (4)
2
, Je kan de centrale begrippen met de verschillen en samenhang ertussen
verduidelijken: moraal, ethiek, recht, waarden, normen en referentiekader,
discretionaire ruimte. Je kan hierbij ook voorbeelden geven.
Begrip Uitleg Voorbeeld
Oordelen, waarden en normen waaruit we
“Eerlijkheid is
Moraal handelen. Drukt uit wat we goed of fout vinden.
belangrijk.”
Richtinggevend voor gedrag.
De activiteit waarbij je nadenkt over wat goed Nadenken of liegen in
Ethiek handelen is. Richt zich op verantwoorden van een casus verantwoord
keuzes. is.
Vastlegging van morele opvattingen in wetten
Recht Wet op euthanasie.
en regels. Reguleert gedrag in de samenleving.
Richtgevende principes die uitdrukken wat Respect,
Waarden
belangrijk is. rechtvaardigheid.
“Je geeft een hand als
Normen Concrete gedragsregels die waarden vertalen.
teken van respect.”
Referentiekad De ‘bril’ waardoor je naar de wereld kijkt,
Wat jij “normaal” vindt.
er gevormd door opvoeding, cultuur, ervaring.
Professionele speelruimte om binnen wettelijke
Discretionaire Maatwerk in sociaal
grenzen keuzes te maken op maat van de
ruimte werk.
cliënt.
Samenhang:
Moraal = inhoud (waarden/normen) →
Ethiek = nadenken over moraal →
Recht = vastgelegde moraal in regels.
Je kan ethische vragen bij de actualiteit of een casus formuleren.
Kenmerken:
Gaan over wat we mogen of moeten doen. (vb. is het gepast dat ik…?)
Leiden tot morele spanning. (vb. is het wenselijk…?)
Zijn concreet en neutraal geformuleerd.
Gaan over eigen handelen. (vb. Mag ik…?)
Voorbeelden:
“Is het juist dat ik deze informatie deel?”
“Mag ik een cliënt weigeren?”
“Is het integer om … ?”
Je herkent en formuleert ethische dilemma’s.
3
Je legt uit waarom ethische reflectie zo belangrijk is in maatschappelijk werk.
Maatschappelijk werk is een normatief beroep → je handelt altijd vanuit waarden en
overtuigingen.
Ethiek helpt om bewust na te denken over keuzes en niet enkel op buikgevoel te
handelen.
Reflectie voorkomt automatisch of ondoordacht handelen → je leert argumenteren
waarom iets goed of juist is.
Reflectie ondersteunt professionele verantwoordelijkheid: keuzes moeten
verantwoord, rechtvaardig en zorgvuldig zijn.
Ethische reflectie zorgt dat hulpverleners kunnen omgaan met maatschappelijke
veranderingen en evoluerende waarden.
Bevordert zelfbewustzijn, zorgvuldigheid en morele groei.
Je legt uit wat praktische wijsheid is èn het verschil met theoretische en
technische wijsheid.
Soort wijsheid Betekenis Voorbeeld
Theoretische Kennis uit opleiding, theorie en Wat je leert op school over
wijsheid vakliteratuur methodieken
Technische Vaardigheden en methoden om Gesprekstechnieken,
wijsheid theorie in praktijk te brengen methodieken toepassen
Praktische Ervaring en moreel inzicht om in
Door ervaring inschatten wat
wijsheid unieke situaties juiste beslissingen
goed is voor een specifieke cliënt
(phronèsis) te nemen
Je legt uit dat maatschappelijk werk een normatief beroep is.
“Normatief” = handelen vanuit normen en waarden.
De sociaal werker laat zich leiden door wat mensen belangrijk vinden en komt
hiervoor op.
Doel: bijdragen aan een rechtvaardige samenleving en het goede samenleven
bevorderen.
De sociaal werker moet voortdurend afwegen tussen verschillende belangen (cliënt,
organisatie, maatschappij).
Ethiek helpt hierbij om bewuste, verantwoorde keuzes te maken.
1
,Hoofdstuk 2 – Begrippenkader (4)
2
, Je kan de centrale begrippen met de verschillen en samenhang ertussen
verduidelijken: moraal, ethiek, recht, waarden, normen en referentiekader,
discretionaire ruimte. Je kan hierbij ook voorbeelden geven.
Begrip Uitleg Voorbeeld
Oordelen, waarden en normen waaruit we
“Eerlijkheid is
Moraal handelen. Drukt uit wat we goed of fout vinden.
belangrijk.”
Richtinggevend voor gedrag.
De activiteit waarbij je nadenkt over wat goed Nadenken of liegen in
Ethiek handelen is. Richt zich op verantwoorden van een casus verantwoord
keuzes. is.
Vastlegging van morele opvattingen in wetten
Recht Wet op euthanasie.
en regels. Reguleert gedrag in de samenleving.
Richtgevende principes die uitdrukken wat Respect,
Waarden
belangrijk is. rechtvaardigheid.
“Je geeft een hand als
Normen Concrete gedragsregels die waarden vertalen.
teken van respect.”
Referentiekad De ‘bril’ waardoor je naar de wereld kijkt,
Wat jij “normaal” vindt.
er gevormd door opvoeding, cultuur, ervaring.
Professionele speelruimte om binnen wettelijke
Discretionaire Maatwerk in sociaal
grenzen keuzes te maken op maat van de
ruimte werk.
cliënt.
Samenhang:
Moraal = inhoud (waarden/normen) →
Ethiek = nadenken over moraal →
Recht = vastgelegde moraal in regels.
Je kan ethische vragen bij de actualiteit of een casus formuleren.
Kenmerken:
Gaan over wat we mogen of moeten doen. (vb. is het gepast dat ik…?)
Leiden tot morele spanning. (vb. is het wenselijk…?)
Zijn concreet en neutraal geformuleerd.
Gaan over eigen handelen. (vb. Mag ik…?)
Voorbeelden:
“Is het juist dat ik deze informatie deel?”
“Mag ik een cliënt weigeren?”
“Is het integer om … ?”
Je herkent en formuleert ethische dilemma’s.
3
