samenvatting + aanduidingen van ex

Lichttechnologie
H1

1. Lichtstudies en visuele & non-visuele paden

 Visueel pad: Het licht beïnvloedt visuele waarneming via kegeltjes en staafjes, die
verantwoordelijk zijn voor kleur- en bewegingsdetectie.

 Non-visueel pad: Dit pad is vooral gekoppeld aan ipRGC's (intrinsiek fotogevoelige retinale
ganglioncellen). Zij sturen informatie naar de suprachiasmatische kern (SCN) in de
hypothalamus, die fungeert als onze biologische masterklok.

2. Licht als Zeitgeber

 Definitie: Licht is de belangrijkste synchronisator ("zeitgeber") voor ons circadiaans ritme, dat
fysiologische processen reguleert zoals slaap-waakcycli en hormonale regulatie.

3. Fotoreceptoren en de bijbehorende invloed

 Kegeltjes: Detecteren kleur bij hoge lichtniveaus.

 Staafjes: Detecteren beweging en contrast bij lage lichtniveaus.

 ipRGC's: Beïnvloeden visuele helderheidservaring en non-visuele processen zoals
slaapregulatie en alertheid.

4. Invloed van ipRGC's op lichtontwerp

 Ontwerpers zijn bewuster geworden van de circadiane en acute effecten van licht, zoals
timing, spectrum en intensiteit. Dit leidt tot ontwerpen die zowel visueel comfort als
biologische voordelen bieden.

5. Componenten in lichtstudies

 Ruimtelijke patronen: Luminantieverdeling en kijkrichtingen.

 Lichtspectrum: Spectrale vermogensverdeling (zoals tunable white).

 Lichtsterkte: Intensiteit, vaak in lux gemeten.

 Tijdelijke patronen: Timing en duur van blootstelling.

6. Invloed van licht op melatonine

 Licht onderdrukt melatonineproductie via ipRGC's. Blauw licht is hierin bijzonder effectief. Dit
kan een positief effect hebben overdag (alertheid) maar negatief 's avonds
(slaaponderdrukking.

7. Academische woordenschat

 Circadiaans ritme: Het interne 24-uursritme dat gereguleerd wordt door licht.

 Zeitgeber: Externe triggers zoals licht die de biologische klok synchroniseren.

 ipRGC's: Fotoreceptoren met zowel visuele als niet-visuele functies.

 Melatonine: Hormoon dat slaap en biologische ritmes reguleert.

,  Integrative lighting: Ontwerpbenadering die visuele en niet-visuele effecten van licht
integreert.

Visuele en niet-visuele effecten

 Visueel comfort: De mate waarin verlichting als prettig wordt ervaren zonder verblinding of
visuele vermoeidheid.

 Circadiaanse mechanismen: Processen die betrokken zijn bij het reguleren van de biologische
klok.

 Niet-visuele perceptie: Effecten van licht die niet direct met zicht te maken hebben, zoals
stemming en alertheid.

Biologie van licht

 ipRGC's: Intrinsiek fotogevoelige retinale ganglioncellen, sleutelspelers in niet-visuele
lichtreacties.

 Suprachiasmatische kern (SCN): Het deel van de hersenen dat fungeert als biologische klok.

 Melatonine: Hormoon dat voornamelijk 's nachts wordt geproduceerd en onderdrukt wordt
door licht.

 Cortisol: Hormoon dat 's ochtends wordt vrijgegeven om het lichaam wakker te maken.

 Retinohypothalamische tractus (RHT): De zenuwbaan die lichtinformatie naar de SCN
transporteert.

Lichtontwerp

 Spectrale vermogensverdeling (SPD): De verdeling van lichtenergie over verschillende
golflengtes.

 Luminantieverdeling: De ruimtelijke spreiding van lichtintensiteit.

 Flicker: Snelle fluctuaties in lichtintensiteit die visueel storend kunnen zijn.

De afkortingen CRI, CCT Kennen

 CRI (Color Rendering Index): De kwaliteit van kleurweergave onder een lichtbron.

 CCT (Correlated Color Temperature): De waargenomen kleur van licht, gemeten in Kelvin.

Theoretische concepten

 Integrative lighting: Een ontwerpbenadering die zowel visuele als niet-visuele effecten van
licht omvat.

 Human Centric Lighting (HCL): Verlichting gericht op de gebruiker, maar vaak gebruikt als
marketingterm.

 Zeitgeber: Een externe prikkel (zoals licht) die de biologische klok synchroniseert.

 Sociale jetlag: De mismatch tussen het sociale schema van een persoon en zijn biologische
klok.

Praktische implicaties

,  Tunable white: Technologie die het mogelijk maakt om de kleurtemperatuur van licht aan te
passen.

 Daglichtfactor: Het aandeel natuurlijk daglicht in een ruimte.

 Lichthygiëne: Gedragsaanpassingen om lichtblootstelling te optimaliseren voor welzijn en
prestaties.

 Presenteïsme: Het fysiek aanwezig zijn op werk, maar zonder optimaal functioneren door
verminderde gezondheid.

Gevaar en gezondheid

 Circadiaanse verstoring: De ontregeling van het circadiaanse ritme, vaak door verkeerd
gebruik van kunstlicht.

 Carcinogeen IIa: Een classificatie die aangeeft dat nachtarbeid waarschijnlijk
kankerverwekkend is.

 Social jetlag: De negatieve impact van een afwijkend slaap-waakschema op het welzijn.