Geschiedenis H3 De Griekse samenvatting
§1
In het oude Griekenland ontstond ook een landbouw stedelijke
samenleving. Door het versnipperde landschap (vasteland en honderden
eilanden) ontstond er niet 1 staat maar meer dan 150 kleine staten die elk
bestonden uit stad met gebied er omheen. Dat noemen we stadstaat,
deze waren zelfstandig en zorgden voor zichzelf met eigen regering en
eigen leger. Veel steden werden gebouwd rond Akropolis.
In de 8e eeuw voor Chr. groeide de bevolking erg hard en hadden de
boeren niet meer voldoende voedsel voor iedereen. Daarom vertrokken
groepen Grieken per schip uit hun stadstaat om ergens anders
nederzettingen te stichten. Zo ontstonden kolonies langs de kusten. Dit
waren ook zelfstandige stadstaten. Wel hielden ze vriendschappelijke
contacten met de stadstaten waar ze vandaan kwamen. Het stichten van
die kolonies noemen we koloniseren. Door het verspreiden kwamen de
Grieken in aanraking met andere volken zoals de Romeinen. Grieken
noemden hun leefgebied Hellas en zichzelf Hellenen.
Agora = centrale plein van de stad. Daar was de markt en eromheen de
regeringsgebouwen en tempels. Was ook een stoa. In de wijken rondom de
agora woonden de ambachtslieden (nijverheid = producten maken).
Door kolonisatie groeide de economie. Griekse handelaren vervoeren hun
handelswaar over de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Door de handel
groeiden contacten tussen volken en veranderde de cultuur ook.
Verschillende culturen hadden invloed op elkaar. Voorbeeld van
cultuurinvloed is geld dat de Grieken overnamen van de Lydiers uit
Anatolië. Later namen de Romeinen de geldeconomie over van de Grieken.
Samenleving van Athene bestond uit 4 groepen mensen met
verschillende rechten:
- vrije volwassen mannen die in stadstaat geboren waren. Bezitters van
grond hadden veel aanzien, mannen in loondienst veel minder.
- migranten; of mensen waarvan een van de ouders ergens anders was
geboren. Mochten geen grond bezitten en werkten vaak in handel of
nijverheid.
- vrouwen; weinig rechten, mochten geen grond of huis bezitten. Moesten
zorgen voor huishouding en opvoeding kinderen.
- slaven; hadden geen rechten. Deden meeste werk in stadstaten en
waren daardoor belangrijk voor de economie. Werkten in zilvermijnen, op
het land, in werkplaatsen, soms als leraar of ambtenaar.
, Samenleving van Sparta was anders dan andere stadstaten.
Bestuurden gebied in zuiden van Peloponnesos. Hadden sterk leger omdat
hun stad in open vlakte zonder Akropolis lag.
Sociale groepen:
- Spartanen vormden de eerste sociale groep. Mannen hielden zich alleen
met militaire zaken bezig, dingen van het leger. Jongens hard opgeleid
voor het leger. Meisjes werden opgeleid in muziek en poezie.
- Tweede sociale groep waren de overwonnen (heloten); nakomelingen van
mensen die in het gebied woonden voor de komst van de Spartanen. Toen
de Spartanen kwamen onderwierpen ze het gebied. Als overwinnaars
kregen ze macht over overwonnenen. Onderworpen boeren moesten als
slaven voedsel produceren voor Spartanen. Derde sociale groep
- Derde sociale groep waren de omwonenden (perioiken); bewoners van
onderworpen staten die verder van Sparta af lagen. Leefde van nijverheid
en handel. Hadden eigen bestuur maar Sparta had macht over hen,
betaalden belasting en leverden soldaten aan Sparta.
§2
Grieken noemden zichzelf koning van Theseus.
Griekse stadstaten waren onafhankelijk; beslisten over zichzelf. Tot 8e
eeuw v Chr. waren meeste stadstaten een monarchie; staat met een
vorst/koning. Koning regeerde alleen en werd opgevolgd door zoon. In 8e
eeuw v Chr. ontstond verzet tegen koningen. Groepen grootgrondbezitters
met veel aanzien namen de macht over en vormden zo aristocratie
(regering van groep mensen met veel aanzien). Soms lukt het een van de
edelen om met geweld de macht te grijpen. Iemand die zo op onwettelijke
manier de alleenheerschappij grijpt is een tiran. Bestuursvorm van tiran is
tirannie. Nu is tiran slecht maar bij de Grieken waren er ook goede
tirannen, bijvoorbeeld Pisistratus. Hij bevorderde de nijverheid en bouwde
mooie gebouwen en verbeterde de rechtspraak. Stelde rechters aan voor
beslissingen over de wetten.
Clisthenes bedacht weer andere bestuursvorm voor Athene; macht kwam
in handen van vrije volwassen mannen waarvan beide ouders in de
stadstaat waren geboren. Zij werden burgers; inwoners met bepaalde
rechten zoals land bezitten, stemmen in volksvergadering en spreken. Niet
iedere onderdaan was burger. Vrouwen, slaven en vreemdelingen konden
geen burger worden. Systeem waarbij volk beslist heet democratie
(volksregering). Athene werd democratie in 507 v Chr. Sommige staten
volgden daarna.
§1
In het oude Griekenland ontstond ook een landbouw stedelijke
samenleving. Door het versnipperde landschap (vasteland en honderden
eilanden) ontstond er niet 1 staat maar meer dan 150 kleine staten die elk
bestonden uit stad met gebied er omheen. Dat noemen we stadstaat,
deze waren zelfstandig en zorgden voor zichzelf met eigen regering en
eigen leger. Veel steden werden gebouwd rond Akropolis.
In de 8e eeuw voor Chr. groeide de bevolking erg hard en hadden de
boeren niet meer voldoende voedsel voor iedereen. Daarom vertrokken
groepen Grieken per schip uit hun stadstaat om ergens anders
nederzettingen te stichten. Zo ontstonden kolonies langs de kusten. Dit
waren ook zelfstandige stadstaten. Wel hielden ze vriendschappelijke
contacten met de stadstaten waar ze vandaan kwamen. Het stichten van
die kolonies noemen we koloniseren. Door het verspreiden kwamen de
Grieken in aanraking met andere volken zoals de Romeinen. Grieken
noemden hun leefgebied Hellas en zichzelf Hellenen.
Agora = centrale plein van de stad. Daar was de markt en eromheen de
regeringsgebouwen en tempels. Was ook een stoa. In de wijken rondom de
agora woonden de ambachtslieden (nijverheid = producten maken).
Door kolonisatie groeide de economie. Griekse handelaren vervoeren hun
handelswaar over de Middellandse Zee en de Zwarte Zee. Door de handel
groeiden contacten tussen volken en veranderde de cultuur ook.
Verschillende culturen hadden invloed op elkaar. Voorbeeld van
cultuurinvloed is geld dat de Grieken overnamen van de Lydiers uit
Anatolië. Later namen de Romeinen de geldeconomie over van de Grieken.
Samenleving van Athene bestond uit 4 groepen mensen met
verschillende rechten:
- vrije volwassen mannen die in stadstaat geboren waren. Bezitters van
grond hadden veel aanzien, mannen in loondienst veel minder.
- migranten; of mensen waarvan een van de ouders ergens anders was
geboren. Mochten geen grond bezitten en werkten vaak in handel of
nijverheid.
- vrouwen; weinig rechten, mochten geen grond of huis bezitten. Moesten
zorgen voor huishouding en opvoeding kinderen.
- slaven; hadden geen rechten. Deden meeste werk in stadstaten en
waren daardoor belangrijk voor de economie. Werkten in zilvermijnen, op
het land, in werkplaatsen, soms als leraar of ambtenaar.
, Samenleving van Sparta was anders dan andere stadstaten.
Bestuurden gebied in zuiden van Peloponnesos. Hadden sterk leger omdat
hun stad in open vlakte zonder Akropolis lag.
Sociale groepen:
- Spartanen vormden de eerste sociale groep. Mannen hielden zich alleen
met militaire zaken bezig, dingen van het leger. Jongens hard opgeleid
voor het leger. Meisjes werden opgeleid in muziek en poezie.
- Tweede sociale groep waren de overwonnen (heloten); nakomelingen van
mensen die in het gebied woonden voor de komst van de Spartanen. Toen
de Spartanen kwamen onderwierpen ze het gebied. Als overwinnaars
kregen ze macht over overwonnenen. Onderworpen boeren moesten als
slaven voedsel produceren voor Spartanen. Derde sociale groep
- Derde sociale groep waren de omwonenden (perioiken); bewoners van
onderworpen staten die verder van Sparta af lagen. Leefde van nijverheid
en handel. Hadden eigen bestuur maar Sparta had macht over hen,
betaalden belasting en leverden soldaten aan Sparta.
§2
Grieken noemden zichzelf koning van Theseus.
Griekse stadstaten waren onafhankelijk; beslisten over zichzelf. Tot 8e
eeuw v Chr. waren meeste stadstaten een monarchie; staat met een
vorst/koning. Koning regeerde alleen en werd opgevolgd door zoon. In 8e
eeuw v Chr. ontstond verzet tegen koningen. Groepen grootgrondbezitters
met veel aanzien namen de macht over en vormden zo aristocratie
(regering van groep mensen met veel aanzien). Soms lukt het een van de
edelen om met geweld de macht te grijpen. Iemand die zo op onwettelijke
manier de alleenheerschappij grijpt is een tiran. Bestuursvorm van tiran is
tirannie. Nu is tiran slecht maar bij de Grieken waren er ook goede
tirannen, bijvoorbeeld Pisistratus. Hij bevorderde de nijverheid en bouwde
mooie gebouwen en verbeterde de rechtspraak. Stelde rechters aan voor
beslissingen over de wetten.
Clisthenes bedacht weer andere bestuursvorm voor Athene; macht kwam
in handen van vrije volwassen mannen waarvan beide ouders in de
stadstaat waren geboren. Zij werden burgers; inwoners met bepaalde
rechten zoals land bezitten, stemmen in volksvergadering en spreken. Niet
iedere onderdaan was burger. Vrouwen, slaven en vreemdelingen konden
geen burger worden. Systeem waarbij volk beslist heet democratie
(volksregering). Athene werd democratie in 507 v Chr. Sommige staten
volgden daarna.
