Cassandra Krols
VOEDSEL- EN VOEDINGSLEER 2
HOOFDSTUK 1: INLEIDING & WETGEVING
INLEIDING
- KH: 4 kcal / g
- Suker: 4 kcal / g
- Vet: 9 kcal / g
- Eiwit: 4 kcal / g
- Alcohol: 7 kcal / g
DEFINITIES
Definitie voedingssupplement:
Als aanvulling op de normale voeding bedoelde voedingsmiddelen die een geconcentreerde bron van 1 of
meer nutriënten of andere stoffen met een nutritioneel of fysiologisch effect vormen en die in voor
gedoseerde vorm op de markt worden gebracht.
Zijn dus gedefinieerd als voedingsmiddel
Ze vallen niet onder de GM-wetgeving
Bioactief bestanddeel:
Voedingsstoffen die meestal van plantaardige afkomst zijn, en die eventueel van nature voorkomen in de
voeding, maar kunnen hier ook aan toegevoegd zijn in vrij lage hoeveelheid. Ze hebben een welbepaald
gezondheidsbevorderend effect. Kan bv voorkomen in de functionele voeding of in nutraceuticals.
Functionele voeding:
Bevat 1 of meer componenten, niet noodzakelijk nutriënten, waar een gezondheidsbevorderend effect aan
gekoppeld is.
Nutraceuticals:
Deze zijn geformuleerd. Hieraan linkt een bepaald gezondheidsbevorderend effect = therapeutisch voordeel
dat verder rijkt dan het traditioneel dieet. Je zit hier op de grens met de GM. Nutraceuticals is geen synoniem
aan voedingssupplement. Niet elk voedingsmiddel is een nutraceutical, andersom wel.
Bioactief
Bestanddeel
Functionele
Nutraceuticals
Voeding
Soorten Claims
Nutritionele Claim Gezondheids Claim
Verwijst naar bepaalde heilzame Algemene: “draagt bij tot..”
voedingseigenschappen, dankzij de energie Ziekterisico reductie “verlaagt ..”
inhoud, nutriënten, of andere stoffen aanwezig
1
, Cassandra Krols
WETGEVING
GM: registratie
Voedingssupplementen: notificatie -> dossier opgesteld omtrent de kwaliteit en veiligheid
Moet niet fysiologisch iets doen als dat het niet claimt!
KB 30/05/21
- Min en Max gehaltes voor vitaminen en mineralen per dag
- Chemische vormen
- Notificatieplicht
- Procedure voor derogatie aanvraag
- Etikettering vereisten
KB 31/8/21
- Lijst 1: gevaarlijke planten -> verboden in voedingsupplementen
- Lijst 2: eetbare paddenstoelen: enkel als vermeld op lijst mag die erin
- Lijst 3: Alle voedingsmiddelen met planten in voorgedoseerde vorm: notificatie vereist (enkele uitz)
Het notificatiedossier
- aard
- ingrediënten
- etikettering
- analytische gegevens
- toxiciteit gegevens en stabiliteit
Regelgeving Claims
- op etiket
- in reclame
Sinds 2006 pas eigenlijk regels hierover. Voeding of gezondheid claims
- Verbod: Bewering van preventie, behandeling of genezing van een ziekte
- Niet misleidend
- Excessieve consumptie stimuleren,..
- Alcoholgehalte > 1.2%: geen gezondheidsclaim toegestaan
- Voedingswaarde etikettering verplicht
Specifieke voorwaarden voedingsclaims
- Vetarm: vetgehalte < 3g/100g voor vaste stoffen
- Vrij van VV: < 0.1g/100g
- Zoutarm: mag 5 mg Na / 100g
- Bron van vezels: > 3g/100g
- Vezelrijk: > 6g/100g
- Verlaagde energie waarde: min 30% verlaagd = light
Examen: Kunnen uitleggen: het gebruik van
een claim, regeling,..
Vertellen over KB, Notificatieprocedure,..
2
, Cassandra Krols
Specifieke voorwaarden Gezondheidsclaims
- Vergunning nodig op Europees niveau
- Geclaimde voordelen moeten te linken zijn aan een fysiologisch effect
- Dossier wetenschappelijke onderbouwing!
KWALITEIT
Ze moeten kunnen aankruisen dat ze op regelmatige wijze kwaliteitscontroles uitvoeren.
In het notificatiedossier
Regelmatige controle, meestal door FAVV of FAGG
= Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten
Geen volledige zekerheid dat elk lot conform is. Maar! Wel voor voedingssupplementen op basis van
planten gaat men wel in het KB specifiek vermelden dat er lot on lot controles moeten gebeuren.
HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points)
- Notificatie aanvraag aan bij het ministerie van volksgezondheid
- Controles op kwaliteit door FAVV of FAGG
HACCP
De veiligheid moet gegarandeerd worden in alle schakels, van producent tot consument
Het is belangrijk om risicoanalyses te gebruiken om problemen te evalueren, met moet de
autoriteiten daarvan op de hoogte stellen, moeten dit risico beoordelen en moeten de
consumenten inlichten
Responsabilisering van operatoren en producenten: je bent dan verantwoordelijk voor de
kwaliteit en veiligheid van het product, zowel als invoerder als producent. Je bent dan
wettelijk aansprakelijk
De traceerbaarheid: men moet kunnen teruggaan
Voorzorgsbeginsel: wil zeggen dat er normen moeten gesteld worden aan
voedingsproducten afhankelijk van welke risico er misschien aan gekoppeld kunnen zijn,
maar soms is er nog een zekere onzekerheid omtrent dat risico
Soms hebben ze nog niet alle gegevens, dan zal men dus normen opstellen uit voorzorg
Op 3 terreinen veiligheid
Microbiële contaminatie (bv salmonella besmetting)
Chemische contaminatie (bv pesticiden)
Fysische contaminatie (bv glas op plastic)
HACCP is wettelijk verplicht voor de bedrijven Als apotheker kan je een
-> verplicht autocontrolesysteem: analysecertificaat aanvragen
- registratie van de productie bij een bedrijf
- traceerbaarheid
- meldingsplicht Dat is de sterkste manier om
7 principes HACCP
de kwaliteit van de producten
te kunnen garanderen!
1. Wetenschappelijk risico Analyse
2. CCP Bepaling (critical control points)
3. Kritische Limieten
4. Bewakingssysteem
5. Actieplan (voor als kritische limieten overschreden worden)
6. Verificatie
7. Recording: alle data bijhouden voor als er gecontroleerd moet worden 3
, Cassandra Krols
HOOFDSTUK 2: FYTOSTEROLEN
STRUCTUUR
Plantaardige structuuranalogen van cholesterol
Cholesterol: voorloper vitamine D, galzouten...
Maar het grootste deel aan cholesterol produceren we zelf (2/3)
Een verhoogde curculatie een cholesterol -> CVD risico
Bij fytosterolen: structureel verschil -> substitutie op C24
Enkele vorbeelden:
Cholesterol
Backbone kunnen tekenen,
steroid skelet en zijketen
kunnen tekenen, weten dat
er een substituie is in de
zijketen
Note: er worden ook stanolen gemaakt: hierbij is het steroid skelet volledig verzadigd
EIGENSCHAPPEN
- Komen veel in plantaardige voedingsmiddelen voor
- Vaak als beta-sitosterol
- In graanproducten, in zaden, in de afgeleide producten zoals de plant oliën, brood
- Wij nemen ongeveer 300 mg/dag in
BIOBESCHIKBAARHEID
Beperkte absorptie: <5%
Intestinale absorptie door specifieke transporter eiwitten
- NPC1L1: opname in de dunne darm vanuit het
lumen
- ABCG5/8: vanuit enterocyt naar het intestinale
lumen transport
Cholesterolesters kunnen in de bloedbaan worden
opgenomen, maar fytosterolen kunnen bijna niet veresterd
worden, worden dus weinig geabsorbeerd.
Gaan meer gebruik maken van de ABCG5/8 transporters. -> deze zijn ook aanwezig in de lever.
Wanneer geabsorbeerd, worden fytosterolen makkelijker dan cholesterol gesecreteerd thv de lever.
EFFECTEN
Moet 1.5g inname overschrijden om een effect te vertonen.
-> Plasma totaal cholesterol daalt met 10% (vooral LDL) , geen invloed op HDL
4
VOEDSEL- EN VOEDINGSLEER 2
HOOFDSTUK 1: INLEIDING & WETGEVING
INLEIDING
- KH: 4 kcal / g
- Suker: 4 kcal / g
- Vet: 9 kcal / g
- Eiwit: 4 kcal / g
- Alcohol: 7 kcal / g
DEFINITIES
Definitie voedingssupplement:
Als aanvulling op de normale voeding bedoelde voedingsmiddelen die een geconcentreerde bron van 1 of
meer nutriënten of andere stoffen met een nutritioneel of fysiologisch effect vormen en die in voor
gedoseerde vorm op de markt worden gebracht.
Zijn dus gedefinieerd als voedingsmiddel
Ze vallen niet onder de GM-wetgeving
Bioactief bestanddeel:
Voedingsstoffen die meestal van plantaardige afkomst zijn, en die eventueel van nature voorkomen in de
voeding, maar kunnen hier ook aan toegevoegd zijn in vrij lage hoeveelheid. Ze hebben een welbepaald
gezondheidsbevorderend effect. Kan bv voorkomen in de functionele voeding of in nutraceuticals.
Functionele voeding:
Bevat 1 of meer componenten, niet noodzakelijk nutriënten, waar een gezondheidsbevorderend effect aan
gekoppeld is.
Nutraceuticals:
Deze zijn geformuleerd. Hieraan linkt een bepaald gezondheidsbevorderend effect = therapeutisch voordeel
dat verder rijkt dan het traditioneel dieet. Je zit hier op de grens met de GM. Nutraceuticals is geen synoniem
aan voedingssupplement. Niet elk voedingsmiddel is een nutraceutical, andersom wel.
Bioactief
Bestanddeel
Functionele
Nutraceuticals
Voeding
Soorten Claims
Nutritionele Claim Gezondheids Claim
Verwijst naar bepaalde heilzame Algemene: “draagt bij tot..”
voedingseigenschappen, dankzij de energie Ziekterisico reductie “verlaagt ..”
inhoud, nutriënten, of andere stoffen aanwezig
1
, Cassandra Krols
WETGEVING
GM: registratie
Voedingssupplementen: notificatie -> dossier opgesteld omtrent de kwaliteit en veiligheid
Moet niet fysiologisch iets doen als dat het niet claimt!
KB 30/05/21
- Min en Max gehaltes voor vitaminen en mineralen per dag
- Chemische vormen
- Notificatieplicht
- Procedure voor derogatie aanvraag
- Etikettering vereisten
KB 31/8/21
- Lijst 1: gevaarlijke planten -> verboden in voedingsupplementen
- Lijst 2: eetbare paddenstoelen: enkel als vermeld op lijst mag die erin
- Lijst 3: Alle voedingsmiddelen met planten in voorgedoseerde vorm: notificatie vereist (enkele uitz)
Het notificatiedossier
- aard
- ingrediënten
- etikettering
- analytische gegevens
- toxiciteit gegevens en stabiliteit
Regelgeving Claims
- op etiket
- in reclame
Sinds 2006 pas eigenlijk regels hierover. Voeding of gezondheid claims
- Verbod: Bewering van preventie, behandeling of genezing van een ziekte
- Niet misleidend
- Excessieve consumptie stimuleren,..
- Alcoholgehalte > 1.2%: geen gezondheidsclaim toegestaan
- Voedingswaarde etikettering verplicht
Specifieke voorwaarden voedingsclaims
- Vetarm: vetgehalte < 3g/100g voor vaste stoffen
- Vrij van VV: < 0.1g/100g
- Zoutarm: mag 5 mg Na / 100g
- Bron van vezels: > 3g/100g
- Vezelrijk: > 6g/100g
- Verlaagde energie waarde: min 30% verlaagd = light
Examen: Kunnen uitleggen: het gebruik van
een claim, regeling,..
Vertellen over KB, Notificatieprocedure,..
2
, Cassandra Krols
Specifieke voorwaarden Gezondheidsclaims
- Vergunning nodig op Europees niveau
- Geclaimde voordelen moeten te linken zijn aan een fysiologisch effect
- Dossier wetenschappelijke onderbouwing!
KWALITEIT
Ze moeten kunnen aankruisen dat ze op regelmatige wijze kwaliteitscontroles uitvoeren.
In het notificatiedossier
Regelmatige controle, meestal door FAVV of FAGG
= Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten
Geen volledige zekerheid dat elk lot conform is. Maar! Wel voor voedingssupplementen op basis van
planten gaat men wel in het KB specifiek vermelden dat er lot on lot controles moeten gebeuren.
HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points)
- Notificatie aanvraag aan bij het ministerie van volksgezondheid
- Controles op kwaliteit door FAVV of FAGG
HACCP
De veiligheid moet gegarandeerd worden in alle schakels, van producent tot consument
Het is belangrijk om risicoanalyses te gebruiken om problemen te evalueren, met moet de
autoriteiten daarvan op de hoogte stellen, moeten dit risico beoordelen en moeten de
consumenten inlichten
Responsabilisering van operatoren en producenten: je bent dan verantwoordelijk voor de
kwaliteit en veiligheid van het product, zowel als invoerder als producent. Je bent dan
wettelijk aansprakelijk
De traceerbaarheid: men moet kunnen teruggaan
Voorzorgsbeginsel: wil zeggen dat er normen moeten gesteld worden aan
voedingsproducten afhankelijk van welke risico er misschien aan gekoppeld kunnen zijn,
maar soms is er nog een zekere onzekerheid omtrent dat risico
Soms hebben ze nog niet alle gegevens, dan zal men dus normen opstellen uit voorzorg
Op 3 terreinen veiligheid
Microbiële contaminatie (bv salmonella besmetting)
Chemische contaminatie (bv pesticiden)
Fysische contaminatie (bv glas op plastic)
HACCP is wettelijk verplicht voor de bedrijven Als apotheker kan je een
-> verplicht autocontrolesysteem: analysecertificaat aanvragen
- registratie van de productie bij een bedrijf
- traceerbaarheid
- meldingsplicht Dat is de sterkste manier om
7 principes HACCP
de kwaliteit van de producten
te kunnen garanderen!
1. Wetenschappelijk risico Analyse
2. CCP Bepaling (critical control points)
3. Kritische Limieten
4. Bewakingssysteem
5. Actieplan (voor als kritische limieten overschreden worden)
6. Verificatie
7. Recording: alle data bijhouden voor als er gecontroleerd moet worden 3
, Cassandra Krols
HOOFDSTUK 2: FYTOSTEROLEN
STRUCTUUR
Plantaardige structuuranalogen van cholesterol
Cholesterol: voorloper vitamine D, galzouten...
Maar het grootste deel aan cholesterol produceren we zelf (2/3)
Een verhoogde curculatie een cholesterol -> CVD risico
Bij fytosterolen: structureel verschil -> substitutie op C24
Enkele vorbeelden:
Cholesterol
Backbone kunnen tekenen,
steroid skelet en zijketen
kunnen tekenen, weten dat
er een substituie is in de
zijketen
Note: er worden ook stanolen gemaakt: hierbij is het steroid skelet volledig verzadigd
EIGENSCHAPPEN
- Komen veel in plantaardige voedingsmiddelen voor
- Vaak als beta-sitosterol
- In graanproducten, in zaden, in de afgeleide producten zoals de plant oliën, brood
- Wij nemen ongeveer 300 mg/dag in
BIOBESCHIKBAARHEID
Beperkte absorptie: <5%
Intestinale absorptie door specifieke transporter eiwitten
- NPC1L1: opname in de dunne darm vanuit het
lumen
- ABCG5/8: vanuit enterocyt naar het intestinale
lumen transport
Cholesterolesters kunnen in de bloedbaan worden
opgenomen, maar fytosterolen kunnen bijna niet veresterd
worden, worden dus weinig geabsorbeerd.
Gaan meer gebruik maken van de ABCG5/8 transporters. -> deze zijn ook aanwezig in de lever.
Wanneer geabsorbeerd, worden fytosterolen makkelijker dan cholesterol gesecreteerd thv de lever.
EFFECTEN
Moet 1.5g inname overschrijden om een effect te vertonen.
-> Plasma totaal cholesterol daalt met 10% (vooral LDL) , geen invloed op HDL
4
