VAN STRESS TOT WELBEVINDEN: STRESS
1. WAT IS STRESS?
Stress
- Spanning/druk
- Een niet specifieke respons van het lichaam op een veranderende situatie waarbij een natuurlijk
overlevingsmechanisme in werking treedt
- Een natuurlijke reactie van het lichaam op een externe prikkel of situatie die als bedreigend,
uitdagend of overweldigend wordt ervaren
- Een fysiologische en psychologische reactie die mensen helpt om te reageren op noodsituaties
of nieuwe situaties
- Het gevoel dat je niet aan de eisen kan voldoen die aan jou gesteld worden omdat de draaglast
groter is dan de draagkracht
Eustress
- Een relatief nieuw concept dat een positief, behulpzaam en motiverend type stress
beschrijft
- Motiveert je (itt distress) om te werken, je prestaties te verbeteren en je doelen te bereiken, zelfs
als je wordt geconfronteerd met uitdagingen
- Activeert net als distress de vecht- of vluchtreactie in je lichaam en hersenen maar hier is de
opgewekte energie evenredig aan de vraag van de situatie
- Wanneer je vertrouwen hebt in je vermogen om de stressfactor te overwinnen, is de kans
groter dat je positieve stress ervaart. Deze positieve beoordeling van de stressor helpt je de
energie die wordt geleverd door de vecht- of vluchtreactie te kanaliseren op manieren die je
helpen aan een oplossing te werken
- Kan in distress veranderen wanneer een situatie te overweldigend wordt of wanneer andere
stressoren zich tegelijkertijd voordoen
- Voorbeeld?
, Distress
- Beschrijft het soort negatieve stress dat je associeert met je ‘gestrest’ voelen.
- Dit type reactie zorgt ervoor dat je je overweldigd en angstig voelt en dat je fysieke en
psychologische symptomen ervaart, zoals hoofdpijn, spanning, slapeloosheid, onoplettendheid
of prikkelbaarheid
- Het vrijkomen van energie vindt op een meer lukrake manier plaats
- Het verschil tussen stress en distress hangt samen met de stressoren die je reactie uitlokken en
hoe je ze evalueert. Distress doet zich voor wanneer je ervan uitgaat dat stressoren niet
onder jouw controle zijn en je niet in staat bent om de situatie op te lossen of te veranderen
è Als we het verder in de cursus over ‘stress’ hebben, doelen we op ‘distress’
2. SOORTEN STRESS
1. Acute stress: kortdurende stressreactie op een onmiddellijke bedreiging of situatie, gekenmerkt
door angst voor die ene situatie, bijv. voor een examen. Zorgt dat je ‘op scherp’ staat.
2. Chronische stress: langdurige stress die voortkomt uit voortdurende problemen of uitdagingen.
Chronische stress is intens, repetitief, aanhoudend of latent, bijv. financiële problemen,
nachtlawaai, verlies van een dierbare… = surmenage of overbelasting
3. Dagelijkse stress: de alledaagse stressoren die we allemaal ervaren. Bijv. fileleed
3. OORZAKEN/BRONNEN VAN STRESS
Stressoren of triggers
- In spannende of bedreigende situaties ontstaat er in ons lichaam een natuurlijke reactie die ons
in staat stelt om snel en alert te reageren op gevaar
- We zijn dankzij deze natuurlijke reactie extra alert en ons lichaam is paraat om te vechten of te
vluchten. Deze reactie stamt nog uit de oertijd en is perfect normaal. Het helpt ons te overleven in
bedreigende situaties, bijvoorbeeld wanneer je oog in oog staat met een tijger
, - In onze maatschappij worden we echter niet met tijgers geconfronteerd maar wel met een aantal
stresserende situaties
- Bijvoorbeeld een strikte deadline voor een opdracht, in de file staan, …
Deze spanning gevende gebeurtenissen of situaties noemen we stressoren
Stressoren veroorzaken stress
De reactie van ons lichaam is in dit geval vaak niet erg helpend
Psychologische stressoren: situaties, opmerkingen, personen of gebeurtenissen die je negatief of
bedreigend opvat
Fysiologische stressoren = die impact hebben op je lichaam
Vanuit de 8 levensdomeinen
- Opleiding/werk
- Relatie met partner, ouders, kinderen
- Vriendenkring
- Gezondheid van jezelf en je naasten
- Financiële situatie
- Woonomgeving
- Vrije tijd
- Andere voor jou belangrijke domeinen (bv religie)
→ psychologische bronnen, fysiologische bronnen
, Micro-, meso-, en macroniveau
Oorzaken van stress
Individuele factoren
- Karaktereigenschappen : perfectionisme, faalangst, laag zelfbeeld, groot
verantwoordelijkheidsgevoel, …
- Opvoeding – hechting
- Veerkracht
Wat is veerkracht?
Veerkracht is het proces waarin iemand zich op een positieve manier aanpast aan stress of tegenslag die
hem of haar potentieel uit evenwicht brengt, en waardoor het functioneren en het mentale welbevinden
behouden of herwonnen wordt. Dit proces komt tot stand door op een effectieve manier
persoonlijke hulpbronnen en hulpbronnen uit de omgeving te mobiliseren.
1. WAT IS STRESS?
Stress
- Spanning/druk
- Een niet specifieke respons van het lichaam op een veranderende situatie waarbij een natuurlijk
overlevingsmechanisme in werking treedt
- Een natuurlijke reactie van het lichaam op een externe prikkel of situatie die als bedreigend,
uitdagend of overweldigend wordt ervaren
- Een fysiologische en psychologische reactie die mensen helpt om te reageren op noodsituaties
of nieuwe situaties
- Het gevoel dat je niet aan de eisen kan voldoen die aan jou gesteld worden omdat de draaglast
groter is dan de draagkracht
Eustress
- Een relatief nieuw concept dat een positief, behulpzaam en motiverend type stress
beschrijft
- Motiveert je (itt distress) om te werken, je prestaties te verbeteren en je doelen te bereiken, zelfs
als je wordt geconfronteerd met uitdagingen
- Activeert net als distress de vecht- of vluchtreactie in je lichaam en hersenen maar hier is de
opgewekte energie evenredig aan de vraag van de situatie
- Wanneer je vertrouwen hebt in je vermogen om de stressfactor te overwinnen, is de kans
groter dat je positieve stress ervaart. Deze positieve beoordeling van de stressor helpt je de
energie die wordt geleverd door de vecht- of vluchtreactie te kanaliseren op manieren die je
helpen aan een oplossing te werken
- Kan in distress veranderen wanneer een situatie te overweldigend wordt of wanneer andere
stressoren zich tegelijkertijd voordoen
- Voorbeeld?
, Distress
- Beschrijft het soort negatieve stress dat je associeert met je ‘gestrest’ voelen.
- Dit type reactie zorgt ervoor dat je je overweldigd en angstig voelt en dat je fysieke en
psychologische symptomen ervaart, zoals hoofdpijn, spanning, slapeloosheid, onoplettendheid
of prikkelbaarheid
- Het vrijkomen van energie vindt op een meer lukrake manier plaats
- Het verschil tussen stress en distress hangt samen met de stressoren die je reactie uitlokken en
hoe je ze evalueert. Distress doet zich voor wanneer je ervan uitgaat dat stressoren niet
onder jouw controle zijn en je niet in staat bent om de situatie op te lossen of te veranderen
è Als we het verder in de cursus over ‘stress’ hebben, doelen we op ‘distress’
2. SOORTEN STRESS
1. Acute stress: kortdurende stressreactie op een onmiddellijke bedreiging of situatie, gekenmerkt
door angst voor die ene situatie, bijv. voor een examen. Zorgt dat je ‘op scherp’ staat.
2. Chronische stress: langdurige stress die voortkomt uit voortdurende problemen of uitdagingen.
Chronische stress is intens, repetitief, aanhoudend of latent, bijv. financiële problemen,
nachtlawaai, verlies van een dierbare… = surmenage of overbelasting
3. Dagelijkse stress: de alledaagse stressoren die we allemaal ervaren. Bijv. fileleed
3. OORZAKEN/BRONNEN VAN STRESS
Stressoren of triggers
- In spannende of bedreigende situaties ontstaat er in ons lichaam een natuurlijke reactie die ons
in staat stelt om snel en alert te reageren op gevaar
- We zijn dankzij deze natuurlijke reactie extra alert en ons lichaam is paraat om te vechten of te
vluchten. Deze reactie stamt nog uit de oertijd en is perfect normaal. Het helpt ons te overleven in
bedreigende situaties, bijvoorbeeld wanneer je oog in oog staat met een tijger
, - In onze maatschappij worden we echter niet met tijgers geconfronteerd maar wel met een aantal
stresserende situaties
- Bijvoorbeeld een strikte deadline voor een opdracht, in de file staan, …
Deze spanning gevende gebeurtenissen of situaties noemen we stressoren
Stressoren veroorzaken stress
De reactie van ons lichaam is in dit geval vaak niet erg helpend
Psychologische stressoren: situaties, opmerkingen, personen of gebeurtenissen die je negatief of
bedreigend opvat
Fysiologische stressoren = die impact hebben op je lichaam
Vanuit de 8 levensdomeinen
- Opleiding/werk
- Relatie met partner, ouders, kinderen
- Vriendenkring
- Gezondheid van jezelf en je naasten
- Financiële situatie
- Woonomgeving
- Vrije tijd
- Andere voor jou belangrijke domeinen (bv religie)
→ psychologische bronnen, fysiologische bronnen
, Micro-, meso-, en macroniveau
Oorzaken van stress
Individuele factoren
- Karaktereigenschappen : perfectionisme, faalangst, laag zelfbeeld, groot
verantwoordelijkheidsgevoel, …
- Opvoeding – hechting
- Veerkracht
Wat is veerkracht?
Veerkracht is het proces waarin iemand zich op een positieve manier aanpast aan stress of tegenslag die
hem of haar potentieel uit evenwicht brengt, en waardoor het functioneren en het mentale welbevinden
behouden of herwonnen wordt. Dit proces komt tot stand door op een effectieve manier
persoonlijke hulpbronnen en hulpbronnen uit de omgeving te mobiliseren.
