Microbiologie 1
1) Inleiding
Microbiologie: is de wetenschap die de bouw en de levensverrichtingen van micro-
organismen bestudeert
Micro-organismen:
→ Organismen die in hun levenscyclus min. 1 periode doormaken, waarin 1 enkele
cel zich als individu verdubbelt
→ Microscopische organismen die bestaan uit 1 enkele cel/ cel cluster samen met
de virussen die microscopisch zijn maar niet cellulair
Plantaardige of dierlijke cel: kan niet alleen leven in de natuur en bestaat alleen als deel
van meercellige structuren
bv. Dierlijk/menselijk orgaan
Microbiële cellen: onafhankelijk van andere cellen voor wat betreft hun levensprocessen
bv. Groei, energievoorziening, voortplanting
Voorbeelden M.O.
Opgebouwd uit cellen Niet opgebouwd uit cellen
Eukaryoten (met kern) Prokaryoten (=zonder kern) → parasiet
Protozoën Bacteriën Virussen
Wieren Viroïden, prionen
Schimmels
Slijmzwammen
Gisten
Microbiologen kunnen zich specialiseren in:
→ Specifieke groepen van microbiologen
(viroloog, bacterioloog, fycoloog, algoloog, mycoloog of protozoöloog)
→ Karakteristieken en activiteiten van M.O.
(microbiële morfologie, cytologie, ecologie, biologie of taxonomie)
→ Specifieke domeinen
(medische, levensmiddelen, industriële of agro)
Schadelijke M.O. Niet schadelijke M.O. Nuttige M.O.
(minderheid) (meerderheid)
1. Pathogenen of Commensalen/ 1) bereiding en bewaring
ziekte onschadelijk → nuttig of van voedsel en voeder
veroorzakende onmisbaar voor leven op via
kiemen (dier/ mens) aarde fermentatieprocessen
2. Bederforganismen (kaas)
(voedsel) 2) Verwerking via afval
(waterzuivering)
3) Biotechnologische
toepassingen
(productie van
vaccins)
,Microbiologie 2
4) Verteringsprocessen
bij mens en dier
5) Toepassingen in de
geneeskunde
Robert Hooke (1665): 1e persoon die M.O. waarneemt/beschrijft, 1e microscoop en
schimmel Mucor
Antonie van Leeuwenhoek (1676): 1e waarneming van bacteriën, wordt beschouwd als
uitvinder van microscoop & grondlegger microbiologie
Spontane generatieleer of Kiemtheorie of biogenesis
abiogenesis: levende
organismen ontstaan uit
dode materie
Francesco Redi: toonde dat maden uit rottend vlees afkomstig zijn van eieren van vliegen.
Vliegen kunnen niet aan vlees = geen eitjes
Aanhangers Tegenhangers
→ Needham (1748) → Spallanzani (1799)
→ Appert (1810) en Gay Lussac
→ Schwann (1837)
Louis Pasteur (1861): levert bewijs tegen de spontane generatie en is de grondlegger van
de biochemie en moderne bacteriologie; bewees de biogenesis
Stap 1: Niet steriele vloeistof ingieten
Stap 2: Glas verwarmen + vervormen
Stap 3: Sterk verhit → steriele vloeistof
Stap 4: Micro-organismen vast in de eerste bocht
Stap 5: Na lange tijd rusten, geen vertroebeling om waar te nemen
Stap 6: Kantelen zodat micro-organismen in vloeistof komen
Stap 7: vloeistof is troebel
7 & 6 → bewijs aanwezigheid micro-organismen in de lucht
→ Ontdekking gistingsprocessen
→ Bewaren van levensmiddelen
→ Relatie infectieziekten en bacteriën
→ Pionierswerk immuniteit: vaccin tegen hondsdolheid
,Microbiologie 3
Robert Koch
→ 1884: Koch’s postulaten: definitieve bewijs dat M.O. ziekten kunnen veroorzaken
1. Het verdachte pathogeen
organisme aanwezig in elk ziek dier
en afwezig in gezond dier
2. De pathogeen moet geïsoleerd
kunnen worden en groeien in
zuivere cultuur
3. Geïsoleerde pathogeen
veroorzaakt ziekte wanneer
toegediend aan gezond dier
4. Pathogeen moet opnieuw
geïsoleerd kunnen worden als
zuivere cultuur uit het
geïnoculeerde dier en dezelfde zijn
als het oorspronkelijke organisme
→ Kweken op vaste voedingsbodems, aanmaken reinculturen
→ Microscopische onderzoekstechnieken
→ Postulaten van Koch (verband ziekteverwekker en ziekte)
→ Ontdekte verwekker tuberculose en cholera + vaccin tegen runderpest
Immunologie: studie van immuniteit, mensen die infectieziekte hadden doorstaan waren
immuun
→ Mens/ dier beschermen door immuniteit op te wekken via opzettelijke
besmetting met verzwakte kiemen van de ziekteverwekker = principe van de
vaccinatie
Jenner (1749 – 1823): plattelandsarts
→ Pokken bestrijden door mensen bewust te besmetten met koepokken, vaccinatie
Begin 20ste eeuw ontdekking van stoffen die bacteriën kunnen doden of remmen in hun
groei
Flemming (1929): penicilline
→ Stof die als effectief bacteriedodend middel werkt
Men probeerde M.O. in te delen in het plantenrijk of in het dierenrijk.
3 domeinen- en 6 rijkensysteem => 2020 algemeen aanvaard
, Microbiologie 4
1866 Haekel 1969 Whittaker 1977 Woese
Protista Protista Protista
Plantae Plantae Plantae Eukaryoten/ eukaryota
Animalia Animalia Animalia
Fungi Fungi
Monera Eubacteria Bacteriën/ bacteria
Archaebacteria Archaea
3 rijken 5 rijken 6 rijken 3 domeinen
1) Inleiding
Microbiologie: is de wetenschap die de bouw en de levensverrichtingen van micro-
organismen bestudeert
Micro-organismen:
→ Organismen die in hun levenscyclus min. 1 periode doormaken, waarin 1 enkele
cel zich als individu verdubbelt
→ Microscopische organismen die bestaan uit 1 enkele cel/ cel cluster samen met
de virussen die microscopisch zijn maar niet cellulair
Plantaardige of dierlijke cel: kan niet alleen leven in de natuur en bestaat alleen als deel
van meercellige structuren
bv. Dierlijk/menselijk orgaan
Microbiële cellen: onafhankelijk van andere cellen voor wat betreft hun levensprocessen
bv. Groei, energievoorziening, voortplanting
Voorbeelden M.O.
Opgebouwd uit cellen Niet opgebouwd uit cellen
Eukaryoten (met kern) Prokaryoten (=zonder kern) → parasiet
Protozoën Bacteriën Virussen
Wieren Viroïden, prionen
Schimmels
Slijmzwammen
Gisten
Microbiologen kunnen zich specialiseren in:
→ Specifieke groepen van microbiologen
(viroloog, bacterioloog, fycoloog, algoloog, mycoloog of protozoöloog)
→ Karakteristieken en activiteiten van M.O.
(microbiële morfologie, cytologie, ecologie, biologie of taxonomie)
→ Specifieke domeinen
(medische, levensmiddelen, industriële of agro)
Schadelijke M.O. Niet schadelijke M.O. Nuttige M.O.
(minderheid) (meerderheid)
1. Pathogenen of Commensalen/ 1) bereiding en bewaring
ziekte onschadelijk → nuttig of van voedsel en voeder
veroorzakende onmisbaar voor leven op via
kiemen (dier/ mens) aarde fermentatieprocessen
2. Bederforganismen (kaas)
(voedsel) 2) Verwerking via afval
(waterzuivering)
3) Biotechnologische
toepassingen
(productie van
vaccins)
,Microbiologie 2
4) Verteringsprocessen
bij mens en dier
5) Toepassingen in de
geneeskunde
Robert Hooke (1665): 1e persoon die M.O. waarneemt/beschrijft, 1e microscoop en
schimmel Mucor
Antonie van Leeuwenhoek (1676): 1e waarneming van bacteriën, wordt beschouwd als
uitvinder van microscoop & grondlegger microbiologie
Spontane generatieleer of Kiemtheorie of biogenesis
abiogenesis: levende
organismen ontstaan uit
dode materie
Francesco Redi: toonde dat maden uit rottend vlees afkomstig zijn van eieren van vliegen.
Vliegen kunnen niet aan vlees = geen eitjes
Aanhangers Tegenhangers
→ Needham (1748) → Spallanzani (1799)
→ Appert (1810) en Gay Lussac
→ Schwann (1837)
Louis Pasteur (1861): levert bewijs tegen de spontane generatie en is de grondlegger van
de biochemie en moderne bacteriologie; bewees de biogenesis
Stap 1: Niet steriele vloeistof ingieten
Stap 2: Glas verwarmen + vervormen
Stap 3: Sterk verhit → steriele vloeistof
Stap 4: Micro-organismen vast in de eerste bocht
Stap 5: Na lange tijd rusten, geen vertroebeling om waar te nemen
Stap 6: Kantelen zodat micro-organismen in vloeistof komen
Stap 7: vloeistof is troebel
7 & 6 → bewijs aanwezigheid micro-organismen in de lucht
→ Ontdekking gistingsprocessen
→ Bewaren van levensmiddelen
→ Relatie infectieziekten en bacteriën
→ Pionierswerk immuniteit: vaccin tegen hondsdolheid
,Microbiologie 3
Robert Koch
→ 1884: Koch’s postulaten: definitieve bewijs dat M.O. ziekten kunnen veroorzaken
1. Het verdachte pathogeen
organisme aanwezig in elk ziek dier
en afwezig in gezond dier
2. De pathogeen moet geïsoleerd
kunnen worden en groeien in
zuivere cultuur
3. Geïsoleerde pathogeen
veroorzaakt ziekte wanneer
toegediend aan gezond dier
4. Pathogeen moet opnieuw
geïsoleerd kunnen worden als
zuivere cultuur uit het
geïnoculeerde dier en dezelfde zijn
als het oorspronkelijke organisme
→ Kweken op vaste voedingsbodems, aanmaken reinculturen
→ Microscopische onderzoekstechnieken
→ Postulaten van Koch (verband ziekteverwekker en ziekte)
→ Ontdekte verwekker tuberculose en cholera + vaccin tegen runderpest
Immunologie: studie van immuniteit, mensen die infectieziekte hadden doorstaan waren
immuun
→ Mens/ dier beschermen door immuniteit op te wekken via opzettelijke
besmetting met verzwakte kiemen van de ziekteverwekker = principe van de
vaccinatie
Jenner (1749 – 1823): plattelandsarts
→ Pokken bestrijden door mensen bewust te besmetten met koepokken, vaccinatie
Begin 20ste eeuw ontdekking van stoffen die bacteriën kunnen doden of remmen in hun
groei
Flemming (1929): penicilline
→ Stof die als effectief bacteriedodend middel werkt
Men probeerde M.O. in te delen in het plantenrijk of in het dierenrijk.
3 domeinen- en 6 rijkensysteem => 2020 algemeen aanvaard
, Microbiologie 4
1866 Haekel 1969 Whittaker 1977 Woese
Protista Protista Protista
Plantae Plantae Plantae Eukaryoten/ eukaryota
Animalia Animalia Animalia
Fungi Fungi
Monera Eubacteria Bacteriën/ bacteria
Archaebacteria Archaea
3 rijken 5 rijken 6 rijken 3 domeinen
