De verwetenschappelijking van
architectuur in Renaissance
Etymologie en historische context
- Letterlijk : renaître/rinascimento = wedergeboorte van de KO: sublimeren de stijl van de
antieken tot een ideaal (navolgen en verbeteren)
- Geen kopie maar een construct (emulatie en lost in translation)
➔ Antieke gebouwen tijdens de renaissance verkeerd gedateerd
➔ Mis interpretaties
- Vloeit voort uit depreciatie van de ME (gotische architectuur)
- Ontstaat als kunststroming vanuit een radicale breuk met de laat ME cultuur =
humanisme
Humanisme
- Filosofische stroming: bovennatuurlijk verklaringsmodel van de kerk opzij schuift tvv de
mens → niet langer op het goddelijke gericht
- Men gaat het waarneembare als werkelijkheid zien
- Vertrouwt op het vermogen van de mens om zelf zijn leven zin te geven
- Aristoteles: geen onderscheid tss vrije kunsten (zonder rechtstreeks nut) en ambachten
➔ Alle kunsten zijn gelijkwaardig (intellectueel, praktisch en productief nut)
In de architectuur
- (her-) uitvinding lineair perspectief: wetenscappelijke weergave op papier
- Wetenschappelijke benadering: architectuur als intellectuele praktijk (Vitruvianisme)
- Architectuur als onderdeel van politiek: via goede architectuur kan je tot een goede
ordening van de samenleving komen
- Kunstenaar -> architect treedt uit anonimiteit van de gilde
Firenze
= belangrijk intellectueel en economisch centrum (wol en textiel)
- 15e E, de Medici: 1e bankiers en mecenaat
➔ Investeren hun kapitaal in kunst en architectuur
➔ Investeren in de ethiek van Aristoteles: Magnificenza
= het is de taak van elke burger die financieel goed gesteld is
om dat te laten zien in hun bouwprojecten => je draagt bij aan
tot het creëren van een mooie stad
- Firenze groeit uit tot cultureel labo: machtige families beconcurreren elkaar met cultuur
- Antieke invloeden: de st maria del fiore wordt gezien als een originele tempel uit de
romeinse tijd (Tempel van mars)
, Vroege Renaissance in Firenze:
Brunelleschi
- Florentijn (1377 -1446)
- Beeldhouwer en goudsmid: evolueert intellectueel door interesse in geometrie
- Expert in geometrie => vloeit voort interesse in architectuur
- Rome-reis om antieke beelden en architectuur te bestuderen ???
- Daedalus (Manetti, Vasari)
- Kernwoorden:
lineair perspectief,
proportie (mathematische modellen van antieken),
constructieve kennis van verschillende stijlen en periodes,
”klassieke” vormentaal,
materiaalkeuze t.v.v. leesbaarheid en zuivere, uitgepuurde architectuurtaal
deconstructie, uitzuivering
Sta Maria del fiore (1420-1436) = eerste project
- grootste koepel sinds Pantheon (43-47m)
- moeilijkheid: werf lang stilgelegd door probleem met
koepel => prijsvraag wordt uitgereikt voor de architect die met de
oplossing komt
krijgt veel appreciatie van tijdsgenoten: Manetti, Vasari,
Alberti
- Alle architecturale projecten van BR zijn verbouwingen
Behoud krachtlijnen van oorspronkelijk ontwerp
- Bewondering voor klassieke vormentaal omdat ze eenvoudiger is (itt ME)
Neemt het overtollige weg
- Pragmatisch en ingenieus op constructief vlak
- Vernieuwing door verschillen te verzoenen, aarzelt niet om combinaties te maken
Bewondering voor het verleden en geloof in de toekomst
Pizza Annunciata, Firenze
- Krijgt de opdracht om een vondelingentehuis te creëren
- Vernieuwing = uitwerking façade (hoofdkenmerk)
- Breekt met ME interpretatie en grijpt terug naar antieke
modellen (kapitele, proportie, entablement, zuilen, …)
San Lorenzo, Sagrestia Vechhia, grafkapel Giovanni Medici Bicci
- Architecturaal prestige project
- Klassieke vormentaal: dubbele arcade is een nieuw element
- Combinatie van verschillende stijlen: Byzantijns, Gotisch, KO
- Typerende materiaalkeuze: architecturale elementen in grijze pietra
serena uitvoeren en projecteert die op een wit canvas => zeer leesbare
architectuur dat de essentie reduceert tot het bouwen
- Proportie: opbouw = kubus met koepel => vertrekt opnieuw van vierkant en cirkel als
basisvormen
architectuur in Renaissance
Etymologie en historische context
- Letterlijk : renaître/rinascimento = wedergeboorte van de KO: sublimeren de stijl van de
antieken tot een ideaal (navolgen en verbeteren)
- Geen kopie maar een construct (emulatie en lost in translation)
➔ Antieke gebouwen tijdens de renaissance verkeerd gedateerd
➔ Mis interpretaties
- Vloeit voort uit depreciatie van de ME (gotische architectuur)
- Ontstaat als kunststroming vanuit een radicale breuk met de laat ME cultuur =
humanisme
Humanisme
- Filosofische stroming: bovennatuurlijk verklaringsmodel van de kerk opzij schuift tvv de
mens → niet langer op het goddelijke gericht
- Men gaat het waarneembare als werkelijkheid zien
- Vertrouwt op het vermogen van de mens om zelf zijn leven zin te geven
- Aristoteles: geen onderscheid tss vrije kunsten (zonder rechtstreeks nut) en ambachten
➔ Alle kunsten zijn gelijkwaardig (intellectueel, praktisch en productief nut)
In de architectuur
- (her-) uitvinding lineair perspectief: wetenscappelijke weergave op papier
- Wetenschappelijke benadering: architectuur als intellectuele praktijk (Vitruvianisme)
- Architectuur als onderdeel van politiek: via goede architectuur kan je tot een goede
ordening van de samenleving komen
- Kunstenaar -> architect treedt uit anonimiteit van de gilde
Firenze
= belangrijk intellectueel en economisch centrum (wol en textiel)
- 15e E, de Medici: 1e bankiers en mecenaat
➔ Investeren hun kapitaal in kunst en architectuur
➔ Investeren in de ethiek van Aristoteles: Magnificenza
= het is de taak van elke burger die financieel goed gesteld is
om dat te laten zien in hun bouwprojecten => je draagt bij aan
tot het creëren van een mooie stad
- Firenze groeit uit tot cultureel labo: machtige families beconcurreren elkaar met cultuur
- Antieke invloeden: de st maria del fiore wordt gezien als een originele tempel uit de
romeinse tijd (Tempel van mars)
, Vroege Renaissance in Firenze:
Brunelleschi
- Florentijn (1377 -1446)
- Beeldhouwer en goudsmid: evolueert intellectueel door interesse in geometrie
- Expert in geometrie => vloeit voort interesse in architectuur
- Rome-reis om antieke beelden en architectuur te bestuderen ???
- Daedalus (Manetti, Vasari)
- Kernwoorden:
lineair perspectief,
proportie (mathematische modellen van antieken),
constructieve kennis van verschillende stijlen en periodes,
”klassieke” vormentaal,
materiaalkeuze t.v.v. leesbaarheid en zuivere, uitgepuurde architectuurtaal
deconstructie, uitzuivering
Sta Maria del fiore (1420-1436) = eerste project
- grootste koepel sinds Pantheon (43-47m)
- moeilijkheid: werf lang stilgelegd door probleem met
koepel => prijsvraag wordt uitgereikt voor de architect die met de
oplossing komt
krijgt veel appreciatie van tijdsgenoten: Manetti, Vasari,
Alberti
- Alle architecturale projecten van BR zijn verbouwingen
Behoud krachtlijnen van oorspronkelijk ontwerp
- Bewondering voor klassieke vormentaal omdat ze eenvoudiger is (itt ME)
Neemt het overtollige weg
- Pragmatisch en ingenieus op constructief vlak
- Vernieuwing door verschillen te verzoenen, aarzelt niet om combinaties te maken
Bewondering voor het verleden en geloof in de toekomst
Pizza Annunciata, Firenze
- Krijgt de opdracht om een vondelingentehuis te creëren
- Vernieuwing = uitwerking façade (hoofdkenmerk)
- Breekt met ME interpretatie en grijpt terug naar antieke
modellen (kapitele, proportie, entablement, zuilen, …)
San Lorenzo, Sagrestia Vechhia, grafkapel Giovanni Medici Bicci
- Architecturaal prestige project
- Klassieke vormentaal: dubbele arcade is een nieuw element
- Combinatie van verschillende stijlen: Byzantijns, Gotisch, KO
- Typerende materiaalkeuze: architecturale elementen in grijze pietra
serena uitvoeren en projecteert die op een wit canvas => zeer leesbare
architectuur dat de essentie reduceert tot het bouwen
- Proportie: opbouw = kubus met koepel => vertrekt opnieuw van vierkant en cirkel als
basisvormen
