Examen: ODM
Hoofdstuk 1: Setting the scene
Perfect world:
• Organisaties en structuren
• Management & leiderschap
• Strategisch management
Governance
• Weerbaarheid in turbulentie
• Crisis governance
• Netwerk governance
• Inzetten op duurzame organisaties (ESG)
Normal chaos:
• Veranderingsmanagement
• Organisatiecultuur
• Besluitvorming in organisaties
Emergent action: er is veel dynamiek, veel nieuwe initiatieven, maar weinig winst
Rational action:
Constrained action: de organisatie zo veel mogelijk formaliseren (procedures en
niveaus, bureaucratie)
1
,Normale chaos:
• Een zwerm spreeuwen: vliegen allemaal door elkaar zonder te botsen
o Ze werken met regels/principes (snelheid, afstand, …) en dit doen ze ook
in organisaties
Turbulentie
• “A state of confusion without any order”
• “We define 'turbulence’ as changes experienced by the organization that are
nontrivial, rapid, and discontinuous.”
Setting the scene 1/3
• Individuen, organisaties en netwerken opereren in een dynamische omgeving,
en worden constant blootgesteld aan een heleboel risico’s.
• Onze omgeving is niet stabiel, maar VUCA (of TUNA of BANI)
o Volatile, uncertainty, complex, ambigu
• Bij gevolg zijn organisaties gedwongen om over te schakelen op een andere
modus operandi (manier van werken) om zich te kunnen aanpassen aan de
veranderende realiteit.
• Ontwrichtende gebeurtenissen zijn zelden plotseling en onverwacht, maar
gebeurtenissen die al een tijdje sluimeren en plotseling of heel geleidelijk in
gang worden gezet.
• Bijgevolg is een crisis zelden "een gebeurtenis", maar eerder een (complex)
proces.
• Incubation period: iedereen wijkt eigenlijk een beetje af van het plan (mensen
gaan altijd short cuts zoeken die dan afwijken van het plan) -> hierdoor worden er
ook fouten gemaakt
• Precipitating event: je hebt nog een window of recoverey maar als je die mist kom
je in het hell hour
2
,Setting the scene 2/3:
• Goed risico- en crisisbeheer is een vraagstuk van hoe je activiteiten in
overeenstemming brengt om een gemeenschappelijk doel of een
maatschappelijke uitdaging te realiseren,
• Bij coördinatie van activiteiten en werk gaat veel aandacht uit naar ‘de
organisatie’, maar zelden naar een gezamenlijke ‘purpose’ of doel,
• Als dit pas aan bod komt als de organisatie zich in een crisistoestand begeeft, is
de coördinatie gedoemd te mislukken.
Setting the scene 3/3:
• Dit betekent dat we organisatie en management moeten herdefiniëren:
o Turbulentie, chaos en crisis zijn normaal,
o De niet-lineaire aard van problemen vereist een niet-lineaire aanpak,
o Plannen en procedures geven een houvast,
o Afstemming van activiteiten en een gedeeld doel zorgen voor resultaten.
• Dit vereist een verandering in de bedrijfsstrategie die de strategische richting
heroriënteert door een herverdeling of herstructurering van activiteiten,
middelen en aandacht (Kirtley & O’Mahony, 2020) met crisis in het
achterhoofd (Conklin, 2012).
Turbulentie:
• Huidige benaderingen plannen voor voorziene risico’s
o Focus op risico in plaats van onzekerheid
o Vb.: veerkracht: intern bestand zijn tegen een specifiek crisisscenario of
meerdere scenario's (= kostbaar)
o Aanname: externe omgeving is grotendeels voorspelbaar
• HOEWEL: Huidige externe omgeving: inconsistente, onvoorspelbare en
onzekere gebeurtenissen -> turbulentie (Ansell, Sørenson, & Torfing, 2021)
o Nieuwe benaderingen nodig: integratie interne-externe omgeving, het
onbekende aanpakken
• “The greatest danger in times of turbulence is not the turbulence; it is to act
with yesterday's logic”
3
, Governance:
• De letterlijke vertaling van ‘governance’ is bestuur, beheersing en macht of de
wijze van besturen (Koenen, 1997).
• Governance kan algemeen worden beschreven als ‘het uitvoeren van beleid,
controle, macht, regels en principes van organisaties’ (Oxford Dictionary, 2019).
• ‘De fundamentele belangenbehartiging die nodig is opdat een systeem of
deelsysteem zich goed kan blijven ontwikkelen. Met name op zo’n manier dat het
buiten het systeem geen relevante belangen frustreert of ergens schade aanricht.’
(Bloem, 2004)
Hoofdstuk 2: Omgaan met crises
Wat is een crisis?
• Definities
o “Wanneer de overlevingskansen van een systeem of delen van het
systeem op het spel staan” - Brugghemans et al., 2021
o “Inherently abnormal, unstable and complex situation that represents a
threat to the strategic objectives, reputation or existence of the
organization.”
o …
• Belangrijkste elementen
o They are characterized by a severe threat to survival or basic
functioning, they require urgency in decision-making and responses to
resolve, and they shroud the organization in deep uncertainty about their
causes and potential consequences (cf. Rosenthal et al., 1989; Pearson &
Clair, 1998; Kuipers and Wolbers, 2021).
Wat maakt een crisis een crisis?
• Wie bepaalt dat het crisis is?
o Crisis verreist iets of iemand in crisis
▪ Vb. Global warming
o Kwestie van perceptie
▪ The eye of the beholder
o Crisis voor de ene =/= Crisis voor de ander
• Wanneer begint een crisis?
o Opnieuw perceptie
4
Hoofdstuk 1: Setting the scene
Perfect world:
• Organisaties en structuren
• Management & leiderschap
• Strategisch management
Governance
• Weerbaarheid in turbulentie
• Crisis governance
• Netwerk governance
• Inzetten op duurzame organisaties (ESG)
Normal chaos:
• Veranderingsmanagement
• Organisatiecultuur
• Besluitvorming in organisaties
Emergent action: er is veel dynamiek, veel nieuwe initiatieven, maar weinig winst
Rational action:
Constrained action: de organisatie zo veel mogelijk formaliseren (procedures en
niveaus, bureaucratie)
1
,Normale chaos:
• Een zwerm spreeuwen: vliegen allemaal door elkaar zonder te botsen
o Ze werken met regels/principes (snelheid, afstand, …) en dit doen ze ook
in organisaties
Turbulentie
• “A state of confusion without any order”
• “We define 'turbulence’ as changes experienced by the organization that are
nontrivial, rapid, and discontinuous.”
Setting the scene 1/3
• Individuen, organisaties en netwerken opereren in een dynamische omgeving,
en worden constant blootgesteld aan een heleboel risico’s.
• Onze omgeving is niet stabiel, maar VUCA (of TUNA of BANI)
o Volatile, uncertainty, complex, ambigu
• Bij gevolg zijn organisaties gedwongen om over te schakelen op een andere
modus operandi (manier van werken) om zich te kunnen aanpassen aan de
veranderende realiteit.
• Ontwrichtende gebeurtenissen zijn zelden plotseling en onverwacht, maar
gebeurtenissen die al een tijdje sluimeren en plotseling of heel geleidelijk in
gang worden gezet.
• Bijgevolg is een crisis zelden "een gebeurtenis", maar eerder een (complex)
proces.
• Incubation period: iedereen wijkt eigenlijk een beetje af van het plan (mensen
gaan altijd short cuts zoeken die dan afwijken van het plan) -> hierdoor worden er
ook fouten gemaakt
• Precipitating event: je hebt nog een window of recoverey maar als je die mist kom
je in het hell hour
2
,Setting the scene 2/3:
• Goed risico- en crisisbeheer is een vraagstuk van hoe je activiteiten in
overeenstemming brengt om een gemeenschappelijk doel of een
maatschappelijke uitdaging te realiseren,
• Bij coördinatie van activiteiten en werk gaat veel aandacht uit naar ‘de
organisatie’, maar zelden naar een gezamenlijke ‘purpose’ of doel,
• Als dit pas aan bod komt als de organisatie zich in een crisistoestand begeeft, is
de coördinatie gedoemd te mislukken.
Setting the scene 3/3:
• Dit betekent dat we organisatie en management moeten herdefiniëren:
o Turbulentie, chaos en crisis zijn normaal,
o De niet-lineaire aard van problemen vereist een niet-lineaire aanpak,
o Plannen en procedures geven een houvast,
o Afstemming van activiteiten en een gedeeld doel zorgen voor resultaten.
• Dit vereist een verandering in de bedrijfsstrategie die de strategische richting
heroriënteert door een herverdeling of herstructurering van activiteiten,
middelen en aandacht (Kirtley & O’Mahony, 2020) met crisis in het
achterhoofd (Conklin, 2012).
Turbulentie:
• Huidige benaderingen plannen voor voorziene risico’s
o Focus op risico in plaats van onzekerheid
o Vb.: veerkracht: intern bestand zijn tegen een specifiek crisisscenario of
meerdere scenario's (= kostbaar)
o Aanname: externe omgeving is grotendeels voorspelbaar
• HOEWEL: Huidige externe omgeving: inconsistente, onvoorspelbare en
onzekere gebeurtenissen -> turbulentie (Ansell, Sørenson, & Torfing, 2021)
o Nieuwe benaderingen nodig: integratie interne-externe omgeving, het
onbekende aanpakken
• “The greatest danger in times of turbulence is not the turbulence; it is to act
with yesterday's logic”
3
, Governance:
• De letterlijke vertaling van ‘governance’ is bestuur, beheersing en macht of de
wijze van besturen (Koenen, 1997).
• Governance kan algemeen worden beschreven als ‘het uitvoeren van beleid,
controle, macht, regels en principes van organisaties’ (Oxford Dictionary, 2019).
• ‘De fundamentele belangenbehartiging die nodig is opdat een systeem of
deelsysteem zich goed kan blijven ontwikkelen. Met name op zo’n manier dat het
buiten het systeem geen relevante belangen frustreert of ergens schade aanricht.’
(Bloem, 2004)
Hoofdstuk 2: Omgaan met crises
Wat is een crisis?
• Definities
o “Wanneer de overlevingskansen van een systeem of delen van het
systeem op het spel staan” - Brugghemans et al., 2021
o “Inherently abnormal, unstable and complex situation that represents a
threat to the strategic objectives, reputation or existence of the
organization.”
o …
• Belangrijkste elementen
o They are characterized by a severe threat to survival or basic
functioning, they require urgency in decision-making and responses to
resolve, and they shroud the organization in deep uncertainty about their
causes and potential consequences (cf. Rosenthal et al., 1989; Pearson &
Clair, 1998; Kuipers and Wolbers, 2021).
Wat maakt een crisis een crisis?
• Wie bepaalt dat het crisis is?
o Crisis verreist iets of iemand in crisis
▪ Vb. Global warming
o Kwestie van perceptie
▪ The eye of the beholder
o Crisis voor de ene =/= Crisis voor de ander
• Wanneer begint een crisis?
o Opnieuw perceptie
4
