Notarieel vennootschapsrecht
Inhoudsopgave
Digitalisering van vennootschappen (les 1) ................................................................................ 5
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel) digitalisering .......................................... 5
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt ..................................................................... 5
Afdeling 3: Europese belangstelling ..................................................................................................... 6
Bestuur van NV, BV en CV (les 2) ..................................................................................................... 17
Afdeling 1: Plan .......................................................................................................................................... 17
Afdeling 2: Overzicht van de bestuursorganen .............................................................................. 17
De NV ........................................................................................................................................................ 17
De BV en de CV ..................................................................................................................................... 18
Afdeling 3: Corporate Governance Codes ........................................................................................ 19
Afdeling 4: Samenstelling van het bestuursorgaan en statuut van de leden..................... 21
Benoeming ............................................................................................................................................... 21
Aantal bestuurders ............................................................................................................................... 26
Vereisten om bestuurder te zijn ...................................................................................................... 27
Bijzonderheden m.b.t. de enige bestuurder van de NV (artt. 7:101 e.v. WVV) .......... 31
Aanvaarding en bekendmaking van het bestuursmandaat .................................................. 32
Duur van het bestuursmandaat ...................................................................................................... 32
Statuut van de bestuurder (pro memorie).................................................................................. 33
Beëindiging van het bestuursmandaat ......................................................................................... 34
Bevoegdheden van het bestuur ...................................................................................................... 37
Afdeling 5: Dagelijks bestuur ................................................................................................................ 45
Aandeelhoudersovereenkomsten (les 3) ..................................................................................... 48
Afdeling 1: Impact van het WVV op aandeelhoudersovereenkomsten ................................. 48
Afdeling 2: Aandeelhoudersovereenkomsten: wat – wanneer – waarom? ......................... 49
Wettelijk kader? .................................................................................................................................... 51
Statutaire of onderhandse besprekingen? .................................................................................. 51
Stemafspraken ....................................................................................................................................... 53
Overdracht van aandelen (en daarbij horend overdracht beperkingen) ......................... 56
De notaris en vastgoedgerelateerde aandelentransacties (les 4) ................................ 60
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 60
Afdeling 2: Asset vs. share deals ........................................................................................................ 61
Asset vs share deals; wat is het? ................................................................................................... 61
De notaris als juridisch zakenman ................................................................................................. 64
De share deal: verloop van een transactie ................................................................................. 65
Vennootschappen en vermogensplanning (les 5) .................................................................. 79
Afdeling 1: Vermogensplanning en de nood aan vennootschappen ...................................... 79
Wat is vermogensplanning ................................................................................................................ 79
Hoe kan het vennootschapsrecht een antwoord bieden? ...................................................... 80
Afdeling 2: De vennootschap als tool van vermogensplanning: de maatschap ................ 80
WVV: nieuwe definitie “vennootschap” ........................................................................................ 80
1
, Gevolgen voor de maatschap ........................................................................................................... 81
De maatschap als controlevehikel .................................................................................................. 82
De maatschap en … ............................................................................................................................. 85
Afdeling 3: Andere structuren als tool van vermogensplanning ............................................. 91
Afdeling 4: De vennootschap als voorwerp van vermogensplanning .................................... 91
Familiale bedrijven begrijpen: het 3-cirkelmodel (DAVIS & TAGIURI) ............................ 91
Familiale bedrijfsoverdracht: één begrip, vele invalshoeken ............................................... 92
Wisselwerking statuten en aandeelhoudersovereenkomsten .............................................. 92
Vennootschap van publiekrecht (les 6) ........................................................................................ 93
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 93
Afdeling 2: Vormgeving van (federale en Brusselse) NV’s van publiekrecht ..................... 94
Overheidsondernemingen zonder NV-vorm ................................................................................ 95
Afschaffing vennootschapsvorm...................................................................................................... 96
(G)een overkoepelend raamwerk ................................................................................................... 97
Afdeling 3: NV’s van publiekrecht ....................................................................................................... 97
Vormgeving en soorten NV’s van publiekrecht.......................................................................... 98
Afdeling 4: Interne werking en organisatie ................................................................................... 101
De algemene vergadering ............................................................................................................... 101
Benoeming bestuurders ................................................................................................................... 102
Aanwezigheid private aandeelhouders ....................................................................................... 102
Afdeling 3: Vuistregels voor de (notariële) praktijk ................................................................... 102
Afdeling 5: Casus uit de Vlaamse praktijk ..................................................................................... 102
Wat is een fusie (door overneming)? .......................................................................................... 103
Hoe verloopt een fusie (door overneming) tussen vennootschappen normaal? ........ 103
Belangrijke vragen ............................................................................................................................. 104
Afdeling 6: Het belang van de overheidsvennootschap ............................................................ 105
Het vennootschapsbelang fungeert als kompas voor (overheids)vennootschappen 105
De bestemming van de vaartocht: de (wettelijke) specialiteit ......................................... 106
Nadere invulling belang overheidsvennootschap.................................................................... 107
Voorbeeldfunctie van overheidsvennootschappen inzake duurzaamheid ..................... 110
Nationale en grensoverschrijdende herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn
(les 7).............................................................................................................................................................. 111
Afdeling 1: De Mobiliteitsrichtlijn....................................................................................................... 111
Internationalisering in het economisch verkeer ...................................................................... 111
Omzettingswet ..................................................................................................................................... 113
Statutaire zetelleer van toepassing sinds het WVV ............................................................... 113
Afdeling 2: Nationale herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn ...................................... 114
Begrip “herstructurering” ................................................................................................................. 114
Ratio ......................................................................................................................................................... 115
Wetgevend kader ................................................................................................................................ 116
Voorwaarden? ...................................................................................................................................... 117
WVV.......................................................................................................................................................... 118
Herstructureringsvormen ................................................................................................................. 118
Procedures ............................................................................................................................................. 131
Nationale zetelverplaatsing en omzetting ................................................................................. 138
Afdeling 3: Grensoverschrijdende mobiliteit na de Mobiliteitsrichtlijn ................................ 139
Geviseerde herstructureringsvormen en hun toepassingsgebied .................................... 139
Procedure van grensoverschrijdende herstructurering (fusie, splitsing, omzetting) 143
Inwerkingtreding ................................................................................................................................. 152
2
, Conclusie ................................................................................................................................................ 152
Inschrijvingsrechten, converteerbare obligaties, voorkeurrecht, en gelijkaardige
rechten (les 8) ........................................................................................................................................... 153
Afdeling 1: Eigen vermogen ................................................................................................................ 153
Eigen vermogen................................................................................................................................... 153
Inbreng ................................................................................................................................................... 153
Kapitaal ................................................................................................................................................... 154
Afdeling 2: Eigenvermogensvorming ............................................................................................... 156
Eigenvermogensvorming bij oprichting ...................................................................................... 156
Wijzigingen tijdens het leven van de vennootschap ............................................................. 157
Kapitaalverhoging / bijkomende inbreng ................................................................................... 158
Afdeling 3: Instrumenten van “uitgesteld eigen vermogen”; algemeen ............................ 162
Oorsprong .............................................................................................................................................. 162
Waarom is er nood aan deze instrumenten?............................................................................ 162
Traditionele zienswijze: onrechtstreekse kapitaalverhoging .............................................. 163
Betere zienswijze: bijzondere optie- en voorkeurscontracten .......................................... 164
Afdeling 3.1: Inschrijvingsrechten en converteerbare obligaties .......................................... 165
Voorbereiding ....................................................................................................................................... 166
Goedkeuring .......................................................................................................................................... 166
Inbrengprocedures ............................................................................................................................. 167
Uitgifteprijs van het inschrijvingsrecht zelf............................................................................... 167
“Pool” van inschrijvingsrechten ..................................................................................................... 168
Overdraagbaarheid ............................................................................................................................. 168
Sui generis hoedanigheid................................................................................................................. 169
Vermogensrechtelijke bescherming ............................................................................................. 169
Lot bij vennootschapsrechtelijke herstructureringen ............................................................ 170
Algemene principes ............................................................................................................................ 170
Conversie = novatie........................................................................................................................... 170
Gemeen recht ....................................................................................................................................... 170
Afdeling 3.2: Wettelijk voorkeurrecht ............................................................................................. 171
Aandeelhoudersrecht ......................................................................................................................... 171
Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 172
Beperking/opheffing .......................................................................................................................... 172
Actuele voorkeurrechten .................................................................................................................. 172
Verzaking ............................................................................................................................................... 172
Afdeling 3.3: Gelijkaardige rechten .................................................................................................. 173
Varianten op inschrijvingsrechten ................................................................................................ 173
Varianten op converteerbare obligaties ..................................................................................... 173
Varianten op wettelijk voorkeurrecht .......................................................................................... 173
Afdeling 4: Samenvatting ..................................................................................................................... 173
Uitkeringsverbod en belangeloos doel (les 9) ........................................................................ 174
Afdeling 1: De wettelijke specialiteit van VZW en stichting ontleed .................................... 174
Definities vergelijken: vennootschap .......................................................................................... 174
Definities vergelijken: verenigingen ............................................................................................ 174
Definities vergelijken: stichting ..................................................................................................... 175
Ecosysteem non-profit landschap ................................................................................................. 176
Afdeling 2: Doctoraatsonderzoek ...................................................................................................... 178
Functie van uitkeringsverbod ......................................................................................................... 179
Onvolledig governancemodel ......................................................................................................... 180
Agents without principals bij VZW’s en stichtingen ............................................................... 180
3
, Afdeling 3: Opbouw onderzoek .......................................................................................................... 182
Wat is het uitkeringsverbod? .......................................................................................................... 182
Afdeling 4: Belangeloos doel ............................................................................................................... 192
Belangeloos doel en voorwerp ....................................................................................................... 192
Belangeloos doel ................................................................................................................................. 192
Belgische federatie van de chemische industrie en life science ........................................ 193
Buddy Bike VZW .................................................................................................................................. 193
Woonzorgcentrum Sint-Bernardus Bertem ............................................................................... 193
Voorwerp van private stichting ...................................................................................................... 194
NTGent (stichting van openbaar nut) ......................................................................................... 194
Drie misvattingen om af te sluiten ............................................................................................... 195
Sustainable companies: a legal navigation map (les 10)................................................. 195
Afdeling 1: State of the planet ........................................................................................................... 195
Klimaat .................................................................................................................................................... 195
Mensenrechten ..................................................................................................................................... 196
Oplossingen ........................................................................................................................................... 196
Afdeling 2: Navigation map ................................................................................................................. 197
Legal purpose of the company (legal speciality) .................................................................... 197
The corporate interest....................................................................................................................... 199
A new compass: purpose? ............................................................................................................... 200
Afdeling 3: Quay walls: regulations of public order and mandatory law ........................... 200
Regulations of public order and mandatory law ..................................................................... 200
Examples ................................................................................................................................................ 201
Afdeling 4: Buoys: Soft law ................................................................................................................. 203
Overview ................................................................................................................................................ 203
Afdeling 5: Buoys: Common law ....................................................................................................... 205
Introduction .......................................................................................................................................... 205
(Non-)contractual liability ................................................................................................................ 205
General duty of care standard (non-contractual liability) ................................................... 205
Preventive measure ........................................................................................................................... 206
Abuse of rights ..................................................................................................................................... 206
Shell Nigeria case – liability of the parent company ............................................................. 206
Vedanta case – liability of the parent company ...................................................................... 206
Afdeling 6: Buoys: Indirect horizontal effect of fundamental rights .................................... 207
Indirect effect of human rights ...................................................................................................... 207
Afdeling 7: Buoys: sustainability provisions in Articles of association and contracts ... 208
Conventional sustainability provisions ........................................................................................ 208
Key takeaways ..................................................................................................................................... 208
Afdeliing 8: Conclusion .......................................................................................................................... 209
Ontbinding en vereffening van vennootschappen (les 11) ............................................. 209
Afdeling 1: Ontbinding en vereffening ............................................................................................ 210
Wat? ......................................................................................................................................................... 210
Vrijwillige ontbinding ......................................................................................................................... 211
Afdeling 2: Toepasselijk recht ............................................................................................................ 217
Outbound ............................................................................................................................................... 218
Inbound .................................................................................................................................................. 219
Creatief met de BV (les 12) ................................................................................................................ 220
Inhoud.......................................................................................................................................................... 220
4
, Probleemstelling en opzet .................................................................................................................... 220
Instrumenten van creativiteit ............................................................................................................. 222
Creativiteit met het doel .................................................................................................................. 224
Creatief met de (on)overdraagbaarheid van aandelen ........................................................ 225
Creatief met aandeelhoudersrechten .......................................................................................... 227
Creatief met stemrecht ..................................................................................................................... 231
Creatief bij de samenstelling van het bestuur ......................................................................... 234
Creatief bij de exit .............................................................................................................................. 236
Digitalisering van vennootschappen (les 1)
Digitalisering van het vennootschapsrecht
- Inleiding en context
- Europees initiatief voor digitalisering
- Omzetting in België
Digitalisering in de praktijk
- Overzicht van de beschikbare databanken
- Online oprichting
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel)
digitalisering
Belgisch vennootschapsrecht werd grondig gemoderniseerd met het WVV
- Flexibele BV als uithangbord
- Van werkelijke zetel naar statutaire zetel
- Mede als doel om ons vennootschapsrecht in internationale context aantrekkelijk te
maken
In WVV was weinig sprake van digitalisering ondanks de tijdsgeest van het jaar van
totstandkoming (2018).
Digitalisering was geen speerpunt voor modernisering, tenzij
- Invoering elektronisch databanksysteem voor statuten, voor notariële akten
beheerd door KFBN (STAPOR; art. 2:7, §2 WVV)
- Communicatie via website en e-mail (artt. 2:30 en 2:31 WVV)
- Bestuur kan opteren voor een elektronisch aandeelhoudersregister (artt. 5:24, 6:24
en 7:28 WVV en artt. 7:12 tot 7:15 Uitv. KB WVV)
➔ Geen regeling omtrent online oprichting van rechtspersonen
Kleine stappen; WVV wou vooral vennootschapsrecht internationaler bekend en geliefd
maken. Om dan internationale personen te verplichten naar de notaris te komen in België
om een vennootschap op te richten = inefficiënt.
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt
5
,Mensen konden niet fysiek naar de notaris; geen fysieke algemene vergadering mogelijk;
…
A.d.h.v. KB’s en vervolgens wetten nieuwe regels gemaakt om digitalisering door te
voeren, bv digitale volmacht. Hiervoor werden digitale vereisten opgesteld.
Digitale volmacht
- Art. 18quinquies OWN, ingevoerd door de Wet van 30 april 2020
- Authentieke volmacht via videoconferentie en elektronische handtekening door
notaris en partijen
- Laat toe authentieke akten (waaronder ook een oprichtingsakte van een
rechtspersoon) op afstand – t.t.z. zonder fysieke aanwezigheid van partijen te
verlijden
o Notarieel medewerker tekent als volmachthouder
- Staat enkel open mits:
o Een pc met internetverbinding, webcam én microfoon
o eID met pincode en kaartlezer of digitale itsme ID
Digitale algemene vergadering
Algemene vergadering op afstand; vaak via teams, online stemming, … In de wet is vereist
dat ‘fysiek aanwezig moet zijn’
- Wet 20 december 2020 (art. 5:89, §1, 6:75, §1 en 7:137, §1 WVV)
- Geen statutaire machtiging vereist
- Hoeft niet via een gesofisticeerd elektronisch communicatiemiddel, ook video- of
telefoonconferenties zoals Teams, Zoom, Skype zijn mogelijk
- Fysieke aanwezigheid van de leden van het bureau blijft vereist
Afdeling 3: Europese belangstelling
Reden voor Europese belangstelling
Waarom focus hierop? Interne markt!! Zo ook concurrentie tussen lidstaten maximaal
vrijwaren
Vereiste dat oprichter van een vennootschap fysiek naar de notaris moet in het land van
oprichting kan beschouwd worden als een beperking van de interne markt; vandaar belang
aan digitale oprichting
Grote verscheidenheid tussen lidstaten op het vlak van o.m. online oprichting
- 11 van de 27 lidstaten vereis(t)en verplichte verschijning voor een instantie
- Vereisen van fysieke verschijning wordt beschouwd als belemmering voor vrijheid
van vestiging
- Tijdsverlies en kosten (vnl. van verplaatsing) die het meest voelbaar zijn bij
grensoverschrijdende oprichting en voor kleine en middelgrote en micro-
ondernemingen
o Volgens Impact assessment zou online oprichting gemiddeld maar de
helft van de tijd in beslag nemen, en tot 3 keer goedkoper zijn
6
, Richtlijn 2019/1151
Op 31 juli 2019 trad richtlijn 2019/1151 in werking
- Deel van Europese company law package
- Voor de meeste bepalingen was er tijd tot 1 augustus 2021 voor omzetting
o Voor een beperkt aantal artikelen tijd tot 1 augustus 2023 (bv. bepalingen
inzake bestuursverboden)
Doel: het gebruik van digitale instrumenten en processen in het vennootschapsrecht
bevorderen
- Online indienen + raadplegen van vennootschapsinformatie
- Online oprichten van (bepaalde) vennootschapsvormen
- Online registreren van bijkantoren
- Online uitwisseling van informatie over bestuursverboden
Het is overal mogelijk een vennootschap digitaal op te richten, maar dit is wel beperkt tot
bepaalde vormen/soorten van vennootschappen. De Belgische wetgever was ijverig op dit
vlak (veel vennootschapsvormen zijn in België in de regeling opgenomen).
Verplichtingen rond online oprichting in een notendop:
- Belgische BV moest (en de Belgische NV mag) vanaf 1 augustus 2021 volledig online
kunnen worden opgericht
o Het volledige proces van oprichting, m.i.v. het opstellen en ondertekenen
van een oprichtingsakte en het neerleggen van de nodige documenten, moet
online kunnen gebeuren
o Van de oprichter(s) kan in principe niet worden verwacht dat zij zich fysiek
naar een bepaalde instantie begeven
o Notariële tussenkomst blijft mogelijk, maar mag de volledig online
afwikkeling van de oprichting niet in de weg staan
o In geval van inbreng in natura kan online oprichting worden uitgesloten
- Slechts een verplichte mogelijkheid tot online oprichting
o Echter: lidstaten wordt mogelijkheid gegeven sommige of alle online
procedures verplicht te stellen
- Lidstaten moeten een model van oprichtingsakte ter beschikking stellen
o Keuzemogelijkheid voor oprichters: standaardmodel of zelf oprichtingsakte
(laten) opstellen
Nieuwe Europese initiatieven
Januari 2025: richtlijn voor de verdere uitbreiding en modernisering van het gebruik
van digitale instrumenten en processen in het vennootschapsrecht
- Aanvulling op richtlijn 2019/1151
- Uitbreiding van (het gebruik van) informatie in nationale vennootschapsregisters en
BRIS
Enkele belangrijke nieuwigheden (doel zowel digitalisering als uniformisering):
7
, - NV, BV, VOF en CommV:
o Alle wijzigingen aan informatie in de vennootschapsregisters moeten binnen
de 15 dagen worden meegedeeld (ipv huidige 30 dagen), op straffe van vast
te stellen sancties
- VOF en CommV:
o Voorafgaande administratieve, notariële of rechterlijke wettigheidstoets van
de oprichtingsdocumenten (incl. statuten) en alle wijzigingen daaraan
vereist (verplichte passage langs notaris?)
o Wat houdt deze wettigheidstoets in? Normaliter doet notaris deze toets maar
voor deze vennootschapsvormen is geen tussenkomst van de notaris vereist
dus blijft een grote vraag
o Waarschijnlijk zullen de vormen ook verplicht authentiek moeten worden
opgesteld
- Verder inzetten op eenmaligheidsbeginsel: in het kader van grensoverschrijdende
oprichting van vennootschappen mag van een vennootschap-oprichter geen
informatie worden vereist die al is opgenomen in het nationaal register
- Bepaalde informatie dient in grensoverschrijdende context niet noodzakelijk
opnieuw te worden aangegeven (als deze nationaal al is aangegeven)
Enkele belangrijke nieuwigheden:
- Vennootschappen in een groep (zowel moeder- als dochtervennootschappen)
moeten informatie over hun groepsstructuur publiceren in het
vennootschapsregister.
- Invoering van een digitale EU-volmacht voor grensoverschrijdend gebruik, die in de
vennootschapsregisters moet worden opgenomen
o Volmacht vereist ten minste de verificatie van de identiteit en de
handelingsbekwaamheid van de persoon die de volmacht verleent alsook de
verificatie van zijn of haar bevoegdheid om de vennootschap te
vertegenwoordigen (rol notaris?)
- Invoering van een EU-bedrijfscertificaat dat geldt als bewijs van oprichting
- In het kader van grensoverschrijdende procedures worden beperkingen opgelegd
aan het vereisen van gelegaliseerde vertalingen (enkel wanneer strikt noodzakelijk
en gerechtvaardigd door het doel)
Nog nieuwe Europese nieuwigheden op til?
Nieuw initiatief in het kader van het “28th Regime”. EU dient zelf met lidstaten in
concurrentie te treden in het kader van vennootschapsrecht; naast concurrentie tussen
lidstaten onderling ook Europese regels die ernaast bestaan. Is nog een heel vroeg en
beginnend project; moet nog veel in veranderen en gebeuren
- Er gaan concrete plannen op voor de creatie van een optioneel, supranationaal
vennootschapsrechtelijk kader op EU-niveau
o Zal fungeren als een "27+1" systeem: naast de 27 nationale rechtsstelsels
zou er één uniform Europees regime komen waarvoor vennootschappen
vrijwillig kunnen kiezen
- Doel: de aanhoudende frictie en administratieve lasten weg te nemen voor
ondernemingen, met name KMO's en innovatieve scale-ups, die
grensoverschrijdend willen opereren binnen de interne markt
o In plaats van te moeten navigeren door 27 verschillende nationale
wetgevingen, zouden zij kunnen opereren onder één enkele, voorspelbare
set van regels
- 28th regime beoogt een uniforme EU-rechtsvorm met:
o Volledig digitale en snelle oprichting, mogelijk zonder verplichte
tussenkomst van nationale instanties of notarissen.
o Geharmoniseerde corporate governance-standaarden
8
, o Grensoverschrijdende mobiliteit (omzetting, fusie, splitsing)
en gecentraliseerde, interoperabele registratie in een EU-
vennootschapsregister
- Zie standpunt BCV op Canvas
(Wijzigingen in Belgisch recht; omzettingen van richtlijnen)
Wetten van 12 juli 2021 en 4 mei 2023
Richtlijn 2019/1151 werd met de wet van 12 juli 2021 gedeeltelijk omgezet in het Belgisch
recht
- Parlementaire urgentieregeling noodzakelijk voor tijdige omzetting
o Trad in werking op 1 augustus 2021 (sommige delen al enkele dagen
vroeger, nl. op 25 juli 2021)
o Gedeeltelijke omzetting:
o Een belangrijk deel van het oprichtingsproces was reeds ettelijke jaren
gedigitaliseerd (eDepot, KBO)
o Bepaalde aspecten (in het bijzonder rond bestuursverboden) werden op een
later moment omgezet
o Verdere omzetting bij wet van 4 mei 2023 tot oprichting van een centraal
register van bestuursverboden, in werking getreden op 1 augustus 2023
Wijziging van het WVV én de Organieke wet op het notarisambt (OWN)
- Wijzigingen WVV eerder beperkt
- Wijzigingen OWN reiken verder dan louter online oprichting
Grosso modo 4 vernieuwingen:
- Algemene regels rond (gedematerialiseerde) authentieke akten
- Online oprichting van rechtspersonen
- Invoering mandatendatabank
- Invoering databank bestuursverboden
Wijzigingen voor alle authentieke akten
Volmachten aan notariële medewerkers
- Voordien: verplichte vermelding persoonlijke woonplaats van de notariële
medewerker
- Wijziging: de vermelding van de woonplaats van de notariële medewerker als
lasthebber kan worden vervangen door een keuze van woonplaats op de zetel van
het notariskantoor
Enkel voor volmachten in professionele context als notarieel medewerker!!
Wijzigingen voor alle gedematerialiseerde authentieke akten
Elektronische akten kunnen op verschillende plaatsen en op verschillende tijdstippen
worden ondertekend
➔ Plaats van de akte?
- Verduidelijking: steeds plaats waar de akte door de notaris wordt ondertekend
➔ Datum van de akte?
- Verduidelijking: steeds datum waarop notaris ondertekent
= datum die vervat is in de elektronische handtekening
- Verduidelijking: datum moet niet langer voluit worden geschreven in de akte
Aanvullingen op de minuut van de gedematerialiseerde akte
- Verduidelijking: latere voet- of kantmeldingen, bijvoegingen of aanhechtingen,
moeten gebeuren via een afzonderlijke toevoeging van de melding of het stuk onder
het NABAN-nummer van de akte in de Notariële Aktebank; als de toevoeging het
repertoriumnummer betreft, volstaat de toevoeging hiervan als metagegeven
- Delegatie aan de Koning wordt uitgebreid: bijkomende modaliteiten kunnen worden
bepaald voor de opmaak van gedematerialiseerde akten
9
, Online oprichting in België: wat?
Oprichtingsproces kan van start tot finish van achter de PC van de oprichter(s) worden
afgerond (sinds 2021)
- Oprichtingsproces wijzigt vormelijk, maar niet inhoudelijk
- Rol van de notaris blijft behouden
Mogelijk voor alle rechtspersonen
- Beduidend ruimer dan de Richtlijn
- Uitzonderingen: stichting bij testament
Minimale vereisten:
- PC met internetverbinding, webcam en microfoon
- Geschikt identificatiemiddel (zie later)
Online oprichting in België: waarom?
- Tijd- en kostenbesparing voor oprichters
o Geen fysieke passage langs notaris voor oprichting
▪ Voor latere buitengewone algemene vergaderingen moeten de leden
van het bureau fysiek aanwezig zijn
o Zeer vergelijkbaar met de voordelen van de digitale volmacht voor
ondertekenen oprichtingsakte
- Verschillen met digitale volmacht:
o Digitale volmacht is afzonderlijke authentieke akte
▪ Bijkomende registratiekost van ongeveer 100 euro
▪ ➔ Online oprichting is beetje goedkoper
Echter (voorlopig) geen succes in de praktijk!
Online oprichting in België: hoe?
Vennootschappen en verenigingen waarvoor geen notariële tussenkomst is vereist: JustAct
(sinds september 2023)
- Ondersteunt op heden, in tegenstelling tot ManageMyBusiness (zie hierna),
identificatiemethoden voor 20 verschillende EU-landen.
- Vennootschappen waarvoor tussenkomst notaris is vereist: online oprichting kan
(maar moet niet) via het platform ManageMyBusiness (FedNot; vroeger
“StartMyBusiness”)
One stop shop voor oprichting van start tot finish
10
Inhoudsopgave
Digitalisering van vennootschappen (les 1) ................................................................................ 5
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel) digitalisering .......................................... 5
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt ..................................................................... 5
Afdeling 3: Europese belangstelling ..................................................................................................... 6
Bestuur van NV, BV en CV (les 2) ..................................................................................................... 17
Afdeling 1: Plan .......................................................................................................................................... 17
Afdeling 2: Overzicht van de bestuursorganen .............................................................................. 17
De NV ........................................................................................................................................................ 17
De BV en de CV ..................................................................................................................................... 18
Afdeling 3: Corporate Governance Codes ........................................................................................ 19
Afdeling 4: Samenstelling van het bestuursorgaan en statuut van de leden..................... 21
Benoeming ............................................................................................................................................... 21
Aantal bestuurders ............................................................................................................................... 26
Vereisten om bestuurder te zijn ...................................................................................................... 27
Bijzonderheden m.b.t. de enige bestuurder van de NV (artt. 7:101 e.v. WVV) .......... 31
Aanvaarding en bekendmaking van het bestuursmandaat .................................................. 32
Duur van het bestuursmandaat ...................................................................................................... 32
Statuut van de bestuurder (pro memorie).................................................................................. 33
Beëindiging van het bestuursmandaat ......................................................................................... 34
Bevoegdheden van het bestuur ...................................................................................................... 37
Afdeling 5: Dagelijks bestuur ................................................................................................................ 45
Aandeelhoudersovereenkomsten (les 3) ..................................................................................... 48
Afdeling 1: Impact van het WVV op aandeelhoudersovereenkomsten ................................. 48
Afdeling 2: Aandeelhoudersovereenkomsten: wat – wanneer – waarom? ......................... 49
Wettelijk kader? .................................................................................................................................... 51
Statutaire of onderhandse besprekingen? .................................................................................. 51
Stemafspraken ....................................................................................................................................... 53
Overdracht van aandelen (en daarbij horend overdracht beperkingen) ......................... 56
De notaris en vastgoedgerelateerde aandelentransacties (les 4) ................................ 60
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 60
Afdeling 2: Asset vs. share deals ........................................................................................................ 61
Asset vs share deals; wat is het? ................................................................................................... 61
De notaris als juridisch zakenman ................................................................................................. 64
De share deal: verloop van een transactie ................................................................................. 65
Vennootschappen en vermogensplanning (les 5) .................................................................. 79
Afdeling 1: Vermogensplanning en de nood aan vennootschappen ...................................... 79
Wat is vermogensplanning ................................................................................................................ 79
Hoe kan het vennootschapsrecht een antwoord bieden? ...................................................... 80
Afdeling 2: De vennootschap als tool van vermogensplanning: de maatschap ................ 80
WVV: nieuwe definitie “vennootschap” ........................................................................................ 80
1
, Gevolgen voor de maatschap ........................................................................................................... 81
De maatschap als controlevehikel .................................................................................................. 82
De maatschap en … ............................................................................................................................. 85
Afdeling 3: Andere structuren als tool van vermogensplanning ............................................. 91
Afdeling 4: De vennootschap als voorwerp van vermogensplanning .................................... 91
Familiale bedrijven begrijpen: het 3-cirkelmodel (DAVIS & TAGIURI) ............................ 91
Familiale bedrijfsoverdracht: één begrip, vele invalshoeken ............................................... 92
Wisselwerking statuten en aandeelhoudersovereenkomsten .............................................. 92
Vennootschap van publiekrecht (les 6) ........................................................................................ 93
Afdeling 1: Inleiding ................................................................................................................................. 93
Afdeling 2: Vormgeving van (federale en Brusselse) NV’s van publiekrecht ..................... 94
Overheidsondernemingen zonder NV-vorm ................................................................................ 95
Afschaffing vennootschapsvorm...................................................................................................... 96
(G)een overkoepelend raamwerk ................................................................................................... 97
Afdeling 3: NV’s van publiekrecht ....................................................................................................... 97
Vormgeving en soorten NV’s van publiekrecht.......................................................................... 98
Afdeling 4: Interne werking en organisatie ................................................................................... 101
De algemene vergadering ............................................................................................................... 101
Benoeming bestuurders ................................................................................................................... 102
Aanwezigheid private aandeelhouders ....................................................................................... 102
Afdeling 3: Vuistregels voor de (notariële) praktijk ................................................................... 102
Afdeling 5: Casus uit de Vlaamse praktijk ..................................................................................... 102
Wat is een fusie (door overneming)? .......................................................................................... 103
Hoe verloopt een fusie (door overneming) tussen vennootschappen normaal? ........ 103
Belangrijke vragen ............................................................................................................................. 104
Afdeling 6: Het belang van de overheidsvennootschap ............................................................ 105
Het vennootschapsbelang fungeert als kompas voor (overheids)vennootschappen 105
De bestemming van de vaartocht: de (wettelijke) specialiteit ......................................... 106
Nadere invulling belang overheidsvennootschap.................................................................... 107
Voorbeeldfunctie van overheidsvennootschappen inzake duurzaamheid ..................... 110
Nationale en grensoverschrijdende herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn
(les 7).............................................................................................................................................................. 111
Afdeling 1: De Mobiliteitsrichtlijn....................................................................................................... 111
Internationalisering in het economisch verkeer ...................................................................... 111
Omzettingswet ..................................................................................................................................... 113
Statutaire zetelleer van toepassing sinds het WVV ............................................................... 113
Afdeling 2: Nationale herstructureringen na de Mobiliteitsrichtlijn ...................................... 114
Begrip “herstructurering” ................................................................................................................. 114
Ratio ......................................................................................................................................................... 115
Wetgevend kader ................................................................................................................................ 116
Voorwaarden? ...................................................................................................................................... 117
WVV.......................................................................................................................................................... 118
Herstructureringsvormen ................................................................................................................. 118
Procedures ............................................................................................................................................. 131
Nationale zetelverplaatsing en omzetting ................................................................................. 138
Afdeling 3: Grensoverschrijdende mobiliteit na de Mobiliteitsrichtlijn ................................ 139
Geviseerde herstructureringsvormen en hun toepassingsgebied .................................... 139
Procedure van grensoverschrijdende herstructurering (fusie, splitsing, omzetting) 143
Inwerkingtreding ................................................................................................................................. 152
2
, Conclusie ................................................................................................................................................ 152
Inschrijvingsrechten, converteerbare obligaties, voorkeurrecht, en gelijkaardige
rechten (les 8) ........................................................................................................................................... 153
Afdeling 1: Eigen vermogen ................................................................................................................ 153
Eigen vermogen................................................................................................................................... 153
Inbreng ................................................................................................................................................... 153
Kapitaal ................................................................................................................................................... 154
Afdeling 2: Eigenvermogensvorming ............................................................................................... 156
Eigenvermogensvorming bij oprichting ...................................................................................... 156
Wijzigingen tijdens het leven van de vennootschap ............................................................. 157
Kapitaalverhoging / bijkomende inbreng ................................................................................... 158
Afdeling 3: Instrumenten van “uitgesteld eigen vermogen”; algemeen ............................ 162
Oorsprong .............................................................................................................................................. 162
Waarom is er nood aan deze instrumenten?............................................................................ 162
Traditionele zienswijze: onrechtstreekse kapitaalverhoging .............................................. 163
Betere zienswijze: bijzondere optie- en voorkeurscontracten .......................................... 164
Afdeling 3.1: Inschrijvingsrechten en converteerbare obligaties .......................................... 165
Voorbereiding ....................................................................................................................................... 166
Goedkeuring .......................................................................................................................................... 166
Inbrengprocedures ............................................................................................................................. 167
Uitgifteprijs van het inschrijvingsrecht zelf............................................................................... 167
“Pool” van inschrijvingsrechten ..................................................................................................... 168
Overdraagbaarheid ............................................................................................................................. 168
Sui generis hoedanigheid................................................................................................................. 169
Vermogensrechtelijke bescherming ............................................................................................. 169
Lot bij vennootschapsrechtelijke herstructureringen ............................................................ 170
Algemene principes ............................................................................................................................ 170
Conversie = novatie........................................................................................................................... 170
Gemeen recht ....................................................................................................................................... 170
Afdeling 3.2: Wettelijk voorkeurrecht ............................................................................................. 171
Aandeelhoudersrecht ......................................................................................................................... 171
Toepassingsgebied ............................................................................................................................. 172
Beperking/opheffing .......................................................................................................................... 172
Actuele voorkeurrechten .................................................................................................................. 172
Verzaking ............................................................................................................................................... 172
Afdeling 3.3: Gelijkaardige rechten .................................................................................................. 173
Varianten op inschrijvingsrechten ................................................................................................ 173
Varianten op converteerbare obligaties ..................................................................................... 173
Varianten op wettelijk voorkeurrecht .......................................................................................... 173
Afdeling 4: Samenvatting ..................................................................................................................... 173
Uitkeringsverbod en belangeloos doel (les 9) ........................................................................ 174
Afdeling 1: De wettelijke specialiteit van VZW en stichting ontleed .................................... 174
Definities vergelijken: vennootschap .......................................................................................... 174
Definities vergelijken: verenigingen ............................................................................................ 174
Definities vergelijken: stichting ..................................................................................................... 175
Ecosysteem non-profit landschap ................................................................................................. 176
Afdeling 2: Doctoraatsonderzoek ...................................................................................................... 178
Functie van uitkeringsverbod ......................................................................................................... 179
Onvolledig governancemodel ......................................................................................................... 180
Agents without principals bij VZW’s en stichtingen ............................................................... 180
3
, Afdeling 3: Opbouw onderzoek .......................................................................................................... 182
Wat is het uitkeringsverbod? .......................................................................................................... 182
Afdeling 4: Belangeloos doel ............................................................................................................... 192
Belangeloos doel en voorwerp ....................................................................................................... 192
Belangeloos doel ................................................................................................................................. 192
Belgische federatie van de chemische industrie en life science ........................................ 193
Buddy Bike VZW .................................................................................................................................. 193
Woonzorgcentrum Sint-Bernardus Bertem ............................................................................... 193
Voorwerp van private stichting ...................................................................................................... 194
NTGent (stichting van openbaar nut) ......................................................................................... 194
Drie misvattingen om af te sluiten ............................................................................................... 195
Sustainable companies: a legal navigation map (les 10)................................................. 195
Afdeling 1: State of the planet ........................................................................................................... 195
Klimaat .................................................................................................................................................... 195
Mensenrechten ..................................................................................................................................... 196
Oplossingen ........................................................................................................................................... 196
Afdeling 2: Navigation map ................................................................................................................. 197
Legal purpose of the company (legal speciality) .................................................................... 197
The corporate interest....................................................................................................................... 199
A new compass: purpose? ............................................................................................................... 200
Afdeling 3: Quay walls: regulations of public order and mandatory law ........................... 200
Regulations of public order and mandatory law ..................................................................... 200
Examples ................................................................................................................................................ 201
Afdeling 4: Buoys: Soft law ................................................................................................................. 203
Overview ................................................................................................................................................ 203
Afdeling 5: Buoys: Common law ....................................................................................................... 205
Introduction .......................................................................................................................................... 205
(Non-)contractual liability ................................................................................................................ 205
General duty of care standard (non-contractual liability) ................................................... 205
Preventive measure ........................................................................................................................... 206
Abuse of rights ..................................................................................................................................... 206
Shell Nigeria case – liability of the parent company ............................................................. 206
Vedanta case – liability of the parent company ...................................................................... 206
Afdeling 6: Buoys: Indirect horizontal effect of fundamental rights .................................... 207
Indirect effect of human rights ...................................................................................................... 207
Afdeling 7: Buoys: sustainability provisions in Articles of association and contracts ... 208
Conventional sustainability provisions ........................................................................................ 208
Key takeaways ..................................................................................................................................... 208
Afdeliing 8: Conclusion .......................................................................................................................... 209
Ontbinding en vereffening van vennootschappen (les 11) ............................................. 209
Afdeling 1: Ontbinding en vereffening ............................................................................................ 210
Wat? ......................................................................................................................................................... 210
Vrijwillige ontbinding ......................................................................................................................... 211
Afdeling 2: Toepasselijk recht ............................................................................................................ 217
Outbound ............................................................................................................................................... 218
Inbound .................................................................................................................................................. 219
Creatief met de BV (les 12) ................................................................................................................ 220
Inhoud.......................................................................................................................................................... 220
4
, Probleemstelling en opzet .................................................................................................................... 220
Instrumenten van creativiteit ............................................................................................................. 222
Creativiteit met het doel .................................................................................................................. 224
Creatief met de (on)overdraagbaarheid van aandelen ........................................................ 225
Creatief met aandeelhoudersrechten .......................................................................................... 227
Creatief met stemrecht ..................................................................................................................... 231
Creatief bij de samenstelling van het bestuur ......................................................................... 234
Creatief bij de exit .............................................................................................................................. 236
Digitalisering van vennootschappen (les 1)
Digitalisering van het vennootschapsrecht
- Inleiding en context
- Europees initiatief voor digitalisering
- Omzetting in België
Digitalisering in de praktijk
- Overzicht van de beschikbare databanken
- Online oprichting
Afdeling 1: WVV: modernisering zonder (al te veel)
digitalisering
Belgisch vennootschapsrecht werd grondig gemoderniseerd met het WVV
- Flexibele BV als uithangbord
- Van werkelijke zetel naar statutaire zetel
- Mede als doel om ons vennootschapsrecht in internationale context aantrekkelijk te
maken
In WVV was weinig sprake van digitalisering ondanks de tijdsgeest van het jaar van
totstandkoming (2018).
Digitalisering was geen speerpunt voor modernisering, tenzij
- Invoering elektronisch databanksysteem voor statuten, voor notariële akten
beheerd door KFBN (STAPOR; art. 2:7, §2 WVV)
- Communicatie via website en e-mail (artt. 2:30 en 2:31 WVV)
- Bestuur kan opteren voor een elektronisch aandeelhoudersregister (artt. 5:24, 6:24
en 7:28 WVV en artt. 7:12 tot 7:15 Uitv. KB WVV)
➔ Geen regeling omtrent online oprichting van rechtspersonen
Kleine stappen; WVV wou vooral vennootschapsrecht internationaler bekend en geliefd
maken. Om dan internationale personen te verplichten naar de notaris te komen in België
om een vennootschap op te richten = inefficiënt.
Afdeling 2: Coronapandemie als (mede) kantelpunt
5
,Mensen konden niet fysiek naar de notaris; geen fysieke algemene vergadering mogelijk;
…
A.d.h.v. KB’s en vervolgens wetten nieuwe regels gemaakt om digitalisering door te
voeren, bv digitale volmacht. Hiervoor werden digitale vereisten opgesteld.
Digitale volmacht
- Art. 18quinquies OWN, ingevoerd door de Wet van 30 april 2020
- Authentieke volmacht via videoconferentie en elektronische handtekening door
notaris en partijen
- Laat toe authentieke akten (waaronder ook een oprichtingsakte van een
rechtspersoon) op afstand – t.t.z. zonder fysieke aanwezigheid van partijen te
verlijden
o Notarieel medewerker tekent als volmachthouder
- Staat enkel open mits:
o Een pc met internetverbinding, webcam én microfoon
o eID met pincode en kaartlezer of digitale itsme ID
Digitale algemene vergadering
Algemene vergadering op afstand; vaak via teams, online stemming, … In de wet is vereist
dat ‘fysiek aanwezig moet zijn’
- Wet 20 december 2020 (art. 5:89, §1, 6:75, §1 en 7:137, §1 WVV)
- Geen statutaire machtiging vereist
- Hoeft niet via een gesofisticeerd elektronisch communicatiemiddel, ook video- of
telefoonconferenties zoals Teams, Zoom, Skype zijn mogelijk
- Fysieke aanwezigheid van de leden van het bureau blijft vereist
Afdeling 3: Europese belangstelling
Reden voor Europese belangstelling
Waarom focus hierop? Interne markt!! Zo ook concurrentie tussen lidstaten maximaal
vrijwaren
Vereiste dat oprichter van een vennootschap fysiek naar de notaris moet in het land van
oprichting kan beschouwd worden als een beperking van de interne markt; vandaar belang
aan digitale oprichting
Grote verscheidenheid tussen lidstaten op het vlak van o.m. online oprichting
- 11 van de 27 lidstaten vereis(t)en verplichte verschijning voor een instantie
- Vereisen van fysieke verschijning wordt beschouwd als belemmering voor vrijheid
van vestiging
- Tijdsverlies en kosten (vnl. van verplaatsing) die het meest voelbaar zijn bij
grensoverschrijdende oprichting en voor kleine en middelgrote en micro-
ondernemingen
o Volgens Impact assessment zou online oprichting gemiddeld maar de
helft van de tijd in beslag nemen, en tot 3 keer goedkoper zijn
6
, Richtlijn 2019/1151
Op 31 juli 2019 trad richtlijn 2019/1151 in werking
- Deel van Europese company law package
- Voor de meeste bepalingen was er tijd tot 1 augustus 2021 voor omzetting
o Voor een beperkt aantal artikelen tijd tot 1 augustus 2023 (bv. bepalingen
inzake bestuursverboden)
Doel: het gebruik van digitale instrumenten en processen in het vennootschapsrecht
bevorderen
- Online indienen + raadplegen van vennootschapsinformatie
- Online oprichten van (bepaalde) vennootschapsvormen
- Online registreren van bijkantoren
- Online uitwisseling van informatie over bestuursverboden
Het is overal mogelijk een vennootschap digitaal op te richten, maar dit is wel beperkt tot
bepaalde vormen/soorten van vennootschappen. De Belgische wetgever was ijverig op dit
vlak (veel vennootschapsvormen zijn in België in de regeling opgenomen).
Verplichtingen rond online oprichting in een notendop:
- Belgische BV moest (en de Belgische NV mag) vanaf 1 augustus 2021 volledig online
kunnen worden opgericht
o Het volledige proces van oprichting, m.i.v. het opstellen en ondertekenen
van een oprichtingsakte en het neerleggen van de nodige documenten, moet
online kunnen gebeuren
o Van de oprichter(s) kan in principe niet worden verwacht dat zij zich fysiek
naar een bepaalde instantie begeven
o Notariële tussenkomst blijft mogelijk, maar mag de volledig online
afwikkeling van de oprichting niet in de weg staan
o In geval van inbreng in natura kan online oprichting worden uitgesloten
- Slechts een verplichte mogelijkheid tot online oprichting
o Echter: lidstaten wordt mogelijkheid gegeven sommige of alle online
procedures verplicht te stellen
- Lidstaten moeten een model van oprichtingsakte ter beschikking stellen
o Keuzemogelijkheid voor oprichters: standaardmodel of zelf oprichtingsakte
(laten) opstellen
Nieuwe Europese initiatieven
Januari 2025: richtlijn voor de verdere uitbreiding en modernisering van het gebruik
van digitale instrumenten en processen in het vennootschapsrecht
- Aanvulling op richtlijn 2019/1151
- Uitbreiding van (het gebruik van) informatie in nationale vennootschapsregisters en
BRIS
Enkele belangrijke nieuwigheden (doel zowel digitalisering als uniformisering):
7
, - NV, BV, VOF en CommV:
o Alle wijzigingen aan informatie in de vennootschapsregisters moeten binnen
de 15 dagen worden meegedeeld (ipv huidige 30 dagen), op straffe van vast
te stellen sancties
- VOF en CommV:
o Voorafgaande administratieve, notariële of rechterlijke wettigheidstoets van
de oprichtingsdocumenten (incl. statuten) en alle wijzigingen daaraan
vereist (verplichte passage langs notaris?)
o Wat houdt deze wettigheidstoets in? Normaliter doet notaris deze toets maar
voor deze vennootschapsvormen is geen tussenkomst van de notaris vereist
dus blijft een grote vraag
o Waarschijnlijk zullen de vormen ook verplicht authentiek moeten worden
opgesteld
- Verder inzetten op eenmaligheidsbeginsel: in het kader van grensoverschrijdende
oprichting van vennootschappen mag van een vennootschap-oprichter geen
informatie worden vereist die al is opgenomen in het nationaal register
- Bepaalde informatie dient in grensoverschrijdende context niet noodzakelijk
opnieuw te worden aangegeven (als deze nationaal al is aangegeven)
Enkele belangrijke nieuwigheden:
- Vennootschappen in een groep (zowel moeder- als dochtervennootschappen)
moeten informatie over hun groepsstructuur publiceren in het
vennootschapsregister.
- Invoering van een digitale EU-volmacht voor grensoverschrijdend gebruik, die in de
vennootschapsregisters moet worden opgenomen
o Volmacht vereist ten minste de verificatie van de identiteit en de
handelingsbekwaamheid van de persoon die de volmacht verleent alsook de
verificatie van zijn of haar bevoegdheid om de vennootschap te
vertegenwoordigen (rol notaris?)
- Invoering van een EU-bedrijfscertificaat dat geldt als bewijs van oprichting
- In het kader van grensoverschrijdende procedures worden beperkingen opgelegd
aan het vereisen van gelegaliseerde vertalingen (enkel wanneer strikt noodzakelijk
en gerechtvaardigd door het doel)
Nog nieuwe Europese nieuwigheden op til?
Nieuw initiatief in het kader van het “28th Regime”. EU dient zelf met lidstaten in
concurrentie te treden in het kader van vennootschapsrecht; naast concurrentie tussen
lidstaten onderling ook Europese regels die ernaast bestaan. Is nog een heel vroeg en
beginnend project; moet nog veel in veranderen en gebeuren
- Er gaan concrete plannen op voor de creatie van een optioneel, supranationaal
vennootschapsrechtelijk kader op EU-niveau
o Zal fungeren als een "27+1" systeem: naast de 27 nationale rechtsstelsels
zou er één uniform Europees regime komen waarvoor vennootschappen
vrijwillig kunnen kiezen
- Doel: de aanhoudende frictie en administratieve lasten weg te nemen voor
ondernemingen, met name KMO's en innovatieve scale-ups, die
grensoverschrijdend willen opereren binnen de interne markt
o In plaats van te moeten navigeren door 27 verschillende nationale
wetgevingen, zouden zij kunnen opereren onder één enkele, voorspelbare
set van regels
- 28th regime beoogt een uniforme EU-rechtsvorm met:
o Volledig digitale en snelle oprichting, mogelijk zonder verplichte
tussenkomst van nationale instanties of notarissen.
o Geharmoniseerde corporate governance-standaarden
8
, o Grensoverschrijdende mobiliteit (omzetting, fusie, splitsing)
en gecentraliseerde, interoperabele registratie in een EU-
vennootschapsregister
- Zie standpunt BCV op Canvas
(Wijzigingen in Belgisch recht; omzettingen van richtlijnen)
Wetten van 12 juli 2021 en 4 mei 2023
Richtlijn 2019/1151 werd met de wet van 12 juli 2021 gedeeltelijk omgezet in het Belgisch
recht
- Parlementaire urgentieregeling noodzakelijk voor tijdige omzetting
o Trad in werking op 1 augustus 2021 (sommige delen al enkele dagen
vroeger, nl. op 25 juli 2021)
o Gedeeltelijke omzetting:
o Een belangrijk deel van het oprichtingsproces was reeds ettelijke jaren
gedigitaliseerd (eDepot, KBO)
o Bepaalde aspecten (in het bijzonder rond bestuursverboden) werden op een
later moment omgezet
o Verdere omzetting bij wet van 4 mei 2023 tot oprichting van een centraal
register van bestuursverboden, in werking getreden op 1 augustus 2023
Wijziging van het WVV én de Organieke wet op het notarisambt (OWN)
- Wijzigingen WVV eerder beperkt
- Wijzigingen OWN reiken verder dan louter online oprichting
Grosso modo 4 vernieuwingen:
- Algemene regels rond (gedematerialiseerde) authentieke akten
- Online oprichting van rechtspersonen
- Invoering mandatendatabank
- Invoering databank bestuursverboden
Wijzigingen voor alle authentieke akten
Volmachten aan notariële medewerkers
- Voordien: verplichte vermelding persoonlijke woonplaats van de notariële
medewerker
- Wijziging: de vermelding van de woonplaats van de notariële medewerker als
lasthebber kan worden vervangen door een keuze van woonplaats op de zetel van
het notariskantoor
Enkel voor volmachten in professionele context als notarieel medewerker!!
Wijzigingen voor alle gedematerialiseerde authentieke akten
Elektronische akten kunnen op verschillende plaatsen en op verschillende tijdstippen
worden ondertekend
➔ Plaats van de akte?
- Verduidelijking: steeds plaats waar de akte door de notaris wordt ondertekend
➔ Datum van de akte?
- Verduidelijking: steeds datum waarop notaris ondertekent
= datum die vervat is in de elektronische handtekening
- Verduidelijking: datum moet niet langer voluit worden geschreven in de akte
Aanvullingen op de minuut van de gedematerialiseerde akte
- Verduidelijking: latere voet- of kantmeldingen, bijvoegingen of aanhechtingen,
moeten gebeuren via een afzonderlijke toevoeging van de melding of het stuk onder
het NABAN-nummer van de akte in de Notariële Aktebank; als de toevoeging het
repertoriumnummer betreft, volstaat de toevoeging hiervan als metagegeven
- Delegatie aan de Koning wordt uitgebreid: bijkomende modaliteiten kunnen worden
bepaald voor de opmaak van gedematerialiseerde akten
9
, Online oprichting in België: wat?
Oprichtingsproces kan van start tot finish van achter de PC van de oprichter(s) worden
afgerond (sinds 2021)
- Oprichtingsproces wijzigt vormelijk, maar niet inhoudelijk
- Rol van de notaris blijft behouden
Mogelijk voor alle rechtspersonen
- Beduidend ruimer dan de Richtlijn
- Uitzonderingen: stichting bij testament
Minimale vereisten:
- PC met internetverbinding, webcam en microfoon
- Geschikt identificatiemiddel (zie later)
Online oprichting in België: waarom?
- Tijd- en kostenbesparing voor oprichters
o Geen fysieke passage langs notaris voor oprichting
▪ Voor latere buitengewone algemene vergaderingen moeten de leden
van het bureau fysiek aanwezig zijn
o Zeer vergelijkbaar met de voordelen van de digitale volmacht voor
ondertekenen oprichtingsakte
- Verschillen met digitale volmacht:
o Digitale volmacht is afzonderlijke authentieke akte
▪ Bijkomende registratiekost van ongeveer 100 euro
▪ ➔ Online oprichting is beetje goedkoper
Echter (voorlopig) geen succes in de praktijk!
Online oprichting in België: hoe?
Vennootschappen en verenigingen waarvoor geen notariële tussenkomst is vereist: JustAct
(sinds september 2023)
- Ondersteunt op heden, in tegenstelling tot ManageMyBusiness (zie hierna),
identificatiemethoden voor 20 verschillende EU-landen.
- Vennootschappen waarvoor tussenkomst notaris is vereist: online oprichting kan
(maar moet niet) via het platform ManageMyBusiness (FedNot; vroeger
“StartMyBusiness”)
One stop shop voor oprichting van start tot finish
10
