ONDERNEMINGSRECHT
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
ECONOMISCH RECHT
Economisch recht = alle regels die in het economisch leven moeten nageleefd worden
- voor ondernemingen (B2B) en consumenten (B2C)
- fundamentele wetgeving: definities, algemene principes, sancties, …
Economisch recht bevat deelgebieden
1. Ondernemingsrecht (deel I en deel II)
o Geheel van rechtsregels over
§ oprichting, werking en organisatie van ondernemingen
§ ondernemingen in moeilijkheden (insolventiewet)
2. Marktrecht (deel III)
o Geheel van regels bij de verdeling van goederen & diensten op de markt
§ Normen ter bescherming van concurrenten, consumenten en spaarders
Waarom economisch recht?
- Voorheen was het handelsrecht de harde kern v/h economisch recht (met het Wetboek van Koophandel)
- Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld naar het Wetboek van Economisch Recht
- Het begrip handelaar verdween en werd vervangen door een nieuw begrip ‘onderneming’, waarvoor de
uitoefening v/e economische activiteit als criterium wordt gebruikt
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
- Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op alle burgers: in die zin is
het burgerlijk recht algemeen → lex generalis
- Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van Economisch Recht.
- Ten overstaan v/h burgerlijk recht wordt het economisch recht gekwalificeerd als een bijzonder en afwijkend
recht → lex specialis
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijke regels genieten voorrang op de algemene bepalingen uit het
burgerlijk recht.
,HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
Bij het bestuderen v/h economisch recht is het van belang te weten waar de regels daaromtrent kunnen worden
teruggevonden.
Deze regels staan zijn terug te vinden in internationale en nationale wetgeving.
Los v/d wetgeving, zijn ook de rechtspraak, de rechtsleer en de gewoonte van belang
DE 4 BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
1. Wetgeving
o Nationale wetgeving
o Internationale wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
4. Gewoonte
WETGEVING
NATIONALE WETGEVING
Het wetboek van economisch recht
- afkorting WER
- Online raadplegen: ejustice
- 20 boeken
- Voorbeeld: Art. VI. 3, §2 WER
o VI is het boek (het wetboek bestaat uit 20 boeken)
o 3 is het artikelnummer
o 2 is de paragraaf
Het Wetboek van Vennootschappen en verenigingen
Het Burgerlijk Wetboek (bv. verbintenissenrecht, aansprakelijkheid, roerende zekerheden, onteigening, …)
Koninklijke en Ministeriële besluiten
Federale wetten, zo onder andere:
o Het Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER), dat bestaat uit verschillende thematische wetboeken,
genummerd met Romeinse cijfers.
o Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
o Het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het economisch recht evenzeer
Los v/d wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden uitgewerkt.
Verder is er ook regionale wetgeving, nl. de decreten en de besluiten v/d gemeenschappen en de gewesten (in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk ordonnanties en verordeningen).
Belgische wetgeving: via www.juridat.be
INTERNATIONALE WETGEVING
Het internationaal recht:
1. supranationale wetgeving
à Europese Unie
2. internationale wetgeving
o verdragen tussen landen
o bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg
o Kunnen worden geconsulteerd op www.eur-lex.europa.eu
,Het internationale recht:
Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht v/d Europese Unie.
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende organen v/d EU. Ze werken voor de meeste
aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te stellen berust enkel en alleen bij de
Europese Commissie
Instellingen van de Europese unie:
Binnen de Europese Unie bestaat er 3 wetgevende instrumenten
o De Richtlijnen: bevatten rechtsregels die door de nationale overheid v/d lidstaten verplicht moeten worden
opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving. De nationale overheden moeten de door de richtlijn beoogde
resultaten bereiken, maar behouden de bevoegdheid om vorm en middelen te kiezen.
o De Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle
lidstaten. Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier m.a.w. helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
o De Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide bestemmeling (staten,
ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
De Europese wetgeving kan geconsulteerd worden via www.eur-lex.europa.eu
Bi – multilaterale verdragen tussen soevereine staten (bv. het Weens Koopverdrag)
, RECHTSPRAAK
Het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse rechtscolleges vormt de rechtspraak.
Elke rechter past de wet toe naar eigen interpretatie à deze vormt een invloed op latere rechtszaken
Hoewel die rechtspraak juridisch niet bindend is, is ze toch een belangrijke rechtsbron. Rechterlijke uitspraken van
(andere) rechters vormen een precedent waarnaar rechters kunnen teruggrijpen bij hun beoordeling v/e zaak.
Het gaat vooral om uitspraken v/d ondernemingsrechtbank en v/d hoven van beroep en het Hof van Cassatie
RECHTSLEER
Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door rechtsgeleerden. De rechters zijn niet gebonden door deze studies,
maar de rechtspraak wordt er wel door beïnvloed. Het is een indirecte rechtsbron.
- Geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden (bv paper of artikel)
- Waarop de rechter beroep doet in een rechtszaak
- Opgelet!! niet bindend
GEWOONTE
Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en herhaalde handelswijzen die als algemeen verbindend
worden aanvaard. De wetgever verwijst er soms naar.
Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden, bv. in de diamantsector.
Gebruiken in de samenleving
bv. vermoeden van passieve hoofdelijkheid tussen ondernemers die contractueel verbonden zijn tov hun schuldeiser
- 1 schuld, meerdere schuldenaars, 1 schuldeiser (vb. lening van 2 ondernemers voor hun magazijn)
Opgelet!! bindend
CASUSSEN: WELKE BRON ONDERNEMINGSRECHT LIGT HIERACHTER
Casus 1 – Richtlijn
Een vastgoedmakelaar wil een appartement verkopen. Bij het opstellen van de advertentie merkt hij dat er nog geen
EPC beschikbaar is. Hij vraagt zich af of hij toch mag publiceren.
Uit welke bron komt de EPC-plicht oorspronkelijk?
→ Europese Richtlijn Energieprestatie Gebouwen → omgezet in Vlaamse wetgeving.
Casus 2 – Verordening
Een vastgoedkantoor bewaart kopieën van de identiteitskaarten van alle huurders in een onbeveiligde map. Een huurder
dient klacht in omdat zijn gegevens uitlekten.
Welke bron is hier van toepassing?
→ Europese Verordening GDPR (rechtstreeks toepasselijk in België).
Casus 3 – Besluit
De Vlaamse minister van Onroerend Erfgoed beslist dat een bepaald herenhuis voorlopig beschermd wordt. De eigenaar
wil het huis verkopen, maar twijfelt of dit nog mag.
Welke bron is dit?
→ Besluit (ministerieel besluit, enkel van toepassing op dat gebouw).
Casus 4 – Rechtspraak
Een huurder en verhuurder hebben géén plaatsbeschrijving gemaakt. Bij het einde van de huur ontstaat discussie over
schade. De rechter beslist dat de verhuurder geen schadevergoeding kan eisen zonder plaatsbeschrijving.
Uit welke bron komt deze regel?
→ Rechtspraak (Cassatierechtspraak, later in de wet opgenomen).
DEEL 1: FUNDAMENTELE ELEMENTEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
ECONOMISCH RECHT
Economisch recht = alle regels die in het economisch leven moeten nageleefd worden
- voor ondernemingen (B2B) en consumenten (B2C)
- fundamentele wetgeving: definities, algemene principes, sancties, …
Economisch recht bevat deelgebieden
1. Ondernemingsrecht (deel I en deel II)
o Geheel van rechtsregels over
§ oprichting, werking en organisatie van ondernemingen
§ ondernemingen in moeilijkheden (insolventiewet)
2. Marktrecht (deel III)
o Geheel van regels bij de verdeling van goederen & diensten op de markt
§ Normen ter bescherming van concurrenten, consumenten en spaarders
Waarom economisch recht?
- Voorheen was het handelsrecht de harde kern v/h economisch recht (met het Wetboek van Koophandel)
- Het Wetboek van Koophandel werd ontmanteld en overgeheveld naar het Wetboek van Economisch Recht
- Het begrip handelaar verdween en werd vervangen door een nieuw begrip ‘onderneming’, waarvoor de
uitoefening v/e economische activiteit als criterium wordt gebruikt
Verhouding tussen burgerlijk recht en economisch recht
- Het burgerlijk recht werd gecodificeerd in het Burgerlijk Wetboek en is van toepassing op alle burgers: in die zin is
het burgerlijk recht algemeen → lex generalis
- Het economisch recht wordt gebundeld in het Wetboek van Economisch Recht.
- Ten overstaan v/h burgerlijk recht wordt het economisch recht gekwalificeerd als een bijzonder en afwijkend
recht → lex specialis
De bijzondere en afwijkende economisch rechtelijke regels genieten voorrang op de algemene bepalingen uit het
burgerlijk recht.
,HOOFDSTUK 1: BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
Bij het bestuderen v/h economisch recht is het van belang te weten waar de regels daaromtrent kunnen worden
teruggevonden.
Deze regels staan zijn terug te vinden in internationale en nationale wetgeving.
Los v/d wetgeving, zijn ook de rechtspraak, de rechtsleer en de gewoonte van belang
DE 4 BRONNEN VAN HET ECONOMISCH RECHT
1. Wetgeving
o Nationale wetgeving
o Internationale wetgeving
2. Rechtspraak
3. Rechtsleer
4. Gewoonte
WETGEVING
NATIONALE WETGEVING
Het wetboek van economisch recht
- afkorting WER
- Online raadplegen: ejustice
- 20 boeken
- Voorbeeld: Art. VI. 3, §2 WER
o VI is het boek (het wetboek bestaat uit 20 boeken)
o 3 is het artikelnummer
o 2 is de paragraaf
Het Wetboek van Vennootschappen en verenigingen
Het Burgerlijk Wetboek (bv. verbintenissenrecht, aansprakelijkheid, roerende zekerheden, onteigening, …)
Koninklijke en Ministeriële besluiten
Federale wetten, zo onder andere:
o Het Wetboek van Economisch Recht (afgekort WER), dat bestaat uit verschillende thematische wetboeken,
genummerd met Romeinse cijfers.
o Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (BS 4 april 2019).
o Het Burgerlijk Wetboek (BW). Belangrijke regels uit het burgerlijk recht gelden in het economisch recht evenzeer
Los v/d wetten kunnen er ook Koninklijke besluiten worden uitgewerkt.
Verder is er ook regionale wetgeving, nl. de decreten en de besluiten v/d gemeenschappen en de gewesten (in het
Brussels Hoofdstedelijk Gewest heten die respectievelijk ordonnanties en verordeningen).
Belgische wetgeving: via www.juridat.be
INTERNATIONALE WETGEVING
Het internationaal recht:
1. supranationale wetgeving
à Europese Unie
2. internationale wetgeving
o verdragen tussen landen
o bv. Europees verdrag voor internationaal vervoer van gevaarlijke goederen over de weg
o Kunnen worden geconsulteerd op www.eur-lex.europa.eu
,Het internationale recht:
Rechtsregels uitgevaardigd door supranationale politieke instellingen, zo onder andere het recht v/d Europese Unie.
Het Europees Parlement en de Europese Raad zijn de wetgevende organen v/d EU. Ze werken voor de meeste
aangelegenheden op voet van gelijkheid. Het initiatiefrecht om wetgeving voor te stellen berust enkel en alleen bij de
Europese Commissie
Instellingen van de Europese unie:
Binnen de Europese Unie bestaat er 3 wetgevende instrumenten
o De Richtlijnen: bevatten rechtsregels die door de nationale overheid v/d lidstaten verplicht moeten worden
opgenomen en verwerkt in de eigen wetgeving. De nationale overheden moeten de door de richtlijn beoogde
resultaten bereiken, maar behouden de bevoegdheid om vorm en middelen te kiezen.
o De Verordeningen: bevatten een algemene en volledige reglementering die rechtstreeks van toepassing is in alle
lidstaten. Wetgevende initiatieven vanwege de nationale overheden zijn hier m.a.w. helemaal niet vereist en
eigenlijk zelfs niet toegelaten.
o De Besluiten: bevatten bijzondere besluiten die enkel op de uitdrukkelijk aangeduide bestemmeling (staten,
ondernemingen of personen) van toepassing zijn.
De Europese wetgeving kan geconsulteerd worden via www.eur-lex.europa.eu
Bi – multilaterale verdragen tussen soevereine staten (bv. het Weens Koopverdrag)
, RECHTSPRAAK
Het geheel van beslissingen uitgesproken door diverse rechtscolleges vormt de rechtspraak.
Elke rechter past de wet toe naar eigen interpretatie à deze vormt een invloed op latere rechtszaken
Hoewel die rechtspraak juridisch niet bindend is, is ze toch een belangrijke rechtsbron. Rechterlijke uitspraken van
(andere) rechters vormen een precedent waarnaar rechters kunnen teruggrijpen bij hun beoordeling v/e zaak.
Het gaat vooral om uitspraken v/d ondernemingsrechtbank en v/d hoven van beroep en het Hof van Cassatie
RECHTSLEER
Rechtsleer: het geheel van studies geschreven door rechtsgeleerden. De rechters zijn niet gebonden door deze studies,
maar de rechtspraak wordt er wel door beïnvloed. Het is een indirecte rechtsbron.
- Geheel van wetenschappelijke publicaties over juridische aangelegenheden (bv paper of artikel)
- Waarop de rechter beroep doet in een rechtszaak
- Opgelet!! niet bindend
GEWOONTE
Gewoonterechtelijke regels zijn gebaseerd op welbepaalde en herhaalde handelswijzen die als algemeen verbindend
worden aanvaard. De wetgever verwijst er soms naar.
Daarnaast zijn er nog de gebruiken die in bepaalde sectoren gelden, bv. in de diamantsector.
Gebruiken in de samenleving
bv. vermoeden van passieve hoofdelijkheid tussen ondernemers die contractueel verbonden zijn tov hun schuldeiser
- 1 schuld, meerdere schuldenaars, 1 schuldeiser (vb. lening van 2 ondernemers voor hun magazijn)
Opgelet!! bindend
CASUSSEN: WELKE BRON ONDERNEMINGSRECHT LIGT HIERACHTER
Casus 1 – Richtlijn
Een vastgoedmakelaar wil een appartement verkopen. Bij het opstellen van de advertentie merkt hij dat er nog geen
EPC beschikbaar is. Hij vraagt zich af of hij toch mag publiceren.
Uit welke bron komt de EPC-plicht oorspronkelijk?
→ Europese Richtlijn Energieprestatie Gebouwen → omgezet in Vlaamse wetgeving.
Casus 2 – Verordening
Een vastgoedkantoor bewaart kopieën van de identiteitskaarten van alle huurders in een onbeveiligde map. Een huurder
dient klacht in omdat zijn gegevens uitlekten.
Welke bron is hier van toepassing?
→ Europese Verordening GDPR (rechtstreeks toepasselijk in België).
Casus 3 – Besluit
De Vlaamse minister van Onroerend Erfgoed beslist dat een bepaald herenhuis voorlopig beschermd wordt. De eigenaar
wil het huis verkopen, maar twijfelt of dit nog mag.
Welke bron is dit?
→ Besluit (ministerieel besluit, enkel van toepassing op dat gebouw).
Casus 4 – Rechtspraak
Een huurder en verhuurder hebben géén plaatsbeschrijving gemaakt. Bij het einde van de huur ontstaat discussie over
schade. De rechter beslist dat de verhuurder geen schadevergoeding kan eisen zonder plaatsbeschrijving.
Uit welke bron komt deze regel?
→ Rechtspraak (Cassatierechtspraak, later in de wet opgenomen).
