Samenvatting - dierenkenmerkenmerken, welzijn en gedrag (etnografie)

Dierenkenmerken, welzijn & gedrag
Deel 2: Etnografie & beoordelingsleer


1. inleiding
1.1) domesticatie
= dieren die afstammen vn wilde soorten die vrij voorkomen in de natuur maar zicht
zodanig hebben aangepast aan leven bij mens dat ze er afh vn zijn geworden

2 groepen:

 Landbouwhuisdieren
 Gezelschapsdieren

1.1.1) landbouwhuisdieren
Functies:

 Voedselvoorziening
 Werkdier
 Kledij
 Nuttige bijproducte
 Gebruiks- of siervoorwerpen

Vereisten vr domesticatie:

 Gemakkelijk voorplanten in gevangenschap
 Handelbaar zijn in voedselbehoeften
 Snel groeien & snel voortplanten

1.1.2) gezelschapsdieren
 Tam & hoge aaibaarheidsfactor
 Trainen om bepaalde gedragingen te vertonen
 Kunnen menselijke emoties vertonen

1.1.3) domesticatie planteneters
 Patroon altijd hetzelfde
↪ jacht individuele dieren = klopjacht
↪ overaanbod: bewaren dieren die makkelijkste waren (jonge, drachtige, zieke)
↪ ° fokkerij

1.1.4) domesticatie planteneters
 Niet of nauwelijks bejaagd wnr andere prooien waren

,  Jager ⟶ landbouwer
↪ bouwen schuren vr opslag
↪ grote # knaagdieren (muizen, ratten, hamsters …)
↪ overaanbod vr carnivoren
↪ landbouwer laat carnivoren knaagdieren opeten
 Carnivoren ⟶ zichzelf domesticeren & mens opzoeken

1.2) selectie
= In gevangenschap verder fokken met dieren die gewenste eigenschappen hebben
↪ hanteerbaarheid, productie, groei, verzorging, uithoudingsvermogen

Gevolgen van selectie:

 Afhankelijkheid van de mens
 Vermindering van wilde instincten ⟶ niet langer verdedigen tegen roofdieren
 Meer trainbaarheid
 Reproductie minder seizoensgebonden
 Motoriek & geheugen nemen toe
 Mutaties ⟶ nieuwe beharings- & bevederingsvormen
↪ ° kleur- & tekeningpatronen ⟶ vrije natuur nooit overleven

1.3) Rassenvorming
= dr binnen diersoorten te selecteren op subpopulaties met gelijkaardige anatomische &
fysiologische kenmerken
↪ onderscheiden zich ⟶ binnen ras verder gefokt ⟶ enkel raszuivere nakomelingen
↪ verschillende rassen paren = kruising

Ras ⟶ enkel vn toepassing bij gedomesticeerde soorten ⟶ komen niet voor in natuur

1.3.1) Inteelt
= Fokken met individuen met hoge verwantschap

 = belangrijke fokmethode ⟶ aanleiding gegeven tot rassenvorming
 Steeds meer genetische factoren homozygoot/ fokzuiver
 Zeer snelle uniformisering binnen populatie/ras
 Verhoogd voorkomen vn genetische gebreken




1.4) erfelijke gebreken
 Aangeboren afwijkingen ⟶ zeer vaak erfelijk karakter

,  Mutaties: kleine wijzigingen veroorzaken in enzym of eiwit
 Niet alle erfelijke gebreken uitwendig zichtbaar
 Niet alle aangeboren afwijkingen = erfelijk

 Letaal = niet levend geboren
 Subletaal = problemen pas zichtbaar in latere levensfase
 Subvitaal = geen lange levensduur
↪ wel in staat om voort te planten
 Vitaal = schoonheidsfouten
↪ geen probleem vr populatie

1.5) erfelijke aandoeningen
 Ubiquitair = erfelijke aandoening binnen alle rassen vn diersoort
 Endemisch = erfelijke aandoening binnen 1 ras/lijn vn diersoort
↪ meestal afkomstig vn 1 dier in fokkerij ⟶ overgeërfd


2. Het paard
2.1) signalement
= bondige mr volledige beschrijving vn dier
↪ benadrukking vn typische kenmerken eigen aan individu

GRHOKAD:

 Geslacht & naam
 Ras of (gebruikstype)
 Hoogte: gemeten in schoftstreek op volwassen paard ⟶ op effen bodem
↪ <148 cm: pony
↪ 148 – 155 cm: cob, dubbele pony of klein paard
↪ 155 – 160 cm: middelgroot paard
↪ >160 cm: groot paard
 Ouderdom
 Kleur
 Aftekeningen
 Diverse kenmerken




2.2) Exterieurbeoordeling
 Doel: oordeel vormen over geschiktheid paard vr doeleinden waarvoor bestemd

,  Slechts hulpmiddel ⟶ geeft info functionele kenm ⟶ indicatie duurzaamheid
 Klinisch onderzoek ⟶ beperkte exterieurbeoordeling

1) HOOFD EN HALS
1.1) hoofd & hals
 In proportie tot rest lichaam
 5 jaar ⟶ volgroeid
 Behoorlijk lang ⟶ meeste rassen recht profiel
 Droog hoofd ⟶ heel dun vel waar weinig of geen vet/bindweefsel
↪ spieren, bloedvaten & beenverhevenheden zichtbaar
 Voorhoofd ⟶ maantop: beschermt hersenen tegen
temperatuurschommelingen

1.1.1) oren
 Kort & spits
 Rechtstaand & bewegelijk
 Uitdrukking alertheid & gemoedstoestand

1.1.2) lippen
 Fijn & bewegelijk
 Geen littekens & steeds gesloten
 Bij gebruik vn praam ⟶ litteken rond bovenlip

1.1.3) neus
 Binnenste neusvleugel: convex & stug = kraakbeen
 Buitenste neusvleugel: concaaf = dunne huid
 Neusgaten:
↪ openen ⟶ roze, vochtige slijmvlies zichtbaar
↪ farynx zo opgebouwd dat geen lucht via mond ⟶ enkel neusademhaling

1.2) mondholte
 Lagen: tssn 1ste & hoeksnijdand vd onderkaak
 Tong hoog ⟶ bit drukt niet op tandvlees ⟶ harde/ongevoelige mond
 Tong laag ⟶ bit drukt op tandvlees ⟶ gevoelige mond
 Spleet in gehemelte ⟶ voedsel in neusgaten ⟶ stinkende adem
 Onderzoek: leeftijd ⟶ slijtage vd tanden & littekens op lagen