Hoofdstuk 7: Inleiding strafprocesrecht
§7.1 Algemeen
Om tot daadwerkelijke bestra8ing te kunnen komen zal een strafrechtelijk onderzoek
uitgevoerd moeten worden à er zal moeten worden vastgesteld wat er precies is
gebeurd en welke personen daarbij betrokken zijn geweest.
Dat onderzoek vindt plaats volgens bepaalde regels à voor een belangrijk deel
neergelegd in het Wetboek van Strafvordering.
Strafprocesrecht/formeel strafrecht/strafvordering = het deel van het strafrecht dat
betrekking heeft op de regels voor strafrechtelijk onderzoek.
§7.2 Een eenvoudige strafzaak
Er bestaat geen standaardmodel voor strafzaken. Het verloop van onderzoek in een
concrete zaak hangt af van de feiten en omstandigheden in de zaak. De volgende
beschrijving geeft een idee van het verloop van een eenvoudige strafzaak:
I. Fons loopt op de avond van 4 april 2024 door het centrum van Haarlem van het
station naar huis. De kortste route voert hem door de Peuzelaarsteeg. Halverwege die
steeg wordt hem de doorgang belemmerd door drie mannen. Een van hen vraagt op een
provocerende toon aan Fons hoe hij heet. Fons zegt dat ze hem erdoor moeten laten en
dat het hen niets aangaat hoe hij heet. Daarop loopt de man die de vraag stelde, op hem
af en geeft hem een vuistslag in het gezicht. Fons valt op de grond, waarna de man hem
twee keer tegen zijn hoofd schopt. De mannen lopen door en laten Fons achter.
Medisch onderzoek wijst uit dat hij een schedelfractuur en een zware hersenschudding
heeft opgelopen en dat zijn neus gebroken is.
II. Een week later is Fons voldoende hersteld en doet hij aangifte bij de politie. Hij
beschrijft wat er precies is gebeurd. Zijn verklaring wordt door een agent opgeschreven
in een proces-verbaal en door Fons zelf ondertekend. Ook geeft Fons een tamelijk
nauwkeurige beschrijving van de man die hem heeft geslagen. De politie laat hem
vervolgens tien foto's zien van personen die aan het opgegeven signalement voldoen.
Op een van de foto's herkent Fons zijn aanvaller. Het gaat om Franky P. Die blijkt vaker
in aanraking met de politie te zijn gekomen wegens geweldsdelicten. De o8icier van
justitie beveelt de aanhouding van Franky. De politie weet waar Franky woont en besluit
hem een bezoek te brengen. Helaas blijkt Franky te zijn verhuisd. De nieuwe bewoners
en zijn oude buren hebben geen idee waarheen. Om Franky toch te kunnen oppakken,
wordt een opsporingsbericht verspreid onder de collega's van de politie.
III. Een paar dagen later zien twee surveillerende agenten Franky om 15.00 uur in
een kroeg zitten met zijn maten. Ze aarzelen niet en arresteren hem onmiddellijk. Franky
roept dat hij van niets weet en dat ze hem met rust moeten laten. Nadat de agenten hem
duidelijk hebben gemaakt dat zijn positie alleen maar slechter wordt als hij zich verzet,
gaat hij zonder verzet te plegen mee.
,IV. Hij wordt naar het politiebureau gebracht, waar hij om 15.20 uur aankomt en
wordt voorgeleid aan een hulpo8icier van justitie. Deze beveelt om 16.00 uur dat Franky
wordt opgehouden voor onderzoek. Franky geeft aan dat hij wil worden bijgestaan door
een advocaat. Om 18.00 uur wordt hij verhoord door de politie, nadat hij overleg heeft
gevoerd met zijn inmiddels gearriveerde advocaat, mr. De Rhoon. Tijdens het verhoor
beroept Franky zich op zijn zwijgrecht. De hulpo8icier van justitie besluit dat de
vrijheidsbeneming van Franky moet voortduren in het belang van het onderzoek.
V. De hulpo8icier van justitie wil Franky nog een keer verhoren. Daartoe is het
noodzakelijk dat de vrijheidsbeneming van Franky voortduurt. De hulpo8icier besluit
Franky in verzekering te stellen. Het is dan 19.30 uur.
VI. Voorafgaande aan het eerstvolgende verhoor, de volgende dag om 13.00 uur, is
mr. De Rhoon weer aanwezig. Hij adviseert Franky om te bekennen, omdat het vrij
duidelijk is dat hij de mishandeling op zijn geweten heeft. Franky geeft toe Fons te
hebben mishandeld. Zijn verklaring wordt in een proces-verbaal van verhoor
opgenomen. Vervolgens wordt Franky in vrijheid gesteld.
VII. Op 25 juni 2024 ontvangt Franky een dagvaarding op zijn inmiddels bekende
nieuwe adres. Hij wordt daarin opgeroepen om op 21 augustus 2024 om 11.00 uur te
verschijnen voor de rechtbank Noord-Holland in Haarlem. Hij wordt er onder andere van
beschuldigd dat:
'hij op of omstreeks 4 april 2024 te Haarlem, althans in Nederland. Fons van Maanen
opzettelijk zwaar lichamelijk letsel heeft toegebracht door hem opzettelijk en met kracht
met zijn vuist in het gezicht te slaan en met zijn geschoeide voet tegen zijn hoofd te
schoppen, waardoor die Fons van Maanen een schedelfractuur, een gebroken neus en
een zware hersenschudding, althans enig zwaar lichamelijk letsel, heeft opgelopen. (art.
302 Sr)'
Franky neemt contact op met mr. De Rhoon, die hem blijft bijstaan. Samen bespreken
zij de processtrategie.
VIII. Ook Fons wordt op de hoogte gebracht van het op handen zijnde onderzoek ter
terechtzitting. Daarbij wordt hij ingelicht over de mogelijkheid schadevergoeding te
vorderen bij de strafrechter. Ook wordt hij erop gewezen dat hij een schriftelijke
slachto8erverklaring kan afleggen en eventueel zelfs tijdens de zitting het woord kan
voeren als slachto8er. Hij besluit van de mogelijkheid schadevergoeding te vorderen
gebruik te maken en stuurt het meegezonden schadeformulier ingevuld terug naar de
o8icier van justitie.
IX. Op 21 augustus 2024 zijn Franky, zijn advocaat en Fons op tijd bij de rechtbank.
Zij nemen plaats in de wachtruimte. Om 11.30 uur opent een bode van de rechtbank de
deur van de rechtszaal en roept de namen van Franky en mr. De Rhoon. Zij lopen naar
binnen en gaan zitten op de voor hen bestemde plaatsen. Tegenover hem ziet Franky vijf
mensen in toga zitten: links de o8icier van justitie, rechts de gri8ier van de rechtbank en
daartussen de drie rechters die 'de rechtbank' vormen. De middelste van hen, de
,voorzitter van de rechtbank, neemt het woord. Hij vraagt Franky naar zijn naam, adres
en wat andere gegevens, zegt hem goed op te letten en wijst hem erop dat hij het recht
heeft te zwijgen. Dan vraagt hij de o8icier van justitie om te vertellen waarvan Franky
beschuldigd wordt. Vervolgens stelt hij Franky een aantal vragen over het voorgevallene.
Franky bekent het gebeurde. Hij geeft aan dat hij een glaasje teveel op had en dat hij
spijt heeft van wat er is gebeurd. Fons krijgt de gelegenheid om zijn
schadevergoedingsvordering toe te lichten. De o8icier van justitie krijgt het woord weer.
Hij is van oordeel dat bewezen kan worden dat Franky een zware mishandeling heeft
gepleegd en dat daarvoor, mede gezien het gewelddadige verleden van Franky, een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf van acht maanden op zijn plaats is. De advocaat van
Franky betwist niet dat Franky zware mishandeling heeft gepleegd. Hij doet onder
andere een beroep op de moeilijke persoonlijke omstandigheden van Franky. De door
de o8icier geëiste gevangenisstraf is in zijn ogen geen passende straf. Een taakstraf zou
veel meer op zijn plaats zijn. Hij doet verder de suggestie om de gevangenisstraf
voorwaardelijk op te leggen. Als voorwaarde zou de rechter kunnen kiezen voor het laten
volgen van een cursus agressiebeheersing. De o8icier van justitie krijgt de gelegenheid
om te reageren op het standpunt van de advocaat en de advocaat mag daarna nog zijn
visie geven op de argumenten van de o8icier van justitie. De voorzitter van de rechtbank
vraagt vervolgens aan de o8icier en de advocaat wat hun visie is op de
schadevergoedingsvordering van Fons. Beiden achten de vordering toewijsbaar. Als
laatste krijgt Franky de gelegenheid nog iets te zeggen. De voorzitter sluit het onderzoek
ter terechtzitting en deelt aan Franky mede dat er over veertien dagen uitspraak zal
worden gedaan.
X. Na afloop van het onderzoek ter terechtzitting trekken de rechters zich terug in
een aparte ruimte, die 'raadkamer' genoemd wordt. Ze moeten tot een beslissing komen
in deze zaak. Het bewijs levert geen probleem op. Centraal in de beraadslaging staan de
soort en hoogte van de op te leggen straf. De beslissing wordt in een vonnis opgenomen.
XI. Op 4 september 2024 doet de rechtbank uitspraak. Zij veroordeelt Franky wegens
zware mishandeling tot een gevangenisstraf van vier maanden, waarvan twee weken
voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. Naast de algemene voorwaarde dat
Franky geen strafbaar feit mag plegen gedurende zijn proeftijd, wordt bij de
voorwaardelijke gevangenisstraf de bijzondere voorwaarde gesteld dat hij een cursus
agressiebeheersing moet volgen. De vordering van Fons tot schadevergoeding wordt
geheel toegewezen.
XII. Franky is van mening dat zijn straf veel te hoog is. Hij besluit hoger beroep in te
stellen tegen de uitspraak van de rechtbank. Opnieuw wordt een onderzoek ter
terechtzitting gehouden, deze keer bij het gerechtshof in Amsterdam. Het gerechtshof
deelt de opvatting van Franky niet. Hij wordt in hoger beroep tot dezelfde stra8en
veroordeeld als die de rechtbank had opgelegd.
XIII. Franky en de advocaat-generaal bij het gerechtshof leggen zich bij het arrest van
het gerechtshof neer. Zij stellen geen cassatieberoep in. Twee weken na de uitspraak
kan de uitspraak van het gerechtshof ten uitvoer worden gelegd. Franky ondergaat het
onvoorwaardelijk opgelegde deel van de gevangenisstraf. Daarna volgt hij de cursus
, agressiebeheersing. De resterende twee weken gevangenisstraf zullen slechts ten
uitvoer gelegd kunnen worden wanneer Franky opnieuw een strafbaar feit begaat. De
schade die Fons geleden heeft wordt hem door Franky in termijnen vergoed.
De hier gegeven beschrijving van een strafzaak is een chronologische beschrijving van
gebeurtenissen. De gebeurtenissen hebben over het algemeen een basis in het
Wetboek van Strafvordering à geeft aan wie bevoegd is bepaalde handelingen te
verrichten en aan welke voorwaarden daarbij moet worden voldaan.
Er zal via drie invalshoeken naar de beschreven strafzaak worden gekeken:
1. Welke personen en instanties spelen een rol bij het strafproces?
2. Uit welke fasen bestaat het strafproces?
3. Op welke manier mogen de strafrechtelijke overheidsorganen optreden?
§7.3 Procesdeelnemers
§7.3.1 Algemeen
In de zaak tegen Franky is een aantal personen en instanties genoemd die een rol spelen
in het strafproces. Hieronder zullen ze kort besproken worden.
Verdachte
Het strafrechtelijk onderzoek heeft als belangrijkste doel te achterhalen wat er precies is
gebeurd wanneer het vermoeden bestaat dat een strafbaar feit heeft plaatsgevonden. Er
zal moeten worden vastgesteld of er een strafbaar feit is begaan en wie voor het
strafbare feit aansprakelijk is. Er kan slechts worden gesproken van een vermoedelijk
strafbaar feit en een vermoedelijke dader.
In het strafprocesrecht wordt gesproken van een verdenking en een verdachte à op
grond van feiten en omstandigheden die worden geconstateerd in een bepaald
strafrechtelijk onderzoek, kan het redelijke vermoeden ontstaan dat een strafbaar feit
heeft plaatsgevonden (verdenking) en dat een bepaalde persoon dat feit heeft begaan
(verdachte).
In de voorbeeld-strafzaak richt het onderzoek door de politie zich op Franky en ook
tijdens het onderzoek door de rechtbank is hij de centrale persoon. Hij is aangehouden
en van zijn vrijheid beroofd geweest (III-VI).
Tot het moment van de veroordeling wordt uitgegaan van de onschuld van de verdachte.
Hij heeft bepaalde rechten bekregen die hij kan inzetten voor zijn verdediging, zoals het
recht te zwijgen en het recht getuigen te ondervragen. Ook heeft hij het recht op bijstand
door een raadsman.
Raadsman
Een raadsman is een advocaat die de verdachte adviseert en met hem de verdediging
voert. De verdachte en zijn raadsman samen à ‘verdediging’.
§7.1 Algemeen
Om tot daadwerkelijke bestra8ing te kunnen komen zal een strafrechtelijk onderzoek
uitgevoerd moeten worden à er zal moeten worden vastgesteld wat er precies is
gebeurd en welke personen daarbij betrokken zijn geweest.
Dat onderzoek vindt plaats volgens bepaalde regels à voor een belangrijk deel
neergelegd in het Wetboek van Strafvordering.
Strafprocesrecht/formeel strafrecht/strafvordering = het deel van het strafrecht dat
betrekking heeft op de regels voor strafrechtelijk onderzoek.
§7.2 Een eenvoudige strafzaak
Er bestaat geen standaardmodel voor strafzaken. Het verloop van onderzoek in een
concrete zaak hangt af van de feiten en omstandigheden in de zaak. De volgende
beschrijving geeft een idee van het verloop van een eenvoudige strafzaak:
I. Fons loopt op de avond van 4 april 2024 door het centrum van Haarlem van het
station naar huis. De kortste route voert hem door de Peuzelaarsteeg. Halverwege die
steeg wordt hem de doorgang belemmerd door drie mannen. Een van hen vraagt op een
provocerende toon aan Fons hoe hij heet. Fons zegt dat ze hem erdoor moeten laten en
dat het hen niets aangaat hoe hij heet. Daarop loopt de man die de vraag stelde, op hem
af en geeft hem een vuistslag in het gezicht. Fons valt op de grond, waarna de man hem
twee keer tegen zijn hoofd schopt. De mannen lopen door en laten Fons achter.
Medisch onderzoek wijst uit dat hij een schedelfractuur en een zware hersenschudding
heeft opgelopen en dat zijn neus gebroken is.
II. Een week later is Fons voldoende hersteld en doet hij aangifte bij de politie. Hij
beschrijft wat er precies is gebeurd. Zijn verklaring wordt door een agent opgeschreven
in een proces-verbaal en door Fons zelf ondertekend. Ook geeft Fons een tamelijk
nauwkeurige beschrijving van de man die hem heeft geslagen. De politie laat hem
vervolgens tien foto's zien van personen die aan het opgegeven signalement voldoen.
Op een van de foto's herkent Fons zijn aanvaller. Het gaat om Franky P. Die blijkt vaker
in aanraking met de politie te zijn gekomen wegens geweldsdelicten. De o8icier van
justitie beveelt de aanhouding van Franky. De politie weet waar Franky woont en besluit
hem een bezoek te brengen. Helaas blijkt Franky te zijn verhuisd. De nieuwe bewoners
en zijn oude buren hebben geen idee waarheen. Om Franky toch te kunnen oppakken,
wordt een opsporingsbericht verspreid onder de collega's van de politie.
III. Een paar dagen later zien twee surveillerende agenten Franky om 15.00 uur in
een kroeg zitten met zijn maten. Ze aarzelen niet en arresteren hem onmiddellijk. Franky
roept dat hij van niets weet en dat ze hem met rust moeten laten. Nadat de agenten hem
duidelijk hebben gemaakt dat zijn positie alleen maar slechter wordt als hij zich verzet,
gaat hij zonder verzet te plegen mee.
,IV. Hij wordt naar het politiebureau gebracht, waar hij om 15.20 uur aankomt en
wordt voorgeleid aan een hulpo8icier van justitie. Deze beveelt om 16.00 uur dat Franky
wordt opgehouden voor onderzoek. Franky geeft aan dat hij wil worden bijgestaan door
een advocaat. Om 18.00 uur wordt hij verhoord door de politie, nadat hij overleg heeft
gevoerd met zijn inmiddels gearriveerde advocaat, mr. De Rhoon. Tijdens het verhoor
beroept Franky zich op zijn zwijgrecht. De hulpo8icier van justitie besluit dat de
vrijheidsbeneming van Franky moet voortduren in het belang van het onderzoek.
V. De hulpo8icier van justitie wil Franky nog een keer verhoren. Daartoe is het
noodzakelijk dat de vrijheidsbeneming van Franky voortduurt. De hulpo8icier besluit
Franky in verzekering te stellen. Het is dan 19.30 uur.
VI. Voorafgaande aan het eerstvolgende verhoor, de volgende dag om 13.00 uur, is
mr. De Rhoon weer aanwezig. Hij adviseert Franky om te bekennen, omdat het vrij
duidelijk is dat hij de mishandeling op zijn geweten heeft. Franky geeft toe Fons te
hebben mishandeld. Zijn verklaring wordt in een proces-verbaal van verhoor
opgenomen. Vervolgens wordt Franky in vrijheid gesteld.
VII. Op 25 juni 2024 ontvangt Franky een dagvaarding op zijn inmiddels bekende
nieuwe adres. Hij wordt daarin opgeroepen om op 21 augustus 2024 om 11.00 uur te
verschijnen voor de rechtbank Noord-Holland in Haarlem. Hij wordt er onder andere van
beschuldigd dat:
'hij op of omstreeks 4 april 2024 te Haarlem, althans in Nederland. Fons van Maanen
opzettelijk zwaar lichamelijk letsel heeft toegebracht door hem opzettelijk en met kracht
met zijn vuist in het gezicht te slaan en met zijn geschoeide voet tegen zijn hoofd te
schoppen, waardoor die Fons van Maanen een schedelfractuur, een gebroken neus en
een zware hersenschudding, althans enig zwaar lichamelijk letsel, heeft opgelopen. (art.
302 Sr)'
Franky neemt contact op met mr. De Rhoon, die hem blijft bijstaan. Samen bespreken
zij de processtrategie.
VIII. Ook Fons wordt op de hoogte gebracht van het op handen zijnde onderzoek ter
terechtzitting. Daarbij wordt hij ingelicht over de mogelijkheid schadevergoeding te
vorderen bij de strafrechter. Ook wordt hij erop gewezen dat hij een schriftelijke
slachto8erverklaring kan afleggen en eventueel zelfs tijdens de zitting het woord kan
voeren als slachto8er. Hij besluit van de mogelijkheid schadevergoeding te vorderen
gebruik te maken en stuurt het meegezonden schadeformulier ingevuld terug naar de
o8icier van justitie.
IX. Op 21 augustus 2024 zijn Franky, zijn advocaat en Fons op tijd bij de rechtbank.
Zij nemen plaats in de wachtruimte. Om 11.30 uur opent een bode van de rechtbank de
deur van de rechtszaal en roept de namen van Franky en mr. De Rhoon. Zij lopen naar
binnen en gaan zitten op de voor hen bestemde plaatsen. Tegenover hem ziet Franky vijf
mensen in toga zitten: links de o8icier van justitie, rechts de gri8ier van de rechtbank en
daartussen de drie rechters die 'de rechtbank' vormen. De middelste van hen, de
,voorzitter van de rechtbank, neemt het woord. Hij vraagt Franky naar zijn naam, adres
en wat andere gegevens, zegt hem goed op te letten en wijst hem erop dat hij het recht
heeft te zwijgen. Dan vraagt hij de o8icier van justitie om te vertellen waarvan Franky
beschuldigd wordt. Vervolgens stelt hij Franky een aantal vragen over het voorgevallene.
Franky bekent het gebeurde. Hij geeft aan dat hij een glaasje teveel op had en dat hij
spijt heeft van wat er is gebeurd. Fons krijgt de gelegenheid om zijn
schadevergoedingsvordering toe te lichten. De o8icier van justitie krijgt het woord weer.
Hij is van oordeel dat bewezen kan worden dat Franky een zware mishandeling heeft
gepleegd en dat daarvoor, mede gezien het gewelddadige verleden van Franky, een
onvoorwaardelijke gevangenisstraf van acht maanden op zijn plaats is. De advocaat van
Franky betwist niet dat Franky zware mishandeling heeft gepleegd. Hij doet onder
andere een beroep op de moeilijke persoonlijke omstandigheden van Franky. De door
de o8icier geëiste gevangenisstraf is in zijn ogen geen passende straf. Een taakstraf zou
veel meer op zijn plaats zijn. Hij doet verder de suggestie om de gevangenisstraf
voorwaardelijk op te leggen. Als voorwaarde zou de rechter kunnen kiezen voor het laten
volgen van een cursus agressiebeheersing. De o8icier van justitie krijgt de gelegenheid
om te reageren op het standpunt van de advocaat en de advocaat mag daarna nog zijn
visie geven op de argumenten van de o8icier van justitie. De voorzitter van de rechtbank
vraagt vervolgens aan de o8icier en de advocaat wat hun visie is op de
schadevergoedingsvordering van Fons. Beiden achten de vordering toewijsbaar. Als
laatste krijgt Franky de gelegenheid nog iets te zeggen. De voorzitter sluit het onderzoek
ter terechtzitting en deelt aan Franky mede dat er over veertien dagen uitspraak zal
worden gedaan.
X. Na afloop van het onderzoek ter terechtzitting trekken de rechters zich terug in
een aparte ruimte, die 'raadkamer' genoemd wordt. Ze moeten tot een beslissing komen
in deze zaak. Het bewijs levert geen probleem op. Centraal in de beraadslaging staan de
soort en hoogte van de op te leggen straf. De beslissing wordt in een vonnis opgenomen.
XI. Op 4 september 2024 doet de rechtbank uitspraak. Zij veroordeelt Franky wegens
zware mishandeling tot een gevangenisstraf van vier maanden, waarvan twee weken
voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar. Naast de algemene voorwaarde dat
Franky geen strafbaar feit mag plegen gedurende zijn proeftijd, wordt bij de
voorwaardelijke gevangenisstraf de bijzondere voorwaarde gesteld dat hij een cursus
agressiebeheersing moet volgen. De vordering van Fons tot schadevergoeding wordt
geheel toegewezen.
XII. Franky is van mening dat zijn straf veel te hoog is. Hij besluit hoger beroep in te
stellen tegen de uitspraak van de rechtbank. Opnieuw wordt een onderzoek ter
terechtzitting gehouden, deze keer bij het gerechtshof in Amsterdam. Het gerechtshof
deelt de opvatting van Franky niet. Hij wordt in hoger beroep tot dezelfde stra8en
veroordeeld als die de rechtbank had opgelegd.
XIII. Franky en de advocaat-generaal bij het gerechtshof leggen zich bij het arrest van
het gerechtshof neer. Zij stellen geen cassatieberoep in. Twee weken na de uitspraak
kan de uitspraak van het gerechtshof ten uitvoer worden gelegd. Franky ondergaat het
onvoorwaardelijk opgelegde deel van de gevangenisstraf. Daarna volgt hij de cursus
, agressiebeheersing. De resterende twee weken gevangenisstraf zullen slechts ten
uitvoer gelegd kunnen worden wanneer Franky opnieuw een strafbaar feit begaat. De
schade die Fons geleden heeft wordt hem door Franky in termijnen vergoed.
De hier gegeven beschrijving van een strafzaak is een chronologische beschrijving van
gebeurtenissen. De gebeurtenissen hebben over het algemeen een basis in het
Wetboek van Strafvordering à geeft aan wie bevoegd is bepaalde handelingen te
verrichten en aan welke voorwaarden daarbij moet worden voldaan.
Er zal via drie invalshoeken naar de beschreven strafzaak worden gekeken:
1. Welke personen en instanties spelen een rol bij het strafproces?
2. Uit welke fasen bestaat het strafproces?
3. Op welke manier mogen de strafrechtelijke overheidsorganen optreden?
§7.3 Procesdeelnemers
§7.3.1 Algemeen
In de zaak tegen Franky is een aantal personen en instanties genoemd die een rol spelen
in het strafproces. Hieronder zullen ze kort besproken worden.
Verdachte
Het strafrechtelijk onderzoek heeft als belangrijkste doel te achterhalen wat er precies is
gebeurd wanneer het vermoeden bestaat dat een strafbaar feit heeft plaatsgevonden. Er
zal moeten worden vastgesteld of er een strafbaar feit is begaan en wie voor het
strafbare feit aansprakelijk is. Er kan slechts worden gesproken van een vermoedelijk
strafbaar feit en een vermoedelijke dader.
In het strafprocesrecht wordt gesproken van een verdenking en een verdachte à op
grond van feiten en omstandigheden die worden geconstateerd in een bepaald
strafrechtelijk onderzoek, kan het redelijke vermoeden ontstaan dat een strafbaar feit
heeft plaatsgevonden (verdenking) en dat een bepaalde persoon dat feit heeft begaan
(verdachte).
In de voorbeeld-strafzaak richt het onderzoek door de politie zich op Franky en ook
tijdens het onderzoek door de rechtbank is hij de centrale persoon. Hij is aangehouden
en van zijn vrijheid beroofd geweest (III-VI).
Tot het moment van de veroordeling wordt uitgegaan van de onschuld van de verdachte.
Hij heeft bepaalde rechten bekregen die hij kan inzetten voor zijn verdediging, zoals het
recht te zwijgen en het recht getuigen te ondervragen. Ook heeft hij het recht op bijstand
door een raadsman.
Raadsman
Een raadsman is een advocaat die de verdachte adviseert en met hem de verdediging
voert. De verdachte en zijn raadsman samen à ‘verdediging’.
