Inhoud
H6: Beleving en duurzaam denken ...........................................................................................3
6.1 PROGRAMMAGIDS .........................................................................................................3
6.2 IK BEÏNVLOED BELEVING ...............................................................................................3
6.3 WAT ZORGT VOOR BELEVING .........................................................................................3
6.4 IK BEÏNVLOED BELEVING ...............................................................................................4
6.5 IK DENK DUURZAAM ......................................................................................................6
DE ZEVEN FUNDAMENTELE EISEN VOOR BOUWWERKEN VOLGENS DE EUROPESE
BOUWPRODUCTENVERORDENING ..................................................................................6
HOE INTEGREER IK HET DUURZAAMHEIDSDENKEN IN EEN ONTWERP PROCES ................8
6.5 THEORETISCHE KENNISMAKING LET LCA’S ....................................................................8
H7: Toevoer en afvoer van water ...............................................................................................9
7.1 TOEVOER .......................................................................................................................9
HYGIËNISCHE WATERKWALITEIT ......................................................................................9
LEIDINGEN ......................................................................................................................9
SANITAIRE TOESTELLEN ................................................................................................. 10
HEDENDAAGSE DUURZAME SANITAITE VERDEELINSTALLATIE ........................................ 10
7.2 AFVOER ....................................................................................................................... 10
SCHEMATISCHE WEERGAVE & BEGRIPPEN..................................................................... 11
TE GEBRUIKEN DIAMETER .............................................................................................. 13
LEIDINGEN .................................................................................................................... 13
PUTTEN.......................................................................................................................... 14
7.3 TRIAS HYDRICA ............................................................................................................ 17
7.4 WATERSYSTEMEN ........................................................................................................ 17
H8: Afbouw: constructie & materialen .................................................................................... 17
8.1 BINNENWANDEN ......................................................................................................... 17
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 17
DRAGER + AFWERKING .................................................................................................. 18
AANDACHTSPUNTEN – STABILITEIT................................................................................. 18
AANDACHTSPUNTEN - BRAND ....................................................................................... 19
AANDACHTSPUNTEN – AKOESTIEK ................................................................................. 20
AANDACHTSPUNTEN – CONDENSATIE ........................................................................... 20
AANDACHTSPUNTEN – VOORZETWANDEN ..................................................................... 20
8.2 VLOERAFWERKING ...................................................................................................... 21
VLOERSYSTEEM: 3 COMPONENTEN ............................................................................... 21
DEKVLOEREN soorten .................................................................................................... 21
......................................................................................................................................... 22
1
, DEKVLOEREN dikte ........................................................................................................ 22
DEKVLOEREN materialen ............................................................................................... 23
DEKVLOEREN aandachtspunten ..................................................................................... 23
DEKVLOEREN details...................................................................................................... 25
VLOERAFWERKING materialen ....................................................................................... 26
8.3 DEUREN EN RAMEN ..................................................................................................... 27
1. BUITENSCHRIJNWERK ................................................................................................ 27
2. BINNENSCHRIJNWERK ............................................................................................... 32
8.4 GEVELAFWERKING ...................................................................................................... 35
1. GEVELSYSTEMEN ....................................................................................................... 35
2. GEVENTILEERDE GEVELS ........................................................................................... 35
3. ETICS ......................................................................................................................... 40
8.5 TRAPPEN ..................................................................................................................... 46
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 46
STRUCTUUR................................................................................................................... 46
AFWERKING................................................................................................................... 46
8.6 PLAFONDS................................................................................................................... 47
PLAFONDAFWERKING PLEISTER .................................................................................... 47
VERLAAGD PLAFOND ..................................................................................................... 47
SYSTEEMPLAFOND ........................................................................................................ 47
8.7 MATERIALEN ................................................................................................................ 48
1 HOUT .......................................................................................................................... 48
2 METALEN..................................................................................................................... 53
3 NATUURSTEEN ............................................................................................................ 57
4 KALK EN GIPS .............................................................................................................. 58
4 KUNSTSTOFFEN........................................................................................................... 59
5 LIJMEN EN KITTEN ....................................................................................................... 63
6 VERVEN ...................................................................................................................... 66
H10: Elektriciteit, verlichting .................................................................................................. 70
10.1 Elektriciteit................................................................................................................. 70
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 70
OPENBARE NET.............................................................................................................. 70
AANSUITING OP NET ...................................................................................................... 71
BINNENINSTALLATIE ...................................................................................................... 72
BASISSCHAKELINGEN.................................................................................................... 73
10.2 Verlichting .................................................................................................................. 74
FOTOMETRIE .................................................................................................................. 75
2
, LAMPENOVERZICHT ...................................................................................................... 76
LAGEDRUKGASONTLADINGSLAMPEN ............................................................................ 76
H6: Beleving en duurzaam denken
6.1 PROGRAMMAGIDS
ik begrijp de veiligheid van een gebouw (BT1)
ik kan afwerking detailleren (BT2)
ik beïnvloed beleving (BT2)
ik kan het comfort bestendigen (BT1,2)
ik denk duurzaam (BT1,2)
ik kan interpreteren in het ontwerp (BT1,2)
ik kan praten in het bouwteam (BT1,2)
6.2 IK BEÏNVLOED BELEVING
Opleiding Toegepaste Architectuur
Verschillen tussen bouwen en het toepassen van architectuur
Wat is architectuur ?
o Bouwkunst = bouwstijl
o Het ontwerpen van gebouwen
Evenveel meningen als het aantal architecten
Architectuur kan omschreven worden als bouwkunst, dat kan geïnterpreteerd worden als een
technisch bouwproces, terwijl architectuur voor de meeste mensen vooral gaat om ontwerpen.
De Architectura libri decem (De bouwkunst, in tien delen), geschreven door Vitrivius (Romeins
militair, ingenieur, architect – ca. 85-20 BC) wordt beschouwd als het eerste algeheel basiswerk
over Architectuur.
Architectuur draait volgens Vitruvius om een balans tussen drie onderdelen: schoonheid,
stevigheid en bruikbaarheid.
Architectuur gaat vandaag meer over het ontwerpen van gebouwen met specifieke
kwaliteitseisen en een verhoogde belevingswaarde. Maatschappelijke relevantie mag een
belangrijke meerwaarde zijn. Niet alles wat vandaag gebouwd wordt, is als dusdaning
Architectuur te noemen.
De kunde van het bouwen blijft evenwel onslosmakend verbonden aan het begrip Architectuur.
Het wettelijk bestaan van het beroep Architect in België dateert van 1850 en is een beschermde
titel.
6.3 WAT ZORGT VOOR BELEVING
De architectuur van ruimte, structuur en omsluiting ondervonden door beweging in tijd en
ruimte wordt bereikt door de mogelijkheden van de techniek volgende uit een programma van
eisen in overeenstemming met zijn context.
ZIE TABEL
3
, De architectuur van Ondervonden door Wordt bereikt door Volgende uit een In
ruimte, structuur en beweging in tijd en de mogelijkheden programma van overeenstemming
omsluiting ruimte van de techniek eisen met zijn context
- Vorm, school, - Benadering, - Draagconstructie - Eisen - terrein,
proportie entree en gevels “huid” bouwheer omgeving
- Verschijningsvorm - Parcours - Gebruikscomfort - wettelijke - klimaat
- Oppervlakte architecturale - Veiligheid, eisen - geografie:
- Hoeken - Opvolging van milieu, welzijn - economische bodem, water,
- Openingen de ruimtes - Duurzaamheid factoren vegetatie
- Licht - Eerste contact - Omgang met - sociaal/ - karakter van de
reflectie/demping via een deur regen, water, culturele plaats, uitzicht,
- Uitzicht - Veroudering damp, wind, factoren geluid,
- Akoestiek lucht - historische zintuigelijke
aspecten ervaring
- bouwkundige
eisen
- onderhoud
6.4 IK BEÏNVLOED BELEVING
- ik bouw in een omgeving
- mijn gebouw is een aaneenschakeling van ruimtes
- ruimtes worden ervaren op basis van hun details
OMGEVING
Bij het oprichten van een gebouw is er sprake van het afzonderen en in bezit nemen van een deel
van de algemene ruimte voor particulier gebruik. Gevels en volumes vormen zowel de externe
begrenzing van de gebouwen, als ook de wanden van de openbare ruimte die zij gezamenlijk
bepalen. Het gebouw is een particulier object in een openbare context, het bestaansrecht van
het gebouw ligt niet in het eigen functioneren alleen, maar ook in de betekenis die het gebouw
heeft in zijn stedelijke of landschappelijke omgeving. Ook van een gebouw dat contrasteert met
zijn omgeving mag worden verwacht dat het zorgvuldig is ontworpen en de omgeving niet
ontkent. Waar het om gaat is dat het gebouw een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de
omgeving en de te verwachten ontwikkeling ervan.
Belangrijke punten:
- Gebouwen zijn meer dan alleen functionele objecten.
- Ze hebben een relatie met de omgeving.
- Ontwerp moet rekening houden met die relatie.
- Doel: een positieve en harmonieuze omgeving creëren.
In het kort:
- Gebouwen en omgeving zijn onderling verbonden.
- Goed ontwerp is essentieel voor een kwalitatieve leefomgeving
GEBOUW
4
H6: Beleving en duurzaam denken ...........................................................................................3
6.1 PROGRAMMAGIDS .........................................................................................................3
6.2 IK BEÏNVLOED BELEVING ...............................................................................................3
6.3 WAT ZORGT VOOR BELEVING .........................................................................................3
6.4 IK BEÏNVLOED BELEVING ...............................................................................................4
6.5 IK DENK DUURZAAM ......................................................................................................6
DE ZEVEN FUNDAMENTELE EISEN VOOR BOUWWERKEN VOLGENS DE EUROPESE
BOUWPRODUCTENVERORDENING ..................................................................................6
HOE INTEGREER IK HET DUURZAAMHEIDSDENKEN IN EEN ONTWERP PROCES ................8
6.5 THEORETISCHE KENNISMAKING LET LCA’S ....................................................................8
H7: Toevoer en afvoer van water ...............................................................................................9
7.1 TOEVOER .......................................................................................................................9
HYGIËNISCHE WATERKWALITEIT ......................................................................................9
LEIDINGEN ......................................................................................................................9
SANITAIRE TOESTELLEN ................................................................................................. 10
HEDENDAAGSE DUURZAME SANITAITE VERDEELINSTALLATIE ........................................ 10
7.2 AFVOER ....................................................................................................................... 10
SCHEMATISCHE WEERGAVE & BEGRIPPEN..................................................................... 11
TE GEBRUIKEN DIAMETER .............................................................................................. 13
LEIDINGEN .................................................................................................................... 13
PUTTEN.......................................................................................................................... 14
7.3 TRIAS HYDRICA ............................................................................................................ 17
7.4 WATERSYSTEMEN ........................................................................................................ 17
H8: Afbouw: constructie & materialen .................................................................................... 17
8.1 BINNENWANDEN ......................................................................................................... 17
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 17
DRAGER + AFWERKING .................................................................................................. 18
AANDACHTSPUNTEN – STABILITEIT................................................................................. 18
AANDACHTSPUNTEN - BRAND ....................................................................................... 19
AANDACHTSPUNTEN – AKOESTIEK ................................................................................. 20
AANDACHTSPUNTEN – CONDENSATIE ........................................................................... 20
AANDACHTSPUNTEN – VOORZETWANDEN ..................................................................... 20
8.2 VLOERAFWERKING ...................................................................................................... 21
VLOERSYSTEEM: 3 COMPONENTEN ............................................................................... 21
DEKVLOEREN soorten .................................................................................................... 21
......................................................................................................................................... 22
1
, DEKVLOEREN dikte ........................................................................................................ 22
DEKVLOEREN materialen ............................................................................................... 23
DEKVLOEREN aandachtspunten ..................................................................................... 23
DEKVLOEREN details...................................................................................................... 25
VLOERAFWERKING materialen ....................................................................................... 26
8.3 DEUREN EN RAMEN ..................................................................................................... 27
1. BUITENSCHRIJNWERK ................................................................................................ 27
2. BINNENSCHRIJNWERK ............................................................................................... 32
8.4 GEVELAFWERKING ...................................................................................................... 35
1. GEVELSYSTEMEN ....................................................................................................... 35
2. GEVENTILEERDE GEVELS ........................................................................................... 35
3. ETICS ......................................................................................................................... 40
8.5 TRAPPEN ..................................................................................................................... 46
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 46
STRUCTUUR................................................................................................................... 46
AFWERKING................................................................................................................... 46
8.6 PLAFONDS................................................................................................................... 47
PLAFONDAFWERKING PLEISTER .................................................................................... 47
VERLAAGD PLAFOND ..................................................................................................... 47
SYSTEEMPLAFOND ........................................................................................................ 47
8.7 MATERIALEN ................................................................................................................ 48
1 HOUT .......................................................................................................................... 48
2 METALEN..................................................................................................................... 53
3 NATUURSTEEN ............................................................................................................ 57
4 KALK EN GIPS .............................................................................................................. 58
4 KUNSTSTOFFEN........................................................................................................... 59
5 LIJMEN EN KITTEN ....................................................................................................... 63
6 VERVEN ...................................................................................................................... 66
H10: Elektriciteit, verlichting .................................................................................................. 70
10.1 Elektriciteit................................................................................................................. 70
BEGRIPPEN.................................................................................................................... 70
OPENBARE NET.............................................................................................................. 70
AANSUITING OP NET ...................................................................................................... 71
BINNENINSTALLATIE ...................................................................................................... 72
BASISSCHAKELINGEN.................................................................................................... 73
10.2 Verlichting .................................................................................................................. 74
FOTOMETRIE .................................................................................................................. 75
2
, LAMPENOVERZICHT ...................................................................................................... 76
LAGEDRUKGASONTLADINGSLAMPEN ............................................................................ 76
H6: Beleving en duurzaam denken
6.1 PROGRAMMAGIDS
ik begrijp de veiligheid van een gebouw (BT1)
ik kan afwerking detailleren (BT2)
ik beïnvloed beleving (BT2)
ik kan het comfort bestendigen (BT1,2)
ik denk duurzaam (BT1,2)
ik kan interpreteren in het ontwerp (BT1,2)
ik kan praten in het bouwteam (BT1,2)
6.2 IK BEÏNVLOED BELEVING
Opleiding Toegepaste Architectuur
Verschillen tussen bouwen en het toepassen van architectuur
Wat is architectuur ?
o Bouwkunst = bouwstijl
o Het ontwerpen van gebouwen
Evenveel meningen als het aantal architecten
Architectuur kan omschreven worden als bouwkunst, dat kan geïnterpreteerd worden als een
technisch bouwproces, terwijl architectuur voor de meeste mensen vooral gaat om ontwerpen.
De Architectura libri decem (De bouwkunst, in tien delen), geschreven door Vitrivius (Romeins
militair, ingenieur, architect – ca. 85-20 BC) wordt beschouwd als het eerste algeheel basiswerk
over Architectuur.
Architectuur draait volgens Vitruvius om een balans tussen drie onderdelen: schoonheid,
stevigheid en bruikbaarheid.
Architectuur gaat vandaag meer over het ontwerpen van gebouwen met specifieke
kwaliteitseisen en een verhoogde belevingswaarde. Maatschappelijke relevantie mag een
belangrijke meerwaarde zijn. Niet alles wat vandaag gebouwd wordt, is als dusdaning
Architectuur te noemen.
De kunde van het bouwen blijft evenwel onslosmakend verbonden aan het begrip Architectuur.
Het wettelijk bestaan van het beroep Architect in België dateert van 1850 en is een beschermde
titel.
6.3 WAT ZORGT VOOR BELEVING
De architectuur van ruimte, structuur en omsluiting ondervonden door beweging in tijd en
ruimte wordt bereikt door de mogelijkheden van de techniek volgende uit een programma van
eisen in overeenstemming met zijn context.
ZIE TABEL
3
, De architectuur van Ondervonden door Wordt bereikt door Volgende uit een In
ruimte, structuur en beweging in tijd en de mogelijkheden programma van overeenstemming
omsluiting ruimte van de techniek eisen met zijn context
- Vorm, school, - Benadering, - Draagconstructie - Eisen - terrein,
proportie entree en gevels “huid” bouwheer omgeving
- Verschijningsvorm - Parcours - Gebruikscomfort - wettelijke - klimaat
- Oppervlakte architecturale - Veiligheid, eisen - geografie:
- Hoeken - Opvolging van milieu, welzijn - economische bodem, water,
- Openingen de ruimtes - Duurzaamheid factoren vegetatie
- Licht - Eerste contact - Omgang met - sociaal/ - karakter van de
reflectie/demping via een deur regen, water, culturele plaats, uitzicht,
- Uitzicht - Veroudering damp, wind, factoren geluid,
- Akoestiek lucht - historische zintuigelijke
aspecten ervaring
- bouwkundige
eisen
- onderhoud
6.4 IK BEÏNVLOED BELEVING
- ik bouw in een omgeving
- mijn gebouw is een aaneenschakeling van ruimtes
- ruimtes worden ervaren op basis van hun details
OMGEVING
Bij het oprichten van een gebouw is er sprake van het afzonderen en in bezit nemen van een deel
van de algemene ruimte voor particulier gebruik. Gevels en volumes vormen zowel de externe
begrenzing van de gebouwen, als ook de wanden van de openbare ruimte die zij gezamenlijk
bepalen. Het gebouw is een particulier object in een openbare context, het bestaansrecht van
het gebouw ligt niet in het eigen functioneren alleen, maar ook in de betekenis die het gebouw
heeft in zijn stedelijke of landschappelijke omgeving. Ook van een gebouw dat contrasteert met
zijn omgeving mag worden verwacht dat het zorgvuldig is ontworpen en de omgeving niet
ontkent. Waar het om gaat is dat het gebouw een positieve bijdrage levert aan de kwaliteit van de
omgeving en de te verwachten ontwikkeling ervan.
Belangrijke punten:
- Gebouwen zijn meer dan alleen functionele objecten.
- Ze hebben een relatie met de omgeving.
- Ontwerp moet rekening houden met die relatie.
- Doel: een positieve en harmonieuze omgeving creëren.
In het kort:
- Gebouwen en omgeving zijn onderling verbonden.
- Goed ontwerp is essentieel voor een kwalitatieve leefomgeving
GEBOUW
4
