READER PS
1)ALEXIS DE TOCQUEVILLE – DE LA DÉMOCRATIE EN AMÉRIQUE (1835)
Context
Alexis de Tocqueville onderzoekt de Amerikaanse democratie om te begrijpen hoe
democratie werkt, welke voordelen ze biedt en welke gevaren ermee gepaard gaan.
Zijn analyse is niet alleen beschrijvend, maar ook waarschuwend voor Europa.
TOME 1 – HOOFDSTUK 4
De soevereiniteit van het volk en de politieke instellingen
Kernideeën
• Volkssoevereiniteit is het fundament van de Amerikaanse democratie.
• De macht komt van onderuit: het volk is de ultieme bron van gezag.
• Politieke instellingen (verkiezingen, wetgeving, bestuur) zijn zo ingericht dat ze de wil
van het volk weerspiegelen.
Belangrijke punten
• Gelijkheid van voorwaarden: burgers zijn juridisch en politiek gelijk, wat
democratie mogelijk maakt.
• Verkiezingen zorgen voor legitimiteit, maar maken leiders ook afhankelijk van de
publieke opinie.
• Decentralisatie (lokale besturen, staten) versterkt betrokkenheid en
verantwoordelijkheid van burgers.
• Vrijheid wordt beschermd doordat macht verspreid is en niet gecentraliseerd.
Kritische noot
• De meerderheid kan haar wil opleggen → gevaar van tirannie van de
meerderheid.
• Minderheden kunnen onderdrukt worden als er geen tegenmacht is.
TOME 2 – HOOFDSTUK 5
,Individualisme en de gevaren voor de democratie
Kernideeën
• Tocqueville introduceert individualisme als typisch probleem van democratische
samenlevingen.
• Individualisme ≠ egoïsme:
→ burgers trekken zich terug in hun privéleven en laten het publieke domein over
aan de staat.
Belangrijke punten
• Gelijkheid leidt tot sociale isolatie: traditionele banden verdwijnen.
• Burgers verliezen interesse in politiek en gemeenschappelijk belang.
• Hierdoor ontstaat ruimte voor een sterke, bemoeizuchtige staat.
Gevaar: “zacht despotisme”
• Geen brute dictatuur, maar:
o een zorgende, controlerende staat
o burgers worden passief en afhankelijk
• Vrijheid verdwijnt geleidelijk, zonder verzet.
Oplossingen volgens Tocqueville
• Verenigingsleven (clubs, verenigingen, lokale initiatieven)
• Burgerzin en politieke participatie
• Lokale autonomie als tegengewicht voor de centrale staat
Kernbegrippen voor het examen
• Volkssoevereiniteit
• Gelijkheid van voorwaarden
• Tirannie van de meerderheid
• Individualisme
• Zacht despotisme
• Verenigingsleven
, • Decentralisatie
Kort samengevat
Tocqueville ziet democratie als onvermijdelijk, maar niet zonder gevaar.
Volkssoevereiniteit en gelijkheid versterken vrijheid, maar kunnen leiden tot
tirannie van de meerderheid en individualisme.
Zonder actieve burgers dreigt een zacht, paternalistisch despotisme.
Burgerparticipatie en verenigingen zijn cruciaal om vrijheid te behouden.
3)GABRIEL ALMOND & SIDNEY VERBA (1963)
THE CIVIC CULTURE: POLITICAL ATTITUDES AND DEMOCRACY IN FIVE
NATIONS
1. Doel en context van het werk
Almond en Verba onderzoeken hoe politieke cultuur invloed heeft op het
functioneren en de stabiliteit van democratieën.
Ze willen aantonen dat democratische instellingen alleen niet volstaan: ook de
houding en waarden van burgers zijn cruciaal.
Ze bestuderen vijf landen:
• Verenigde Staten
• Verenigd Koninkrijk
• Duitsland
• Italië
• Mexico
2. Politieke cultuur: definitie
Politieke cultuur =
het geheel van attitudes, overtuigingen, gevoelens en kennis die burgers hebben over
politiek en het politieke systeem.
Deze cultuur beïnvloedt:
• politieke participatie
• legitimiteit van het systeem
, • stabiliteit van de democratie
3. Drie types politieke cultuur
1. Parochiale cultuur
• Burgers hebben nauwelijks kennis of interesse in politiek.
• Geen verwachtingen van de overheid.
• Typisch voor traditionele of premoderne samenlevingen.
Voorbeeld: afgelegen gemeenschappen, autoritaire regimes.
2. Subjectcultuur
• Burgers zijn zich bewust van de staat,
maar zijn passief en onderdanig.
• Weinig participatie, gehoorzaamheid staat centraal.
Voorbeeld: autoritaire of sterk gecentraliseerde staten
3. Participatiecultuur
• Burgers zijn actief betrokken bij politiek.
• Ze stemmen, discussiëren en proberen invloed uit te oefenen.
• Hoge politieke competentie en betrokkenheid.
Typisch voor democratische systemen, maar kan ook leiden tot instabiliteit als het te
extreem is.
4. De Civic Culture (ideaaltype)
Wat is de civic culture?
De civic culture is een evenwichtige mengvorm van:
• parochiale
• subject-
• participatiecultuur
Dit evenwicht zorgt voor stabiele democratieën.
Kenmerken
1)ALEXIS DE TOCQUEVILLE – DE LA DÉMOCRATIE EN AMÉRIQUE (1835)
Context
Alexis de Tocqueville onderzoekt de Amerikaanse democratie om te begrijpen hoe
democratie werkt, welke voordelen ze biedt en welke gevaren ermee gepaard gaan.
Zijn analyse is niet alleen beschrijvend, maar ook waarschuwend voor Europa.
TOME 1 – HOOFDSTUK 4
De soevereiniteit van het volk en de politieke instellingen
Kernideeën
• Volkssoevereiniteit is het fundament van de Amerikaanse democratie.
• De macht komt van onderuit: het volk is de ultieme bron van gezag.
• Politieke instellingen (verkiezingen, wetgeving, bestuur) zijn zo ingericht dat ze de wil
van het volk weerspiegelen.
Belangrijke punten
• Gelijkheid van voorwaarden: burgers zijn juridisch en politiek gelijk, wat
democratie mogelijk maakt.
• Verkiezingen zorgen voor legitimiteit, maar maken leiders ook afhankelijk van de
publieke opinie.
• Decentralisatie (lokale besturen, staten) versterkt betrokkenheid en
verantwoordelijkheid van burgers.
• Vrijheid wordt beschermd doordat macht verspreid is en niet gecentraliseerd.
Kritische noot
• De meerderheid kan haar wil opleggen → gevaar van tirannie van de
meerderheid.
• Minderheden kunnen onderdrukt worden als er geen tegenmacht is.
TOME 2 – HOOFDSTUK 5
,Individualisme en de gevaren voor de democratie
Kernideeën
• Tocqueville introduceert individualisme als typisch probleem van democratische
samenlevingen.
• Individualisme ≠ egoïsme:
→ burgers trekken zich terug in hun privéleven en laten het publieke domein over
aan de staat.
Belangrijke punten
• Gelijkheid leidt tot sociale isolatie: traditionele banden verdwijnen.
• Burgers verliezen interesse in politiek en gemeenschappelijk belang.
• Hierdoor ontstaat ruimte voor een sterke, bemoeizuchtige staat.
Gevaar: “zacht despotisme”
• Geen brute dictatuur, maar:
o een zorgende, controlerende staat
o burgers worden passief en afhankelijk
• Vrijheid verdwijnt geleidelijk, zonder verzet.
Oplossingen volgens Tocqueville
• Verenigingsleven (clubs, verenigingen, lokale initiatieven)
• Burgerzin en politieke participatie
• Lokale autonomie als tegengewicht voor de centrale staat
Kernbegrippen voor het examen
• Volkssoevereiniteit
• Gelijkheid van voorwaarden
• Tirannie van de meerderheid
• Individualisme
• Zacht despotisme
• Verenigingsleven
, • Decentralisatie
Kort samengevat
Tocqueville ziet democratie als onvermijdelijk, maar niet zonder gevaar.
Volkssoevereiniteit en gelijkheid versterken vrijheid, maar kunnen leiden tot
tirannie van de meerderheid en individualisme.
Zonder actieve burgers dreigt een zacht, paternalistisch despotisme.
Burgerparticipatie en verenigingen zijn cruciaal om vrijheid te behouden.
3)GABRIEL ALMOND & SIDNEY VERBA (1963)
THE CIVIC CULTURE: POLITICAL ATTITUDES AND DEMOCRACY IN FIVE
NATIONS
1. Doel en context van het werk
Almond en Verba onderzoeken hoe politieke cultuur invloed heeft op het
functioneren en de stabiliteit van democratieën.
Ze willen aantonen dat democratische instellingen alleen niet volstaan: ook de
houding en waarden van burgers zijn cruciaal.
Ze bestuderen vijf landen:
• Verenigde Staten
• Verenigd Koninkrijk
• Duitsland
• Italië
• Mexico
2. Politieke cultuur: definitie
Politieke cultuur =
het geheel van attitudes, overtuigingen, gevoelens en kennis die burgers hebben over
politiek en het politieke systeem.
Deze cultuur beïnvloedt:
• politieke participatie
• legitimiteit van het systeem
, • stabiliteit van de democratie
3. Drie types politieke cultuur
1. Parochiale cultuur
• Burgers hebben nauwelijks kennis of interesse in politiek.
• Geen verwachtingen van de overheid.
• Typisch voor traditionele of premoderne samenlevingen.
Voorbeeld: afgelegen gemeenschappen, autoritaire regimes.
2. Subjectcultuur
• Burgers zijn zich bewust van de staat,
maar zijn passief en onderdanig.
• Weinig participatie, gehoorzaamheid staat centraal.
Voorbeeld: autoritaire of sterk gecentraliseerde staten
3. Participatiecultuur
• Burgers zijn actief betrokken bij politiek.
• Ze stemmen, discussiëren en proberen invloed uit te oefenen.
• Hoge politieke competentie en betrokkenheid.
Typisch voor democratische systemen, maar kan ook leiden tot instabiliteit als het te
extreem is.
4. De Civic Culture (ideaaltype)
Wat is de civic culture?
De civic culture is een evenwichtige mengvorm van:
• parochiale
• subject-
• participatiecultuur
Dit evenwicht zorgt voor stabiele democratieën.
Kenmerken
