Samenvatting criminologie
Periode 1
Hoofdstuk 1
Ernstige misdrijven leiden vaak tot gevoelens als boosheid, angst en wraak,
maar niet altijd. Gewezen wordt op populariteit van verhalen over gruwelijke
misdrijven, een voorbeeld is Willem Holleder. Hij had in sommige kringen een
heldenstatus en hetzelfde over films- en televisieseries die gebaseerd zijn op
maffia-achtige organisaties. Een soms kan het ook schuldgevoelens oproepen
indien de daders worden geïdentificeerd. Door te eisen dat de dader streng
gestraft wordt, corrigeert men de eigen, onbewuste criminele impulsen. Ook kan
het mededogen oproepen, daders die net zijn gearresteerd of die na hun
veroordeling een lange straf uitzitten. Het regeringsbeleid kan leiden tot onvrede
over de politie. De associatie van de politie met geweld, onderdrukking of
genocide kan leiden tot aanslagen op de politieagenten. De politie fungeert als
zondebok voor gevoelens van onvrede over het regeringsbeleid of
maatschappelijke misverstanden.
Criminaliteit is voor de mediagebruiker een van de favoriete lees- en
kijkonderwerpen. Daarbij komen ook veel gevoelens los. Om te voorkomen dat
de officiële reacties op crimineel gedrag al te zeer door collectieve woede, angst
of verontwaardiging worden beheerst, is in alle democratieën de berechting van
misdadigers in handen van onafhankelijke beroepsrechters. Ook criminologen
hebben de missie om bij te dragen aan een evenwichtige en humaire reactie op
misdrijven. Het is van belang dat zij alle betrokken partijen objectieve informatie
ter beschikking stelt over de achtergronden van crimineel gedrag, de effecten
ervan op de slachtoffers en maatschappij, en de functies en effecten van straffen
voor daders, slachtoffers en maatschappij en preventieve interventies.
De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever
strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de maatschappij
daarop reageert, volgens Kaiser.
Het wetenschappelijk object, de criminaliteit, wordt bepaald door de inhoud van
de strafwetgeving. Binnen dit strafbaar gestelde gedrag kan onderscheid worden
gemaakt tussen gedragingen die naar hun aard moreel verwerpelijk zijn, zoals
moord, verkrachting of diefstal (mala in se). En gedragingen die door de
overheid verboden zijn op bestuurlijke gronden, zoals verkeersovertredingen.
(mala prohibita)
De criminoloog is gericht op het verzamelen van kennis over een van de oudste
en belangrijkste vormen van overheidsbeleid, namelijk het tegengaan van
criminaliteit, tegenwoordig ook aangeduid als binnenlandse veiligheidsbeleid.
De te bestuderen gedragingen worden tegenwoordig niet aangeduid als misdaad
of misdadig gedrag, maar als delinquentie, criminaliteit of crimineel gedrag. De
eerste begrippen worden steeds minder gebruikt omdat ze te hard klinken en te
,veroordelend. De aard van het strafbaar gestelde gedrag wordt bepaald door de
wetgever. Dit is dus per land en per tijdsperiode verschillend. In het Romeinse
recht waren maar enkele gedragingen strafbaar, maar in de loop van de jaren
zijn er steeds meer strafbare gedragingen bij gekomen. Daarnaast zijn sommige
nieuwe strafbepalingen ook gebaseerd op internationale strafrechtelijke
verdragen, bijvoorbeeld witwassen en corruptie.
Geschiedenis
Klassiek school:
Eind van de 17e eeuw ontstond een culturele stroming die aangeduid is als
verlichting. De propagandisten van de verlichting bestreden geloof, misbruik van
recht in kerk en staat en intolerantie, omdat die de wilsvrijheid van het individu
aan banden leggen en inbreuk maken op menselijke waardigheid. Verlichters
wilden de absolute macht aan banden leggen, rechtelijke willekeur voorkomen
en wrede straffen uitbannen. Ze hadden een niet-deterministisch mensenbeeld,
een op grond van de vrije wilsbeschikking handelende mens die voor- en nadelen
van gedragsalternatieven afweegt. Cesare Becaria was een belangrijke filosoof.
Strafzekerheid was belangrijk, maar de straf moest ook op maat zijn
(gelijkheidsbeginsel), op basis van duidelijke wetten (legaliteitsbeginsel) en niet
willigkeurig worden toegepast.
Positivistische school
De 19e eeuw kenmerkt zich door de sterkte ontwikkeling in technologie en
wetenschap. Het rationeel handelende van de mens werd besteden als fictie. De
vrijheid van handelen van mensen wordt sterk beperkt door mogelijkheden en
omstandigheden. Deze stroming is positief of positivistisch genoemd; omdat
men dacht dat menselijk gedrag met de methoden van de natuurwetenschappen
bestudeerd kon en moest worden. Had een empirisch ideaal: de werkelijkheid
door wetenschappelijk onderzoek valt waar te nemen en te verklaren. Zij
probeerden door observatie, meting en inductief redeneren de oorzaken vast te
stellen.
Italiaanse antropologieschool
Antropologie is de studie van de mens, deze stroming onderzocht de oorzaken
van crimineel gedrag in de individueel mens en was sterk beïnvloed door de
medische wetenschap. Cesare Lombroso is een belangrijke naam, een
gevangenisarts die de uiterlijke kenmerken ging meten. Dit noemde hij de
positivistische methode. De criminelen waren een soort misbaksels van de
natuur. In de loop van de 20e eeuw konden er geen hypothesen worden ontleend
aan de theorie van atavisme en werd dit verworpen. De Italiaanse school is
vooral in diskrediet gekomen door de latere ontwikkeling in nazi-Duitsland. De
gedachte dat bepaalde soorten mensen crimineel of asociaal gedrag en ook op
uiterlijkheden herkenbaar zijn, paste goed in het rassenideologie van de nazi’s.
Tijdens de tweede wereldoorlog heeft deze rassenideologie geleidt tot de
grootste misdaad aller tijden, de Holocaust.
Franse mileuschool
,Ontstaan door de ontwikkeling van de sociologie en de statistiek. Een centraal en
georganiseerd bestuur van de bestuurlijke overheden, politie, Openbaar
Ministerie en rechterlijke macht. Er werden verbanden gezocht tussen menselijk
gedrag en kenmerken van de samenleving. Alexander Lacassagne keerde zich
sterk tegen Lombrose. Het is de sociale omgeving die iemand tot criminaliteit
brengt.
Socialistische criminologie
De bekendste is de socialistische criminologie van Ferrie. Het is het deel dat
vooral oog heeft voor de maatschappelijke omstandigheden. In 1922 werd
Willem Bonger als eerste hoogleraar aangesteld aan de universiteit van
Amsterdam. In het eerste decennium na de revolutie was er sprake van een
opbloei van criminologie in de Sovjet-Unie en was er zelfs enige ruimte voor
empirisch onderzoek.
Utrechtse school
In de nieuwe richting in de criminologie zijn de inzichten in oorzaken van
criminaliteit geïntegreerd. De invloed was zo groot dat dit leidde tot diverse
hervormingen in het strafrecht, waaronder de introductie van criminalistiek bij de
opsporing en reclassering van strafexecutie. In de jaren 50 werd dit opgepakt
door Pompe, Kempe en Baan. Deze Utrechtse school probeerde het leerstuk van
de vrije wil te combineren met deterministische theorieën en in de
strafrechtspraktijk toe te passen: door enerzijds de dader verantwoordelijk te
houden voor zijn gedrag, maar anderzijds ook te hebben voor de
omstandigheden die hem tot zijn daad hebben gebracht. Mede hierdoor heeft
Nederland in vergelijking met andere landen een lange tijd een zeer laag aantal
gedetineerden gehad en een uitgebreid systeem voor de behandeling van
geestelijke gestoorde delinquenten, tbs-klinieken.
De kernbegrippen van de kritische criminologie waren machtsongelijkheid,
labeling of stigmatisering van delinquenten en secundaire deviatie. Ook was de
kritische criminologie meer gericht op normatieve, maatschappelijk kritische
analyse dan op het uitvoeren van empirisch onderzoek.
Amerikaanse criminologie
In de jaren 20 van de 20e eeuw werd de Amerikaanse criminologie steeds
belangrijker. Er vond een snelle ontwikkeling plaats op Amerikaanse
vraagstukken. Het eerste voorbeeld zijn de studies van de Chicago-school naar
de criminaliteit in bepaalde buurten in grote industriele steden. De verklaring
werd gezocht in de maatschappelijke omgeving. Een tweede voorbeeld is het
werk van de socioloog Merton, de opsteller van de anomie- of straintheorie. De
toename van criminologie kwam voort tussen de officiele ideologie van de
vrijheid en gelijkheid voor iedereen en de werkelijkheid van geringe kansen voor
de migranten en zwarten in achterstandswijken. De Amerikaanse criminologie
heeft mede invloed in Europa. Dit komt mede door het wegvallen en deels
politiek besmet raken van de Europese criminologie van de Tweede
wereldoorlog. Veel Europese criminologen toetsen de data met Amerikaanse
theorieen. Enerzijds is dit tot voordeel dat er een mondiale criminologie is
, ontstaan, maar anderzijds moet ervoor worden gewaakt dat nationale
criminologische traditites niet verdwijnen.
In de jaren 70 steeg de welvaart en daarmee ook de gelegenheid om delicten te
plegen. Zo gingen ook de criminaliteitscijfers omhoog, dit is vooral door drugs te
verklaren.
Aandachtspunten binnen de criminologie:
a- Beschrijvende criminologie/criminografie
a.
b- Oorzaken van crimineel gedrag en criminaliteit
a. De biologische en psychologische criminologie probeert criminaliteit
te verklaren als maatschappelijk verschijnsel
c- Reacties op criminaliteit: penologie
a. Informele reacties: reacties van slachtoffers en potentiële
slachtoffers van delicten en van omstanders
b. Formele reacties: reacties van het politiële en justitiële apparaat:
arrestatie, voorlopige hechtenis, geldboete, vrijheidsstraf.
c. Police science = toenemende mate wetenschappelijke aandacht
aan de kenmerken en het functioneren van politie.
d- Criminaliteitspreventie
a. Maatregelen die erop zijn gericht jonge mensen die tot een
risicogroep behoren af te houden van een criminele levenswijze.
Ook de verbetering van de veiligheid in wijken of winkelgebieden
door het ophangen van camera’s.
e- Victimologie
a. Groeiende belangstelling voor het slachtoffer.
b. Rechten van de slachtoffers
f- Bijzondere misdrijven
a. Internationale misdrijven, terrorisme, georganiseerde misdaad en
witteboordencriminaliteit.
Penologie = de studie van de effectiviteit van formele straffen.
Bestudering van criminaliteit op macorniveau
Het macroniveau zijn de verschillende regio’s, landen en samenlevingen. Het
gaat om verschijnselen die zich voordoen in regio’s of samenlevingen als geheel,
en macrocriminologie gaat dus over verschillen tussen regio’s en landen en
veranderingen op dit niveau over de tijd. Vergelijkingen tussen landen en tussen
tijdsperiode kunnen ons helpen om een beter inzicht te krijgen in de
maatschappelijke en historische invloeden op criminaliteit. Macrocriminolgisch
onderzoek kan leiden tot een blikverbreding omdat het laat zien dat wat op dit
moment en op deze locatie geldt, er heel anders uit kan zien in andere landen en
tijden.
Periode 1
Hoofdstuk 1
Ernstige misdrijven leiden vaak tot gevoelens als boosheid, angst en wraak,
maar niet altijd. Gewezen wordt op populariteit van verhalen over gruwelijke
misdrijven, een voorbeeld is Willem Holleder. Hij had in sommige kringen een
heldenstatus en hetzelfde over films- en televisieseries die gebaseerd zijn op
maffia-achtige organisaties. Een soms kan het ook schuldgevoelens oproepen
indien de daders worden geïdentificeerd. Door te eisen dat de dader streng
gestraft wordt, corrigeert men de eigen, onbewuste criminele impulsen. Ook kan
het mededogen oproepen, daders die net zijn gearresteerd of die na hun
veroordeling een lange straf uitzitten. Het regeringsbeleid kan leiden tot onvrede
over de politie. De associatie van de politie met geweld, onderdrukking of
genocide kan leiden tot aanslagen op de politieagenten. De politie fungeert als
zondebok voor gevoelens van onvrede over het regeringsbeleid of
maatschappelijke misverstanden.
Criminaliteit is voor de mediagebruiker een van de favoriete lees- en
kijkonderwerpen. Daarbij komen ook veel gevoelens los. Om te voorkomen dat
de officiële reacties op crimineel gedrag al te zeer door collectieve woede, angst
of verontwaardiging worden beheerst, is in alle democratieën de berechting van
misdadigers in handen van onafhankelijke beroepsrechters. Ook criminologen
hebben de missie om bij te dragen aan een evenwichtige en humaire reactie op
misdrijven. Het is van belang dat zij alle betrokken partijen objectieve informatie
ter beschikking stelt over de achtergronden van crimineel gedrag, de effecten
ervan op de slachtoffers en maatschappij, en de functies en effecten van straffen
voor daders, slachtoffers en maatschappij en preventieve interventies.
De criminologie is de wetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van de
aard en achtergronden van menselijke gedragingen die door de wetgever
strafbaar zijn gesteld en van de wijze waarop de overheid en de maatschappij
daarop reageert, volgens Kaiser.
Het wetenschappelijk object, de criminaliteit, wordt bepaald door de inhoud van
de strafwetgeving. Binnen dit strafbaar gestelde gedrag kan onderscheid worden
gemaakt tussen gedragingen die naar hun aard moreel verwerpelijk zijn, zoals
moord, verkrachting of diefstal (mala in se). En gedragingen die door de
overheid verboden zijn op bestuurlijke gronden, zoals verkeersovertredingen.
(mala prohibita)
De criminoloog is gericht op het verzamelen van kennis over een van de oudste
en belangrijkste vormen van overheidsbeleid, namelijk het tegengaan van
criminaliteit, tegenwoordig ook aangeduid als binnenlandse veiligheidsbeleid.
De te bestuderen gedragingen worden tegenwoordig niet aangeduid als misdaad
of misdadig gedrag, maar als delinquentie, criminaliteit of crimineel gedrag. De
eerste begrippen worden steeds minder gebruikt omdat ze te hard klinken en te
,veroordelend. De aard van het strafbaar gestelde gedrag wordt bepaald door de
wetgever. Dit is dus per land en per tijdsperiode verschillend. In het Romeinse
recht waren maar enkele gedragingen strafbaar, maar in de loop van de jaren
zijn er steeds meer strafbare gedragingen bij gekomen. Daarnaast zijn sommige
nieuwe strafbepalingen ook gebaseerd op internationale strafrechtelijke
verdragen, bijvoorbeeld witwassen en corruptie.
Geschiedenis
Klassiek school:
Eind van de 17e eeuw ontstond een culturele stroming die aangeduid is als
verlichting. De propagandisten van de verlichting bestreden geloof, misbruik van
recht in kerk en staat en intolerantie, omdat die de wilsvrijheid van het individu
aan banden leggen en inbreuk maken op menselijke waardigheid. Verlichters
wilden de absolute macht aan banden leggen, rechtelijke willekeur voorkomen
en wrede straffen uitbannen. Ze hadden een niet-deterministisch mensenbeeld,
een op grond van de vrije wilsbeschikking handelende mens die voor- en nadelen
van gedragsalternatieven afweegt. Cesare Becaria was een belangrijke filosoof.
Strafzekerheid was belangrijk, maar de straf moest ook op maat zijn
(gelijkheidsbeginsel), op basis van duidelijke wetten (legaliteitsbeginsel) en niet
willigkeurig worden toegepast.
Positivistische school
De 19e eeuw kenmerkt zich door de sterkte ontwikkeling in technologie en
wetenschap. Het rationeel handelende van de mens werd besteden als fictie. De
vrijheid van handelen van mensen wordt sterk beperkt door mogelijkheden en
omstandigheden. Deze stroming is positief of positivistisch genoemd; omdat
men dacht dat menselijk gedrag met de methoden van de natuurwetenschappen
bestudeerd kon en moest worden. Had een empirisch ideaal: de werkelijkheid
door wetenschappelijk onderzoek valt waar te nemen en te verklaren. Zij
probeerden door observatie, meting en inductief redeneren de oorzaken vast te
stellen.
Italiaanse antropologieschool
Antropologie is de studie van de mens, deze stroming onderzocht de oorzaken
van crimineel gedrag in de individueel mens en was sterk beïnvloed door de
medische wetenschap. Cesare Lombroso is een belangrijke naam, een
gevangenisarts die de uiterlijke kenmerken ging meten. Dit noemde hij de
positivistische methode. De criminelen waren een soort misbaksels van de
natuur. In de loop van de 20e eeuw konden er geen hypothesen worden ontleend
aan de theorie van atavisme en werd dit verworpen. De Italiaanse school is
vooral in diskrediet gekomen door de latere ontwikkeling in nazi-Duitsland. De
gedachte dat bepaalde soorten mensen crimineel of asociaal gedrag en ook op
uiterlijkheden herkenbaar zijn, paste goed in het rassenideologie van de nazi’s.
Tijdens de tweede wereldoorlog heeft deze rassenideologie geleidt tot de
grootste misdaad aller tijden, de Holocaust.
Franse mileuschool
,Ontstaan door de ontwikkeling van de sociologie en de statistiek. Een centraal en
georganiseerd bestuur van de bestuurlijke overheden, politie, Openbaar
Ministerie en rechterlijke macht. Er werden verbanden gezocht tussen menselijk
gedrag en kenmerken van de samenleving. Alexander Lacassagne keerde zich
sterk tegen Lombrose. Het is de sociale omgeving die iemand tot criminaliteit
brengt.
Socialistische criminologie
De bekendste is de socialistische criminologie van Ferrie. Het is het deel dat
vooral oog heeft voor de maatschappelijke omstandigheden. In 1922 werd
Willem Bonger als eerste hoogleraar aangesteld aan de universiteit van
Amsterdam. In het eerste decennium na de revolutie was er sprake van een
opbloei van criminologie in de Sovjet-Unie en was er zelfs enige ruimte voor
empirisch onderzoek.
Utrechtse school
In de nieuwe richting in de criminologie zijn de inzichten in oorzaken van
criminaliteit geïntegreerd. De invloed was zo groot dat dit leidde tot diverse
hervormingen in het strafrecht, waaronder de introductie van criminalistiek bij de
opsporing en reclassering van strafexecutie. In de jaren 50 werd dit opgepakt
door Pompe, Kempe en Baan. Deze Utrechtse school probeerde het leerstuk van
de vrije wil te combineren met deterministische theorieën en in de
strafrechtspraktijk toe te passen: door enerzijds de dader verantwoordelijk te
houden voor zijn gedrag, maar anderzijds ook te hebben voor de
omstandigheden die hem tot zijn daad hebben gebracht. Mede hierdoor heeft
Nederland in vergelijking met andere landen een lange tijd een zeer laag aantal
gedetineerden gehad en een uitgebreid systeem voor de behandeling van
geestelijke gestoorde delinquenten, tbs-klinieken.
De kernbegrippen van de kritische criminologie waren machtsongelijkheid,
labeling of stigmatisering van delinquenten en secundaire deviatie. Ook was de
kritische criminologie meer gericht op normatieve, maatschappelijk kritische
analyse dan op het uitvoeren van empirisch onderzoek.
Amerikaanse criminologie
In de jaren 20 van de 20e eeuw werd de Amerikaanse criminologie steeds
belangrijker. Er vond een snelle ontwikkeling plaats op Amerikaanse
vraagstukken. Het eerste voorbeeld zijn de studies van de Chicago-school naar
de criminaliteit in bepaalde buurten in grote industriele steden. De verklaring
werd gezocht in de maatschappelijke omgeving. Een tweede voorbeeld is het
werk van de socioloog Merton, de opsteller van de anomie- of straintheorie. De
toename van criminologie kwam voort tussen de officiele ideologie van de
vrijheid en gelijkheid voor iedereen en de werkelijkheid van geringe kansen voor
de migranten en zwarten in achterstandswijken. De Amerikaanse criminologie
heeft mede invloed in Europa. Dit komt mede door het wegvallen en deels
politiek besmet raken van de Europese criminologie van de Tweede
wereldoorlog. Veel Europese criminologen toetsen de data met Amerikaanse
theorieen. Enerzijds is dit tot voordeel dat er een mondiale criminologie is
, ontstaan, maar anderzijds moet ervoor worden gewaakt dat nationale
criminologische traditites niet verdwijnen.
In de jaren 70 steeg de welvaart en daarmee ook de gelegenheid om delicten te
plegen. Zo gingen ook de criminaliteitscijfers omhoog, dit is vooral door drugs te
verklaren.
Aandachtspunten binnen de criminologie:
a- Beschrijvende criminologie/criminografie
a.
b- Oorzaken van crimineel gedrag en criminaliteit
a. De biologische en psychologische criminologie probeert criminaliteit
te verklaren als maatschappelijk verschijnsel
c- Reacties op criminaliteit: penologie
a. Informele reacties: reacties van slachtoffers en potentiële
slachtoffers van delicten en van omstanders
b. Formele reacties: reacties van het politiële en justitiële apparaat:
arrestatie, voorlopige hechtenis, geldboete, vrijheidsstraf.
c. Police science = toenemende mate wetenschappelijke aandacht
aan de kenmerken en het functioneren van politie.
d- Criminaliteitspreventie
a. Maatregelen die erop zijn gericht jonge mensen die tot een
risicogroep behoren af te houden van een criminele levenswijze.
Ook de verbetering van de veiligheid in wijken of winkelgebieden
door het ophangen van camera’s.
e- Victimologie
a. Groeiende belangstelling voor het slachtoffer.
b. Rechten van de slachtoffers
f- Bijzondere misdrijven
a. Internationale misdrijven, terrorisme, georganiseerde misdaad en
witteboordencriminaliteit.
Penologie = de studie van de effectiviteit van formele straffen.
Bestudering van criminaliteit op macorniveau
Het macroniveau zijn de verschillende regio’s, landen en samenlevingen. Het
gaat om verschijnselen die zich voordoen in regio’s of samenlevingen als geheel,
en macrocriminologie gaat dus over verschillen tussen regio’s en landen en
veranderingen op dit niveau over de tijd. Vergelijkingen tussen landen en tussen
tijdsperiode kunnen ons helpen om een beter inzicht te krijgen in de
maatschappelijke en historische invloeden op criminaliteit. Macrocriminolgisch
onderzoek kan leiden tot een blikverbreding omdat het laat zien dat wat op dit
moment en op deze locatie geldt, er heel anders uit kan zien in andere landen en
tijden.
