Algemene Intersectorale Richtlijn
Diagnostiek
Leidraad voor een kwaliteitsvolle diagnostische praktijk
Kwaliteitscentrum Diagnostiek vzw
1. Diagnostiek: definitie en begrippen
Diagnostiek, indicatiestelling en zorginschaling worden zowel als alleenstaande als
inwisselbare begrippen gebruikt afhankelijk van beleids- en werkcontext
→ als definities in beleidsteksten opzoeken, vindt men verschillende invullingen
Decreet 21/06/2013: diverse bepalingen inzake beleidsdomein Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
- Diagnostiek: proces van verzamelen, ordenen en verwerken van beschikbare,
relevante gegevens vanuit hulp- of zorgvraag van natuurlijke zorgbehoevende
- Indicatiestelling: proces dat behoefte van hulp- en zorgverlening van
zorgbehoevende vaststelt obv hulp-/ zorgvraag en analyse van beschikbare,
relevante gegevens
- Zorginschaling: bepalen van behoefte aan hulp- en zorgverlening van natuurlijke
zorgbehoevende ahv daarvoor bestemd meetinstrument
Decreet 18/05/2018: Vlaamse sociale bescherming
- Indicatiestelling: evaluatie van zorgbehoefte van gebruiker om zorgdoelstellingen of
financiering te bepalen
→ als sprake is van mobiliteitsHM, dan ook evaluatie om beperking van mobiliteit vast
te stellen zodat passend HM en financiering kan bepalen
Decreet 27/04/2018: leerlingenbegeleiding in basisonderwijs, secundair onderwijs en
CLB
- Handelingsgerichte diagnostiek: cyclisch zoek- en beslissingsproces waarbij info
over persoon en hun omgeving verzameld, geïntegreerd en afgewogen wordt met
doel onderwijsnoden/ hulpvragen te objectiveren, analyseren en verklaren zodat men
adequaat advies kan verlenen voor handelen
→ bij analyse gebruikt men wetenschappelijk verantwoorde methoden en als mogelijk
vastgelegde standaarden
Gemeenschappelijke elementen van deze definities
- Sprake van hulp-/ zorgvraag
, - Vraag wordt in kaart gebracht en geanalyseerd
- Doel is zorg waarmaken
→ diagnostiek, indicatiestelling en zorginschaling lijken nauw met elkaar verweven
⇒ termen duiden op verschillende mogelijke stappen na aanmelding van hulp-/zorgvraag
Bruyn et al. stellen diagnostisch proces voor als cyclisch gebeuren
→ tussen aanmelding en advies gebeuren verschillende stappen
⇒ moeten niet allemaal doorlopen te worden
=> is afhankelijk van hulpvraag
Verschillende componenten uit diagnostische cyclus van De Bruyn en Ruijssenaars (2015)
- Klachtanalyse: fase van verhelderende diagnostiek
→ omvat:
- klachten worden verduidelijkt en hulpvraag wordt geëxpliciteerd
- Probleemanalyse: fase van onderkennende diagnostiek
→ omvat:
- negatieve en positieve gedragingen (handelingen, gedachten en gevoelens)
worden geïnventariseerd, beschreven en benoemd
- ernst van probleemgedrag wordt getaxeerd
- Verklaringsanalyse: fase van verklarende diagnostiek
→ omvat:
- formuleren en opstellen van alternatieve verklaringen voor probleemgedrag
- vormen van integratief beeld
, - Indicatieanalyse: fase van indicerende diagnostiek
→ omvat:
- Nagaan wat best passende aanpak is
- Interventiedoelen formuleren en prioriteiten stellen
- Inzetbaarheid van bepaalde interventie beoordelen
→ diagnostiek kan gezien worden als geheel van deze deelprocessen
⇒ dit is visie van Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek vzw
Diagnostiek en assessment
Verwarring tussen wisselend gebruik diagnostiek en assessment
→ Binnen arbeids- en organisatiepsychologie spreekt men van assessment als men
competenties van sollicitant onderzoekt
→ bij inschalen van zorgbehoefte van zorgvrager wordt gesproken over
assessmentinstrumenten
Vb. BelRAI: Belgian Resident Assessment Instrument
Assessment in Engels = taxatie/ beoordeling
→ hiermee wordt vaak ook gedoeld op procedure om iets te beoordelen
Algemene definitie voor assessment van EFPA (European Federation of Psychologists’
associations): systematische methode/ procedure om psychologische kenmerken of
prestaties van individu/ groep vast te stellen
Andere omschrijving voor psychological assessment volgens Witterman, van der Heijden
en Claes (2018) : cyclisch besluitvormingsproces waarbij diagnostische vraag gedefinieerd
wordt en hypothesen worden geformuleerd en getest obv verzamelde info zodat men komt
tot integratief beeld en indicatiestelling
→ komt neer op definiëring voor diagnostische cyclus volgens De Bruyn en Ruijssenaars
Onderscheid tussen assessment en diagnostiek lijkt vooral artificieel van aard
→ hangt af van context
- Term hanteren in ruimere betekenis (geheel van processen binnen diagnostische
cyclus)
- Term hanteren in nauwere betekenis (specifiek onderdeel van diagnostisch cyclus)
Diagnostiek VS classificatie
In klinische praktijk wordt diagnostiek vaak (gedeeltelijk) gelijkgesteld aan classificatie
→ van belang beide begrippen te onderscheiden
- Classificatie: zoeken naar algemeen beeld obv overeenkomsten met anderen
→ persoon wordt beoordeeld en ingedeeld ahv bepaald systeem
Diagnostiek
Leidraad voor een kwaliteitsvolle diagnostische praktijk
Kwaliteitscentrum Diagnostiek vzw
1. Diagnostiek: definitie en begrippen
Diagnostiek, indicatiestelling en zorginschaling worden zowel als alleenstaande als
inwisselbare begrippen gebruikt afhankelijk van beleids- en werkcontext
→ als definities in beleidsteksten opzoeken, vindt men verschillende invullingen
Decreet 21/06/2013: diverse bepalingen inzake beleidsdomein Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
- Diagnostiek: proces van verzamelen, ordenen en verwerken van beschikbare,
relevante gegevens vanuit hulp- of zorgvraag van natuurlijke zorgbehoevende
- Indicatiestelling: proces dat behoefte van hulp- en zorgverlening van
zorgbehoevende vaststelt obv hulp-/ zorgvraag en analyse van beschikbare,
relevante gegevens
- Zorginschaling: bepalen van behoefte aan hulp- en zorgverlening van natuurlijke
zorgbehoevende ahv daarvoor bestemd meetinstrument
Decreet 18/05/2018: Vlaamse sociale bescherming
- Indicatiestelling: evaluatie van zorgbehoefte van gebruiker om zorgdoelstellingen of
financiering te bepalen
→ als sprake is van mobiliteitsHM, dan ook evaluatie om beperking van mobiliteit vast
te stellen zodat passend HM en financiering kan bepalen
Decreet 27/04/2018: leerlingenbegeleiding in basisonderwijs, secundair onderwijs en
CLB
- Handelingsgerichte diagnostiek: cyclisch zoek- en beslissingsproces waarbij info
over persoon en hun omgeving verzameld, geïntegreerd en afgewogen wordt met
doel onderwijsnoden/ hulpvragen te objectiveren, analyseren en verklaren zodat men
adequaat advies kan verlenen voor handelen
→ bij analyse gebruikt men wetenschappelijk verantwoorde methoden en als mogelijk
vastgelegde standaarden
Gemeenschappelijke elementen van deze definities
- Sprake van hulp-/ zorgvraag
, - Vraag wordt in kaart gebracht en geanalyseerd
- Doel is zorg waarmaken
→ diagnostiek, indicatiestelling en zorginschaling lijken nauw met elkaar verweven
⇒ termen duiden op verschillende mogelijke stappen na aanmelding van hulp-/zorgvraag
Bruyn et al. stellen diagnostisch proces voor als cyclisch gebeuren
→ tussen aanmelding en advies gebeuren verschillende stappen
⇒ moeten niet allemaal doorlopen te worden
=> is afhankelijk van hulpvraag
Verschillende componenten uit diagnostische cyclus van De Bruyn en Ruijssenaars (2015)
- Klachtanalyse: fase van verhelderende diagnostiek
→ omvat:
- klachten worden verduidelijkt en hulpvraag wordt geëxpliciteerd
- Probleemanalyse: fase van onderkennende diagnostiek
→ omvat:
- negatieve en positieve gedragingen (handelingen, gedachten en gevoelens)
worden geïnventariseerd, beschreven en benoemd
- ernst van probleemgedrag wordt getaxeerd
- Verklaringsanalyse: fase van verklarende diagnostiek
→ omvat:
- formuleren en opstellen van alternatieve verklaringen voor probleemgedrag
- vormen van integratief beeld
, - Indicatieanalyse: fase van indicerende diagnostiek
→ omvat:
- Nagaan wat best passende aanpak is
- Interventiedoelen formuleren en prioriteiten stellen
- Inzetbaarheid van bepaalde interventie beoordelen
→ diagnostiek kan gezien worden als geheel van deze deelprocessen
⇒ dit is visie van Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek vzw
Diagnostiek en assessment
Verwarring tussen wisselend gebruik diagnostiek en assessment
→ Binnen arbeids- en organisatiepsychologie spreekt men van assessment als men
competenties van sollicitant onderzoekt
→ bij inschalen van zorgbehoefte van zorgvrager wordt gesproken over
assessmentinstrumenten
Vb. BelRAI: Belgian Resident Assessment Instrument
Assessment in Engels = taxatie/ beoordeling
→ hiermee wordt vaak ook gedoeld op procedure om iets te beoordelen
Algemene definitie voor assessment van EFPA (European Federation of Psychologists’
associations): systematische methode/ procedure om psychologische kenmerken of
prestaties van individu/ groep vast te stellen
Andere omschrijving voor psychological assessment volgens Witterman, van der Heijden
en Claes (2018) : cyclisch besluitvormingsproces waarbij diagnostische vraag gedefinieerd
wordt en hypothesen worden geformuleerd en getest obv verzamelde info zodat men komt
tot integratief beeld en indicatiestelling
→ komt neer op definiëring voor diagnostische cyclus volgens De Bruyn en Ruijssenaars
Onderscheid tussen assessment en diagnostiek lijkt vooral artificieel van aard
→ hangt af van context
- Term hanteren in ruimere betekenis (geheel van processen binnen diagnostische
cyclus)
- Term hanteren in nauwere betekenis (specifiek onderdeel van diagnostisch cyclus)
Diagnostiek VS classificatie
In klinische praktijk wordt diagnostiek vaak (gedeeltelijk) gelijkgesteld aan classificatie
→ van belang beide begrippen te onderscheiden
- Classificatie: zoeken naar algemeen beeld obv overeenkomsten met anderen
→ persoon wordt beoordeeld en ingedeeld ahv bepaald systeem
