Samenvatting - Interpersoonlijke communicatie UGent (2e bach communicatiewetenschappen)

INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE



1: INTRODUCTIE

1.1: WAAROM IS EEN CURSUS INTERPERSOONLIJKE COMMUNICATIE (IPC)
NODIG?

= relevant in ons leven

 Persoonlijk leven: falen van relaties komt door problemen met IPC
 Professioneel leven: IPC als sleutel in professioneel succes
 Academisch leven: 3 componenten van onderzoek in
communicatiewetenschappen
o MMC = massamediale communicatie
o OC = organisationele communicatie
o IPC = interpersoonlijke communicatie
 IPC als basis van MMC en OC
 IPC gebeurt vaak onbewust


1.2: WAAROM EEN CURSUS IPC IN EEN MMC-GECENTREERD CURRICULUM?


1.2.1: MMC KOMT GROTENDEELS NEER OP IPC
 MMC gebouwd op processen uit IPC
o Vb. nieuwslezer kijkt recht in lens
 Kijker krijgt gevoel alsof nieuwslezer tegen hem spreekt
 Beiden zijn processen van betekenisgeving (MMC met extra stap)

IPC MMC




 MMC als gemedieerde vorm van IPC?
o IPC is basis, mediatie biedt extra tools



1.2.2: VERVAGENDE GRENZEN TUSSEN MMC EN IPC IN EEN CONTEXT VAN EMC
EN MPC
EMC: elektronisch gemedieerde communicatie
MPC: massa-persoonlijke communicatie

 MMC voelt vaak als IPC (ook al wordt er MMC of EMC gebruikt)
o In persoonlijke context: vb. EMC van 1 persoon naar 1 of meerdere via
Instagram, TikTok, …
o In professionele context: vb. online lessen / meetings via Teams, Zoom, …
 EMC waarbij 1 zender een boodschap beschikbaar maakt voor vele ontvangers =
MPC



1

,  EPC en MPC ook processen van
betekenisgeving




1.2.3: IPC HEEFT IMPACT OP DE EFFECTEN VAN MMC
 Gebruik van gezichten in advertenties om aandacht vd consument te trekken
o Groot aandeel van reclame gebruikt gezichten
 Vaak niet nodig voor het product (vb. drinken, laptop, meubels, …)
o Onderzoek met eye-tracking
 Relatieve aandacht dat een gezicht vraagt = veel hoger dan
relatieve grootte
 Gezicht krijgt 4,5x meer aandacht dan het plaats inneemt op
het scherm
 Areas of interest (AOI): vb. gezicht aanduiden als AOI in programma
voor eye-tracking
o Gezichten zijn visuele magneten
 Bevatten cues: men probeert zaken af te leiden uit het gezicht
 Vb. leeftijd, geslacht, emoties, etniciteit, verwantschap,
gezondheid, persoonlijkheid (kan dit ?)
 Non-verbale IPC-cues hebben een impact op hoe leuk men de advertentie vindt
o Zie dia 41-70 voor voorbeelden

Let op…:

 IPC kan zowel intentioneel als onbedoeld zijn
 Betekenis van IPC-cues is vaak onbewust of onbekend
o Communicatie kan zowel expliciet (bedoeld) als impliciet (onbedoeld)
zijn
 IPC-cues worden vaak op misleidende manieren gebruikt
o Vb. push-up bh’s, haar verven, plastische chirurgie, …
o Communicatie kan zowel informatief als manipulatief zijn
 Evolutionaire psychologie is nodig om te begrijpen waarom sommige IPC-cues
‘werken’ en andere niet




TAKEAWAY 1:
IPC STAAT CENTRAAL IN IEDERS PERSOONLIJKE EN PROFESSIONELE LEVEN.
AL ONZE MMC, EMC EN MPC IS GEBASEERD OP ONZE IPC-COMPETENTIES




2

,2: MODELLEN, DEFINITIES EN ALGEMENE PRINCIPES VAN IPC

2.1: MODELLEN VAN IPC

 Klassiek perspectief: communicatie als lineair proces voor het doorgeven van
informatie van zender naar ontvanger
 Modern perspectief: communicatie als interactioneel / transactioneel proces
van betekenisgeving door communicators


2.1.1: COMPONENTEN VAN HET COMMUNICATIEPROCES
 Bron: oorsprong van de ideeën en gevoelens die uitgedrukt worden
o Doet aan codering: boodschap omzetten in een code
 Boodschap: geschreven, gesproken en onuitgesproken elementen van
communicatie waaraan men betekenis toekent
o Kunnen verbaal / non-verbaal zijn
o Kunnen opzettelijk / onopzettelijk, bewust / onbewust verzonden worden
 Kanaal: via waar de boodschappen verzonden worden
 Ontvanger: persoon die de boodschap decodeert
o Probeert te begrijpen wat de bron gecodeerd heeft
 Ruis: alles dat de nauwkeurige ontvangst van een boodschap verstoort
o Externe ruis = fysiek / fysiologisch
o Interne ruis = psychologisch
 Feedback: verbale of non-verbale reactie op de boodschap
o Kan opzettelijk of onopzettelijk zijn
 Context: de fysieke, fysiologische, psychologische, sociale en culturele omgeving
waarin communicatie plaatsvindt



2.1.2: MODEL VAN LASSWELL
= wie zegt wat via welk kanaal tegen wie met
welk effect?

Problemen met het model van Lasswell:

 Is eerder unidirectioneel
o IPC is bidirectioneel / multidirectioneel
 Begrippen zoals ‘kanaal’ of ‘medium’ zijn vaag
 ‘Effect’ is meer dan enkel feedback
 Geen aandacht voor de context waarin de communicatie plaatsvindt
 Focus ligt op wie, wat, waar en wanneer
o Geen aandacht voor hoe en waarom we communiceren
 Communicatie wordt gezien als informatieoverdracht van zender nr ontvanger
Hoofdkritieke
o Onze geest is geen informatieverwerker n
 Wel een betekenisverwerker

Waarom we communiceren -> wordt onderzocht in evolutionaire psychologie
Hoe we communiceren + betekenisverwerking -> onderzocht in semiotiek




3

, 2.1.3: DRIE BASISPERSPECTIEVEN
Communicatie-als-actie model:

 Boodschappen overbrengen
 Oudste & simpelste model
 Boodschap wordt verzonden &
ontvangen
o Vb. model van Lasswell

Communicatie-als-interactie model:

 Boodschappen uitwisselen
 Feedback en context worden toegevoegd
o Er is een terugkoppeling nr de ontvanger
 Ook nog een lineair, stapsgewijs model (zoals c-a-a)
 Kan de complexiteit van gelijktijdige communicatie niet
vastleggen
o In IPC gaan zowel bron als ontvanger tegelijk boodschappen verzenden en
ontvangen

Communicatie-als-transactie model:

 Zender en ontvanger creëren samen betekenis
 Meest uitgewerkte & realistische IPC-model
 Kan gelijktijdige aard van IPC-interacties vastleggen
o Constante reactie op antwoorden van
gesprekspartner in interactie
 IPC wordt gezien als “gecoördineerd management van betekenis”
 Toevoeging van feedforward om ontvanger klaar te maken voor informatie


2.2: MODERNE DEFINITIES VAN IPC

Typische onderdelen in definities over communicatie:

 Betekenisgeving staat centraal in communicatieprocessen
 Communicatie als instrument om relaties te managen
 Communicatie als instrument om sociale realiteiten te creëren
 Communicatie bevat zowel verbaal als non-verbaal gedrag
 Communicatie heeft zowel een biologische als culturele dimensie


2.3: IPC-TEKENS: CUES EN SIGNALEN

 Semiotiek = de wetenschap van signalen
o De Saussure & Peirce
o De Saussure: “een teken is iets waar we een betekenis aan koppelen”
 Communicatie als waardevolle interactie = gebaseerd op tekens
 Betekenisgeving kan zowel als ontvanger en zender
o Ontvanger = cue-reading
o Zender = signaling



4